Sophie Rietmulder Voeding vandaag, 12:30

Leestijd: 3 minuten

Zeven dagen niet eten: dit gebeurt er in je lichaam tijdens het vasten

Een dag niet eten is al behoorlijk lang, maar wat gebeurt er als je een hele week uitsluitend water drinkt en niet eet? Wetenschappers brachten in kaart hoe het menselijk lichaam reageert op zeven dagen vasten. Daarbij zagen ze dat sommige grote veranderingen pas na ongeveer drie dagen zonder calorieën zichtbaar werden.

Het onderzoek werd uitgevoerd door wetenschappers van Queen Mary University of London en de Norwegian School of Sports Sciences. De onderzoekers wilden niet alleen weten wat vasten met het gewicht doet, maar vooral wat er op moleculair niveau in verschillende delen van het lichaam gebeurt.

Zeven dagen alleen water

Voor het onderzoek volgden de wetenschappers gezonde vrijwilligers die zeven dagen lang geen calorieën binnenkregen en alleen water dronken. De deelnemers werden gedurende die periode nauwlettend gevolgd.

Voor, tijdens en na het vasten werden ongeveer 3000 verschillende eiwitten in hun bloed onderzocht. Eiwitten vervullen allerlei functies in het lichaam en veranderingen daarin kunnen onderzoekers aanwijzingen geven over wat er in organen en andere biologische systemen gebeurt.

Zoals verwacht veranderde tijdens de eerste dagen de energievoorziening. Normaal gesproken haalt het lichaam veel energie uit glucose afkomstig uit voeding. Als er geen voedsel binnenkomt, schakelt het steeds meer over op opgeslagen vet.

Gemiddeld 5,7 kilo kwijt

Na zeven dagen waren de deelnemers gemiddeld 5,7 kilo lichter. Dat gewichtsverlies bestond niet alleen uit vet, maar ook uit vetvrije massa. Daaronder vallen onder meer spieren en weefsels die veel water bevatten.

Drie dagen nadat de deelnemers weer waren gaan eten, was hun gewicht nog niet volledig terug op het oude niveau. Het grootste deel van de verloren vetvrije massa was toen wel teruggekomen, terwijl de afname van de vetmassa grotendeels bleef bestaan.

Dat maakt meteen duidelijk dat zo’n extreem snelle daling op de weegschaal niet betekent dat iemand in een week tijd uitsluitend 5,7 kilo lichaamsvet is kwijtgeraakt.

Na drie dagen gebeurt er meer

Voor de onderzoekers was vooral de periode rond de derde dag interessant. Vanaf ongeveer dat moment zagen ze duidelijkere veranderingen in allerlei eiwitten in het lichaam. Uiteindelijk veranderde tijdens de vastenperiode ongeveer een derde van de gemeten eiwitten significant.

Die veranderingen hielden verband met verschillende organen en lichaamsprocessen. Bovendien vonden de onderzoekers effecten die niet simpelweg door het gewichtsverlies konden worden verklaard. Zo veranderden onder meer eiwitten die betrokken zijn bij de structurele ondersteuning van zenuwcellen.

De resultaten wijzen er daarmee op dat langdurig vasten veel meer doet dan alleen de energievoorziening veranderen en vetreserves aanspreken. Het lichaam lijkt na enkele dagen zonder calorieën op meerdere fronten tegelijkertijd te reageren.

Niet hetzelfde als intermittent fasting

Dat betekent overigens niet dat drie dagen niet eten automatisch gezond is, of dat iedereen zou moeten proberen een week te vasten. Het onderzoek was klein en was niet opgezet om te bewijzen dat langdurig vasten bepaalde ziekten voorkomt of behandelt.

Ook kunnen de resultaten niet zomaar worden vertaald naar intermittent fasting. Daarbij eten mensen bijvoorbeeld alleen binnen bepaalde uren van de dag, terwijl de deelnemers aan dit onderzoek zeven dagen helemaal geen calorieën binnenkregen. De opvallende moleculaire veranderingen werden juist pas na ongeveer drie dagen volledige caloriebeperking duidelijk.

Langdurig vasten kan bovendien niet voor iedereen veilig zijn. Zeker bij gezondheidsproblemen of medicijngebruik is meerdere dagen niet eten iets om niet zonder medische begeleiding te doen.

Waarom wetenschappers dit willen begrijpen

Het onderzoek kan vooral interessant zijn voor toekomstige behandelingen. Door precies te achterhalen welke processen tijdens langdurig vasten veranderen, kunnen wetenschappers onderzoeken of bepaalde effecten op een andere manier zijn na te bootsen.

Dat zou bijvoorbeeld relevant kunnen zijn voor mensen die mogelijk baat hebben bij een specifiek biologisch effect van vasten, maar voor wie dagenlang niet eten onverstandig of onmogelijk is.

Voorlopig levert het onderzoek vooral een gedetailleerder beeld op van wat er tijdens langdurig vasten gebeurt. De overschakeling van glucose naar opgeslagen vet begint al tijdens de eerste dagen, maar een veel bredere moleculaire reactie lijkt pas rond de derde dag goed zichtbaar te worden.

Lees ook: De kracht van de natuur: deze theesoorten helpen tegen lichamelijke klachten

Geschreven door Sophie Rietmulder

Sophie schrijft al jaren over het leven, de liefde en alles wat de moderne vrouw bezighoudt — zolang het maar persoonlijk en herkenbaar is. BEDROCK is daarbij geen uitzondering: ze schrijft verhalen die dicht bij het leven staan, actueel zijn en altijd vanuit een persoonlijk perspectief.