Rosa Bertram Betere wereld vandaag, 07:47

Leestijd: 5 minuten

Voor 1 kilo pistache is tot 6.000 liter water nodig: de keerzijde van de populairste foodhype van nu

Pistache is dankzij de Dubai-chocoladereep uitgegroeid tot dé foodtrend van 2026, maar achter de groene hype schuilt een flinke milieubelasting. Vooral het enorme waterverbruik roept vragen op over hoe duurzaam de populaire noot werkelijk is.

Van felgroene croissants tot romige pistachelatte’s en van ijs tot pasta en natuurlijk de iconische Dubai-chocoladereep: het lijkt alsof geen enkele menukaart nog zonder pistache kan.

Hoe gezond is pistache?

Wie de schappen van de supermarkt of de etalage van de hipste bakker bekijkt, ziet natuurlijk vooral de aantrekkelijke kant van pistache. De kleur springt er opvallend uit. Wie de noot weleens heeft geproefd, weet hoe romig ‘ie smaakt en bovendien staat pistache bekend als een gezonde keuze.

Volgens het Voedingscentrum bevat een handje (20 gram) met ongezouten pistachenoten 118 kcal, 9,7 gram vet, 1,1 gram verzadigd vet, 1,9 gram vezels en 4,8 gram eiwitten. Toch is dat niet de enige reden waarom pistache voedzaam is. Hoe zit dat?

De groene nootjes zitten namelijk ook bomvol vitamines (B1, B2, B6, B11 en vitamine E), antioxidanten en mineralen, kalium, ijzer en magnesium. Pistachenoten bevatten alle negen essentiële aminozuren, antioxidanten zoals luteïne en anthocyanen en relatief weinig calorieën als je ze vergelijkt met veel andere noten. Al is pistache officieel geen noot, maar een eetbare steenvrucht.

Dat gezonde imago maakt het extra aantrekkelijk om pistache tegenwoordig overal aan toe te voegen, alhoewel je je kunt afvragen hoe gezond een zoete latte van pistache of een croissantje vol gezoete pistache écht is. Daarnaast heeft de populariteit ook een keerzijde…

Waarom kost 1 kilo pistache tot 6.000 liter water?

Hoewel pistachenoten inmiddels op steeds meer plekken in Europa (Spanje, Italië en Griekenland) worden verbouwd, komt het grootste deel nog altijd uit Californië in de Verenigde Staten en Iran.

In Californië groeit 60 procent van de wereldproductie van pistachenoten. De boom heeft hete zomers en koude winters nodig, en er is veel irrigatiewater nodig om voor stabiele oogsten te zorgen.

Iran is goed voor 15 tot 20 procent van de wereldproductie van pistache, maar de prijzen zijn hier vaak afhankelijk van de geopolitiek in het land, waar de prijzen in Californië stabiel blijven doordat er machinaal geoogst wordt.

In Turkije worden kleinere pistachenoten met veel smaak geoogst, alleen was er in 2025 een 80 procent kleinere oogst door extreme droogte en vorst, schrijft The Greenlist.

De Europese pistachemarkt is slechts goed voor 1 procent van de wereldproductie. Toch is dat positief, want door kortere transporttijden, is de ecologische voetafdruk van pistachenoten een stuk kleiner.

Veel water nodig

Hoewel de pistacheboom goed groeit in drogere gebieden, is er voor een goede oogst toch veel water nodig. En niet zo’n beetje ook: voor 1 kilo pistachenootjes is er wel 5000 tot 6000 (!) liter water nodig. Dat is een stuk meer dan bij andere noten. Voor een kilo walnoten is er 4000 liter water nodig en voor een kilo hazelnoten 2500 tot 3500 liter. Die laatste twee groeien echter in natte gebieden, waar irrigatie minder dus nodig is. Volgens Foodfootprint hebben pistachenoten daarmee:

• 17 procent meer CO₂eq-uitstoot dan walnoten.
• 3 procent meer CO₂eq-uitstoot dan hazelnoten.

Wil je een goede pistacheoogst hebben in bijvoorbeeld Californië, is er dus veel irrigatie nodig om de boom goed te laten groeien. Met als gevolg dat er daar veel grondwatervoorraden moeten worden opgepompt. En in Iran? Daar wordt de landbouwgrond verzilt (zouter) door de irrigatie. Wat gunstig is voor de pistacheoogst, maar niet voor andere gewassen. Dat kan uiteindelijk gevolgen hebben voor de lokale voedselvoorziening.

Langzame oogst

Bovendien is de pistacheboom bepaald geen snelle groeier. Pas na zeven tot tien jaar levert hij zijn eerste oogst op en bovendien produceert de boom elke twee jaar aanzienlijk minder vruchten. Dat maakt het lastig om snel op de explosief gestegen vraag in te spelen. Sinds de Dubai-chocoladereep wereldwijd viral ging, is die vraag alleen maar verder toegenomen, waardoor óók de prijzen flink stegen.

Hoe duurzaam is pistache?

De cijfers van FoodFootprint laten ook zien dat watergebruik een van de grootste milieubelastingen van pistache is. Voor 25 gram pistache is 112 liter water nodig en 100 gram CO₂eq, oftewel de broeikasgassen die vrijkomen tijdens de productie, het transport of de verwerking van het product. Dat staat gelijk aan:

• 0,9 kilometer rijden met een gemiddelde personenauto in Nederland.
• 9,3 minuten douchen, vergeleken met het waterverbruik van een A-Z-klasse douche in Nederland per minuut.
• 1 stoeptegel van dertig bij dertig centimeter aan landverbruik.

De klimaatimpact van pistachenoten ligt weliswaar lager dan die van dierlijke producten zoals kaas of rundvlees, maar binnen de categorie noten behoort pistache niet tot de meest milieuvriendelijke keuzes. Vooral de combinatie van irrigatie, transport en verwerking bepaalt uiteindelijk de totale voetafdruk.

Zo kies je een duurzamere pistachenoot in de supermarkt

Wil je toch genieten van de heerlijke pistachenoten, maar wel op een zo duurzaam mogelijke manier? Dan kun je het best kiezen voor pistachenoten die in Europa zijn verbouwd. Pistaches uit Spanje, Griekenland of Italië moeten namelijk voldoen aan een strengere Europese wetgeving rondom arbeid en voedselproductie. Bovendien legt een Europese pistache vaak een kortere afstand af voordat hij op ons bord belandt.

Pistache blijft immers een voedzaam product met gezonde vetten, vezels en plantaardige eiwitten. De grootste winst zit vooral in bewust kiezen. Koop je af en toe een kwalitatieve pistache uit Europa of van een biologische producent, dan maak je doorgaans een duurzamere keuze dan wanneer je kiest voor sterk bewerkte pistacheproducten waarvan de herkomst onduidelijk is.

Let daarom op het Europese biologische keurmerk, de herkomst van de pistache en producten waarbij vermeld staat dat de bomen zonder irrigatie zijn geteeld. Ook loont het om vaker voor ongezouten pistaches in de dop te kiezen. Dat zijn vaak minder bewerkte producten en uit onderzoek blijkt zelfs dat we er automatisch 41 procent (!) minder van eten, omdat het doppen tijd kost. Dat wordt ook wel het ‘pistache-effect’ genoemd.

Een pilletje op een festival lijkt steeds normaler, maar hoe duurzaam is het eigenlijk?

Hoe duurzaam is zeewier? (we nemen een duik in de zee)

Geschreven door Rosa Bertram

Rosa Bertram is oud-hoofdredacteur van BEDROCK, auteur van ‘De magie van reizen’ én journalist op het gebied van bewust leven. Voor BEDROCK schrijft ze over persoonlijke groei, duurzaamheid, gezondheid en (bewust) reizen. Vaak doet ze dat vanuit haar off grid tiny house waar ze zich laat inspireren voor mooie verhalen in de natuur.