Rosa Bertram Psyche vandaag, 08:18

Leestijd: 3 minuten

Astrid Groenewegen: 2 redenen waarom je na het bereiken van je droom alweer naar meer verlangt

Waarom voelt uitkijken naar een vakantie soms beter dan er daadwerkelijk zijn? Gedragswetenschapper Astrid Groenewegen wijst op dopamine en anticipatie. Zodra het langverwachte moment normaal wordt, speelt bovendien een tweede mechanisme mee: hedonistische adaptatie.

Dít is waarom het verlangen naar iets vaak een stuk fijner voelt dan wanneer je het ook daadwerkelijk hebt.

Waarom dopamine het verlangen naar iets zo aantrekkelijk maakt

In een wereld waarin bijna alles wat je hartje begeert binnen handbereik is, zijn we massaal rupsje nooit genoeg geworden. Ieder missend item voor je interieur kun je online bestellen en ligt binnen een dag op je deurmat, net zoals apparatuur, kleding, planten en bijna alles wat je je kunt bedenken. Natuurlijk heb je sommige dingen heus nodig, maar grote kans dat een groot deel van de dingen die je (online) koopt, eigenlijk niet hoognodig zijn. Een nieuwe aankoop doen, voelt gewoon lekker. Voor eventjes dan. Hoe zit dat?

Je lichaam maakt bij een aankoop namelijk het gelukshormoon dopamine aan, legde gelukspsycholoog Josje Smeets al eerder uit aan BEDROCK. Maar toch is het beeld dat we vaak hebben van dopamine te simpel, meent gedragswetenschapper Astrid Groenewegen. Binnen de neurowetenschap wordt dopamine namelijk sterk in verband gebracht met motivatie en wanting: het verlangen naar en najagen van een mogelijke beloning.

“Dopamine is geen gelukshormoon. Het is een anticipatiehormoon. Het komt vrij wanneer je iets verwacht, niet wanneer je het hebt”, aldus Groenewegen. “Dit verklaart waarom de jacht opwindender is dan de vangst, waarom de aanloop naar vakantie soms leuker is dan de vakantie zelf, waarom die promotie na een maand weer normaal voelt.”

Hedonistische adaptatie: waarom die droomreis zo snel normaal voelt

Dat fenomeen heeft dan ook een naam: hedonistische adaptatie. Ofwel: het psychologische proces waarbij mensen snel wennen aan nieuwe omstandigheden, waardoor het gevoel van geluk of genot al snel terugkeert naar een vast basisniveau. Mensen hebben nu eenmaal de neiging om na positieve én negatieve veranderingen weer enigszins te wennen aan hun nieuwe omstandigheden. Daardoor kan iets waar je lang van droomde na verloop van tijd onderdeel worden van het gewone leven.

Een onderzoek uit 1978 laat daar iets interessants van zien. Onderzoekers Philip Brickman, Dan Coates en Ronnie Janoff-Bulman vergeleken 22 grote loterijwinnaars met een controlegroep. Wat bleek? De winnaars bleken niet gelukkiger dan de controlegroep en beleefden zelfs minder plezier aan alledaagse gebeurtenissen.

Het onderzoek werd later wereldberoemd doordat Harvard-psycholoog Dan Gilbert het aanhaalde in zijn TED Talk over geluk. Daar is echter wel een belangrijke nuance bij: Gilbert stelde destijds dat lottowinnaars en mensen die na een ongeluk verlamd waren geraakt een jaar later ongeveer even gelukkig waren. Later corrigeerde hij zichzelf; die conclusie ging verder dan het oorspronkelijke onderzoek toeliet.

De bredere gedachte blijft interessant: vaak denken we immers dat we pas écht gelukkig kunnen zijn als we die promotie hebben, die ene klus af is of als je vakantie hebt. Maar als het dan eenmaal zover is, verlangen we vaak alweer naar het volgende. Guilty!

Is verlangen dan slecht voor je? Dit zegt Astrid Groenewegen

Hebben we dan helemaal niets meer aan hoop, dromen of verlangen? Dat is gelukkig ook weer niet het geval. Ergens naar uitkijken kan immers een heerlijk onderdeel van het leven zijn. Maar het is wél handig om je te beseffen dat het gras altijd groener is bij de buren en dat het bereiken van dat ene doel waarschijnlijk geen permanent geluksgevoel gaat opleveren.

Wat volgens Groenewegen wél bijdraagt aan langduriger geluk

Wil je wél langetermijngeluk ervaren? Dan zal je daar meer moeite voor moeten doen. Groenewegen: “Serotonine, oxytocine en endorfine zorgen voor een stabieler gevoel van welzijn. Ze komen niet van ‘meer krijgen’, maar van betekenisvolle momenten, echte verbinding, lichamelijke inspanning.”

In haar boek De Gelukscode beschrijft ze geluk als iets wat voortkomt uit verschillende contexten, waaronder nieuwsgierigheid, flow, vaardigheid en verbinding.

Je hoeft dus heus niet te stoppen met dromen over de volgende reis, baan of mijlpaal. Vergeet alleen niet af en toe om je heen te kijken terwijl je onderweg bent!

Life hacks voor een positief leven (zelfs bij tegenslag)

Geschreven door Rosa Bertram

Rosa Bertram is oud-hoofdredacteur van BEDROCK, auteur van ‘De magie van reizen’ én journalist op het gebied van bewust leven. Voor BEDROCK schrijft ze over persoonlijke groei, duurzaamheid, gezondheid en (bewust) reizen. Vaak doet ze dat vanuit haar off grid tiny house waar ze zich laat inspireren voor mooie verhalen in de natuur.