Waarom negatief zijn over een ander vooral je eigen geluk in de weg staat

Negatief praten over iemand anders zegt veel over jezelf

Wat kunnen we toch negatief zijn over anderen. Met het volste gemak lijken we iemand die een foute opmerking maakte, een verkeerd artikel schreef of iets te impulsief reageerde aan de schandpaal te nagelen. Waarom? Om je frustratie te uiten? Omdat het die persoon een lesje zal leren? Om van je te laten horen? Oké. En wat heb je daar dan precies aan? Misschien een quick fix opluchting? Uiteindelijk heeft zo’n tirade vrij weinig zin, want negativiteit over een ander staat vooral je eigen geluk in de weg.

Allereerst zegt het iets over jezelf als je vaak negatief bent over anderen. “Jouw perceptie van anderen onthult veel over je eigen persoonlijkheid”, aldus Dustin Wood, onderzoeker aan Wake Forest University. Zijn onderzoek uit 2010 stelt dat jouw ranking van positieve en negatieve eigenschappen van anderen veel laat zien over je eigen mentale gezondheid, je sociale houding en hoe jij zelf door anderen beoordeeld wordt.

Het onderzoek toonde aan dat als iemand geneigd is een ander in positieve termen te omschrijven, dit laat zien hoe enthousiast, gelukkig, goedaardig, hoffelijk en emotioneel stabiel iemand zichzelf ziet én door anderen omschreven wordt. Oftewel: hoe positief je naar anderen kijkt, laat zien hoe tevreden je bent met je eigen leven en hoe aardig anderen je vinden.

En andersom. Negatieve percepties van anderen werden zelfs gelinkt aan een hogere mate van narcisme en anti-sociaal gedag. “Alleen al de neiging om anderen negatief te beoordelen, liet een grotere waarschijnlijkheid van depressie en andere persoonlijkheidsstoornissen zien,” volgens Wood.

Geluk

Ook verschillende andere onderzoeken concluderen dat vooral minder gelukkige mensen de neiging hebben gefocust te zijn op zichzelf en vaak sociaal teruggetrokken, piekerig en vijandig zijn. Gelukkige mensen zijn socialer, meer flexibel en creatief en kunnen dagelijkse frustraties beter tolereren. Bovendien zijn gelukkige mensen liefdevoller en meer vergevingsgezind, schrijft de Dalai Lama in zijn boek The Art of Happiness.

Everything that irritates us about others can lead us to an understanding of ourselves. Carl Gustav Jung

Nu willen we zeker niet beweren dat als je wel eens negatief praat over anderen je per definitie ongelukkig bent, of psychisch iets mankeert. Maar met bovenstaande onderzoeken in het achterhoofd reflecteren op jezelf, kan best mooie inzichten geven. Vaak komt een oordeel over een ander uit onwetendheid, onbegrip van de situatie of een onrealistische verwachting, schreven we eerder. Ook kan het zijn dat je misschien denkt dat je het beter kan dan de ander, dat je je superieur aan die persoon voelt. Misschien ben je niet dankbaar, ben je self-centered, of gewoon niet zo nieuwsgierig naar wat er omgaat in anderen.

Compassie

Oordelen doen we allemaal en dat is heus niet erg. Zo zijn we opgevoed en zo is onze maatschappij ingericht. Het heeft alleen zo weinig zin. Externe ergernissen zullen altijd voorkomen, elke dag, meerdere malen waarschijnlijk. Mensen gedragen zich nu eenmaal wel eens onbeschoft, kortzichtig of vervelend. Daarvan kunnen we ze niet weerhouden, refereert spiritual teacher Leo Babauta op zijn blog aan het boek Everyday Zen van Charlotte Joko Beck.

Wat we wél kunnen veranderen is hoe we zelf reageren. Een kalme, vredige reactie op wangedrag van een ander, maakt je gelukkiger dan een tirade om hem of haar te corrigeren, schrijft Babauta. In plaats van je te laten meeslepen door emoties, woedend te worden en je rust te laten verstoren door de ander, kun je beter proberen je in te leven in zijn of haar situatie.

De kunst is om je oordeel om te keren naar compassie. Waarom zou die persoon deze keuze gemaakt hebben? Kan het zijn dat hij/zij iets over het hoofd heeft gezien? Of gewoonweg een andere perceptie heeft van dit onderwerp? En kun je misschien begrijpen waarom dat zo is? Het scheelt je een hoop frustratie als je je verplaatst in de ander en kan begrijpen waarom hij of zij bepaalde keuzes gemaakt heeft.

Betekent overigens niet dat je het erbij moet laten zitten. Juist niet. Je kunt iemand vervolgens prima vertellen hoe jij de situatie ziet, hoe jij het anders zou aanpakken en wat je hem of haar zou aanraden. Maar dat kan ook op milde toon. En vergeet vooral geen vragen te stellen.

Realiteit

De volgende keer dat je je dus beledigd voelt, gefrustreerd, boos, geïrriteerd of teleurgesteld, stop dan even. Serieus, stop gewoon. Haal adem. Al zit je middenin een zin: stop gewoon met praten, met reageren. Doe even helemaal niets.

Realiseer je op dat moment dat jij een ander idee had over deze situatie. Je had zelf blijkbaar iets anders gedaan of verwacht. Alleen klopt dat niet met de huidige realiteit. En precies dat is waarom je gefrustreerd bent, snap je? Jij had een verwachting of een overtuiging, de realiteit blijkt op dit moment anders. That’s it.

Maar sommige mensen zijn zo onverschillig of onverantwoordelijk, dan zit het probleem toch echt bij hen? Inderdaad. En precies daarom is het goed om het daar te laten. Gaat het helpen om die persoon zwart te maken? Of woedend te worden? Of kun je de realiteit zien zoals ‘ie is, rustig ademhalen en gepast reageren op deze situatie? Door niet meteen met gestrekt been ergens vol tegenin te gaan, maar op een meer compassievolle manier met iemand mee te denken. Want wie weet keer je daarmee ook zijn of haar standpunt of gedrag om.

Om ons leven waarde te geven is het belangrijk om kwaliteiten te ontwikkelen als warmte, vriendelijkheid en compassie. Volgens de Dalai Lama geeft dát het leven betekenis en rust, en dat is de eerste stap naar meer geluk.

Meer Bedrock?

Kunnen we een keer stoppen met oordelen?