Sophie Rietmulder Betere wereld vandaag, 08:35

Leestijd: 3 minuten

Meer dierproeven in Nederland, ondanks groei van proefdiervrije alternatieven

Het aantal dierproeven in Nederland is gestegen. In 2024 werden 435.263 dierproeven geregistreerd, ruim 21.500 meer dan een jaar eerder. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van het jaarlijkse ZoDoende-rapport. Tegelijkertijd wijzen deskundigen erop dat de cijfers niet het hele verhaal vertellen: proefdiervrije onderzoeksmethoden ontwikkelen zich juist in hoog tempo.

Hoewel de stijging slecht nieuws lijkt, is het beeld op de langere termijn minder somber. Vergeleken met 2015 ligt het aantal dierproeven nog altijd zo’n 20 procent lager.

Steeds meer verplichte dierproeven

Opvallend is dat het aandeel wettelijk verplichte dierproeven de afgelopen jaren is toegenomen. Waar dat in 2022 nog 32 procent was, liep dat in 2024 op naar 40 procent. Die verplichtingen komen grotendeels voort uit Europese wet- en regelgeving.

Toch is het merendeel van de dierproeven nog altijd niet wettelijk verplicht. Van de ruim 352.000 dierproeven die volgens de Europese registratie zijn vastgelegd, werd bijna twee derde uitgevoerd zonder dat de wet dit voorschrijft. Volgens Proefdiervrij ligt juist daar de grootste kans om sneller over te stappen op alternatieve onderzoeksmethoden.

Niet alle dieren staan in de cijfers

Naast de geregistreerde dierproeven werden vorig jaar ook 241.683 dieren gedood voordat zij in een proef werden gebruikt of nadat zij waren ingezet voor de fok. Vaak gaat het om dieren die niet de juiste genetische eigenschappen hebben of om zogenoemd fokoverschot. 

Deze dieren tellen niet mee in de bekende cijfers over dierproeven, maar maken volgens Proefdiervrij wel degelijk onderdeel uit van hetzelfde systeem.

Pijn en stress

De cijfers geven ook inzicht in het leed dat proefdieren ondervinden. Bij iedere dierproef wordt achteraf beoordeeld hoeveel ‘ongerief’ een dier heeft ervaren, de officiële term voor pijn, stress, angst of ziekte. Van de geregistreerde dierproeven werd 63,5 procent aangemerkt als licht ongerief, 28,1 procent als matig, 1,1 procent als ernstig en 7,4 procent als terminaal onder anesthesie.

Dat de meeste proeven als licht worden ingeschaald, betekent volgens Proefdiervrij niet dat dieren geen pijn of stress ervaren. Daarnaast voerde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vorig jaar honderd inspecties en audits uit bij instellingen die met proefdieren werken. Daarbij werden 37 overtredingen vastgesteld, onder meer op het gebied van dierenwelzijn en pijnbestrijding.

‘De cijfers schommelen al jarenlang’

Volgens directeur Debby Weijers van Proefdiervrij laten de cijfers zien dat vooruitgang mogelijk is. Maar ook dat er nog veel werk te doen is. „De cijfers schommelen al jarenlang. In principe is het natuurlijk heel positief dat de trend dalend is, maar het zijn er nog altijd meer dan 400.000 per jaar in een klein landje als Nederland. Wat bij mij vooral blijft hangen is dat het aandeel wettelijk verplicht steeds groter lijkt te worden.”

Over de stijging van het aantal verplichte dierproeven zegt zij: „Dit benadrukt voor mij wel het belang van de implementatie van de Europese roadmap.”

Ondanks de stijging ziet Proefdiervrij ook reden voor optimisme. Mensgerichte onderzoeksmethoden ontwikkelen zich volgens de organisatie razendsnel. De uitdaging ligt nu vooral in het sneller invoeren en accepteren van deze alternatieven, zodat ze dierproeven daadwerkelijk kunnen vervangen.

Lees ook: ‘Waarom zijn zo veel grote cosmeticamerken nog altijd niet dierproefvrij? Er zijn genoeg alternatieven’

Geschreven door Sophie Rietmulder

Sophie schrijft al jaren over het leven, de liefde en alles wat de moderne vrouw bezighoudt — zolang het maar persoonlijk en herkenbaar is. BEDROCK is daarbij geen uitzondering: ze schrijft verhalen die dicht bij het leven staan, actueel zijn en altijd vanuit een persoonlijk perspectief.