ASMR: een uitleg van wat dat nou precies is

You either love it or hate it

Afgelopen weekend schreven we op Bedrock over wellness podcasts: podcasts gewijd aan slaap, voeding en meer. In het rijtje stond onder andere ‘Sleep whispers’, een show met gefluisterde verhalen om je in slaap te krijgen. Voor de een heel rustgevend, een ander krijgt er de kriebels van. Maar dat gefluister houdt niet op bij één podcast; het hele internet staat vol met zogenoemde ASMR-video’s. Maar wat zijn dat eigenlijk?

ASMR staat voor Autonomous Sensory Meridian Response. Het is, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, niet alleen de verzamelnaam voor video’s van ‘ASMRrtists’ die fluisteren, hun haar borstelen of met hun vingers tikken. Nope, ASMR is veel breder: ook lichte aanrakingen (bijvoorbeeld als iemand met je haar speelt of over je arm wrijft) horen erbij. Er zijn dus heel veel verschillende manieren waarop je het kunt ervaren, maar ze hebben allemaal als effect dat je er een fijn ‘tintelend’ gevoel van krijgt, op je hoofdhuid of in je nek. Tenminste, als je er gevoelig voor bent.

ASMR tegen pijn

Dat gevoel zou niet alleen goed zijn tegen stress, maar ook helpen bij beter slapen en zelfs angstige gedachten wegjagen. Mensen zouden er zelfs gelukkiger van worden. En, opvallender: sommige mensen met chronische pijn zeggen zelfs dat hun symptomen verminderen na het kijken van ASMR-video’s. Klinkt goed, maar eh, hoe dan?

ASMR bestaat sinds 2010, en waar er in het begin vooral een hoop onduidelijkheid was, verschijnen er de laatste tijd steeds meer onderzoeken naar de werking ervan. Ook Craig Richard van de Shenandoah University doet onderzoek naar ASMR. Het wordt meestal ervaren vanaf jonge leeftijd, zegt hij, door interactie van kinderen met familie en vrienden. De hele werking van ASMR is volgens hem ook gebaseerd op die link met de ouders: ‘De reden dat mensen zich relaxed voelen als ze naar Maria GentleWhispering op YouTube luisteren, is omdat haar gedrag veel lijkt op dat wat een ouder zou vertonen – met zorgzame blikken, zachte spraak en rustgevende handbewegingen. Het is patroonherkenning: onze brein herkent het patroon van iemand met een zacht gefluister, en dat vinden we rustgevend’, aldus Richard tegen Smitsonian Magazine.

Maar de grote vraag blijft: hoe komt het dat sommige mensen wel gevoelig zijn voor gefluister en haar-borstel-geluiden, en anderen totaal niet? Met andere woorden: hoe werkt ASMR? Bij de Universiteit van Winnipeg hebben ze wel een vermoeden. Ze onderzochten het brein van 11 mensen die aangaven ASMR te ervaren, en 11 mensen die dat niet deden. Wat bleek? Het ‘defaultnetwerk’ – een netwerk van gebieden in de hersenen dat vooral actief is in rust en wordt geassocieerd met gedachten – van de eerste groep zag er anders uit dan dat van de controlegroep. Sommige gebieden werkten minder samen, terwijl andere dat meer deden.

Synesthesie

Over het algemeen is er bij mensen die ASMR ervaren een mix van verschillende hersennetwerken die ‘normaal’ los staan van elkaar: zo kan aanraking bijvoorbeeld worden geassocieerd met gehoor en zicht met emotie. Volgens de onderzoekers lijkt ASMR daardoor een beetje op synesthesie, een menging van verschillende zintuigen waardoor mensen bijvoorbeeld vormen kunnen ‘proeven’. Ook bij mensen met synesthesie is aangetoond dat ze verschillende associaties in de hersenen hebben.

Volgens ander onderzoek, met bijna 600 deelnemers, is er trouwens ook een verschil in persoonlijkheidstypen van mensen die ASMR ervaren en mensen die dat niet doen. Zo zouden ze meer open staan voor nieuwe ervaringen, maar ook emotioneel onstabieler zijn. Op de persoonlijkheidsdimensies extraversie, zorgvuldigheid en servicegerichtheid scoren ze juist minder.

Hoe het kan dat ASMR pijn vermindert? Dat is nog niet echt duidelijk. Maar er zijn dus wél meerdere theorieën over de werking in de hersenen en de psychologische achtergrond. Of die echt kloppen, moet nog blijken als het onderzoeksgebied langer bestaat, maar het is in ieder geval een fascinerend fenomeen – ook als je er letterlijk de kriebels van krijgt.

Meer Bedrock

Fluisterzen: in slaap vallen door tikkende nagels.