Sophie Rietmulder Planeet 2 jun 2026, 08:09

Leestijd: 2 minuten

Muizen en schapen ingezet voor onderzoek vapes: Stichting Proefdiervrij slaat alarm

De populariteit van vapes groeit al jaren explosief, maar achter de e-sigaret schuilt volgens Stichting Proefdiervrij een minder zichtbare werkelijkheid: dierproeven waarbij dieren gedwongen schadelijke dampen inademen. De organisatie vraagt rond Wereld Vape Dag daarom aandacht voor proefdiervrije, mensgerichte onderzoeksmethoden.

Dieren ingezet voor onderzoek naar vapes

Voor onderzoek naar de effecten van vapen en de veiligheid van vapes worden onder meer muizen, cavia’s en schapen ingezet. In zogenoemde inhalatiestudies krijgen dieren via speciale maskers chemische stoffen toegediend om de impact van vape-dampen op het lichaam te onderzoeken.

“We leren steeds meer over dieren en zien steeds meer in dat ze ook gevoel en een geheugen hebben. Ze zijn individuen met een karakter en zouden net zoveel recht op vrijheid en leven moeten hebben als wij mensen. Wij zijn immers tenslotte ook gewoon dieren”, zegt Debby Weijers, directeur van Stichting Proefdiervrij. “Inhalatiestudies zijn echt nare studies waarbij dieren gedwongen worden chemische stoffen in te ademen via een masker. En dat terwijl het al anders kan.”

Zo werkt een inhalatiestudie met proefdieren

Bij een standaard inhalatiestudie worden minimaal tien mannelijke en tien vrouwelijke knaagdieren blootgesteld aan een teststof. Dat gebeurt dagelijks, zes uur achter elkaar, gedurende negentig dagen.

Meestal vinden de proeven vijf dagen per week plaats, maar volgens de richtlijnen mag dat ook zeven dagen per week zijn.

In totaal gaat het om minimaal tachtig dieren per studie. Zij worden tijdens het onderzoek gedwongen om schadelijke stoffen in te ademen om de effecten op het lichaam te meten.

Onderzoek naar longziekten

Volgens Stichting Proefdiervrij worden dierproeven nog geregeld gebruikt omdat veiligheidstesten in sommige gevallen onderdeel zijn van wet- en regelgeving. Bestaande methodes om de veiligheid van stoffen aan te tonen zijn vaak nog gebaseerd op dieronderzoek.

Weijers wijst erop dat in Nederland in 2023 nog altijd 1683 dieren werden gebruikt voor onderzoek naar longziekten. Volgens haar roept dat vragen op, omdat er inmiddels alternatieven beschikbaar zijn die beter aansluiten op het menselijk lichaam.

“We hebben zo extreem veel menselijke data en langetermijnresultaten, waarom proberen we dan via dierproeven een situatie na te bootsen terwijl de omstandigheden in mensen zó anders zijn? Neem bijvoorbeeld het immuunsysteem: juist dat is zo uniek per soort en dus ook voor ons als mens.”

Long-op-een-chip als alternatief

De stichting benadrukt dat wetenschappers inmiddels werken aan proefdiervrije methoden. Onderzoekers Pieter Hiemstra en Anne van der Does ontwikkelen bijvoorbeeld menselijke organoids en een zogenoemde long-op-een-chip, een model dat de werking van menselijke longen nabootst.

Volgens Stichting Proefdiervrij leveren deze mensgerichte modellen betrouwbaardere resultaten op dan dierproeven en kunnen ze beter laten zien wat vapen daadwerkelijk met het menselijk lichaam doet, zonder dat dieren schadelijke dampen hoeven in te ademen.

Lees ook: ‘Veel Nederlanders weten niet dat dierproeven nog plaatsvinden: ‘We volgen een route die niet meer logisch is’‘

Geschreven door Sophie Rietmulder

Sophie schrijft al jaren over het leven, de liefde en alles wat de moderne vrouw bezighoudt — zolang het maar persoonlijk en herkenbaar is. BEDROCK is daarbij geen uitzondering: ze schrijft verhalen die dicht bij het leven staan, actueel zijn en altijd vanuit een persoonlijk perspectief.