Sophie Rietmulder Psyche vandaag, 08:28

Leestijd: 4 minuten

Neuropsycholoog deelt 5 manieren om stress te herkennen voordat het te veel wordt

De vakantie is voorbij, de agenda loopt weer vol en voor je het weet vliegen werk, sport en sociale afspraken je om de oren. Vaak gaat dat een tijdje prima. Maar na een tijdje voel je het opborrelen: stress! Als je slechter gaat slapen, sneller geïrriteerd raakt of voortdurend gespannen bent, kan je lichaam al aangeven dat het tijd is om gas terug te nemen.

Volgens online platform voor mentale begeleiding Breinfijn stijgt het aantal nieuwe deelnemers in oktober al drie jaar met 20 procent. Dat betekent niet automatisch dat het najaar psychische klachten veroorzaakt. Wel stelt de HSK Monitor Werk en mentale gezondheid 2026 dat 67 procent van de werknemers met mentale klachten binnen de organisatie pas hulp zoekt wanneer het werk eronder begint te lijden, uitval dreigt of iemand al is uitgevallen.

BEDROCK schreef eerder over stress aan het einde van de zomer, oftewel de ‘summer scaries’

Dit kun je na je vakantie merken

Neuropsycholoog Lars van Laar van Breinfijn ziet dat mensen signalen daardoor soms pas laat serieus nemen. “Veel mensen wachten op een duidelijk alarmsignaal, terwijl hun lichaam vaak al eerder kleine veranderingen laat zien”, zegt hij. “Denk aan sneller geïrriteerd zijn, lichte vermoeidheid, moeite met concentreren, oppervlakkiger ademen of voortdurend gespannen spieren. Je hoeft daar niet van te schrikken, maar het is wel verstandig om ze serieus te nemen.”

Let vooral op wat er verandert

Je hoeft dus niet te wachten totdat je compleet uitgeput bent. Juist kleine veranderingen kunnen iets vertellen. Misschien reageer je korter op anderen dan normaal, vergeet je meer of kun je opeens slecht tegen geluid en drukte.

Het kan helpen om een paar signalen op te schrijven die bij jou horen. Niet hoe ernstig een klacht is, maar vooral de afwijking van hoe je je normaal gesproken voelt, is daarbij belangrijk. Zo kun je een volgende keer eerder herkennen dat de spanning oploopt.

Druk zijn is niet per se het probleem

Een volle dag hoeft op zichzelf geen reden tot zorgen te zijn. Belangrijker is wat er daarna gebeurt. Kun je ’s avonds ontspannen? Word je redelijk uitgerust wakker? En lukt het na een hectisch moment om de spanning weer kwijt te raken?

Wanneer dat steeds minder goed lukt, kan dat erop wijzen dat je lichaam nauwelijks uit de actieve stand komt. Dat kan een aanleiding zijn om ruimte in je planning te maken voordat die agenda nóg verder dichtslibt.

Ook je lichaam kan stress verraden

Stress zit niet alleen in je hoofd. Een hoge ademhaling, gespannen kaken, hartkloppingen of een knoop in je maag kunnen er eveneens bij horen. Eén lichamelijk signaal betekent niet meteen dat er iets ernstigs speelt. Het is vooral verstandig om op te letten wanneer meerdere klachten tegelijk optreden, aanhouden of erger worden.

Nieuwe of onverklaarde lichamelijke klachten moeten volgens het advies wel door een arts worden beoordeeld.

Begin klein met ruimte maken

Wie het druk heeft, kan geneigd zijn te wachten op dat ene vrije weekend om eindelijk bij te komen. Volgens Breinfijn kan een kleine aanpassing in het dagelijks leven juist praktischer zijn.

Denk aan een avond vrijhouden, meldingen een uur uitzetten of na het werk bewust een rustig moment inbouwen voordat de volgende verplichting begint. Het doel is niet om de hele agenda in één keer om te gooien, maar om regelmatig ruimte voor herstel te creëren.

Bepaal vooraf wanneer je hulp inschakelt

Tot slot kan het helpen om voor jezelf een grens vast te stellen. Professionele begeleiding kan nodig zijn wanneer klachten erger worden, je dagelijks functioneren duidelijk in de weg zitten of zelfhulp structureel niet voldoende blijkt.

Online zelfhulp kan informatie en oefeningen bieden, maar vervangt geen diagnose of individuele behandeling. Bij ernstige psychische klachten of acute onveiligheid is directe professionele hulp nodig.

Dat mensen desondanks lang kunnen doorgaan, ziet Breinfijn terug in een online burn-outtest onder bezoekers van het platform. Slecht slapen, aanhoudende spanning en overprikkeling behoren daarin tot de meest genoemde klachten. De meeste deelnemers herkennen drie tot vijf klachten. Op de vraag wat ze eerder deden om ermee om te gaan, komt één antwoord volgens het platform het vaakst terug: “Ik duw het weg en ga door.”

Lees ook: Astrid Groenewegen: 2 redenen waarom je na het bereiken van je droom alweer naar meer verlangt 

Geschreven door Sophie Rietmulder

Sophie schrijft al jaren over het leven, de liefde en alles wat de moderne vrouw bezighoudt — zolang het maar persoonlijk en herkenbaar is. BEDROCK is daarbij geen uitzondering: ze schrijft verhalen die dicht bij het leven staan, actueel zijn en altijd vanuit een persoonlijk perspectief.