Rosa Bertram Psychologie 1 apr 2026, 08:26

Leestijd: 4 minuten

Doe geen zelfdiagnose bij ADHD, zegt psycholoog Josje Smeets: ‘Je kunt jezelf niet zomaar labelen’

Waar we jaren geleden nog dachten dat alleen drukke jongetjes ADHD hadden, bestaat er inmiddels een veel meer bewustwording rondom de aandoening. Inmiddels is 10 tot 15 procent van de bevolking gediagnosticeerd met ADHD. Denk je dat jij dat je ook ADHD hebt? Pas dan op met een zelfdiagnose, zegt gelukspsycholoog Josje Smeets.

Het aantal vrouwen, en mannen, dat ADHD heeft, is de afgelopen jaren flink gestegen. Zo is het aantal vrouwen dat ADHD-medicijnen slikt sinds 2006 bijna zes keer zoveel geworden, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Minder onderzoek naar ADHD bij vrouwen

Eerder vertelde psycholoog Josje Smeets al aan BEDROCK waarom zoveel meer mensen tegenwoordig ADHD lijken te hebben in vergelijking met de jaren 80 en 90. Men dacht namelijk dat het een stoornis was die vooral bij drukke jongetjes voorkwam, maar inmiddels zijn er veel vrouwen die op latere leeftijd gediagnostiseerd worden, net zoals Smeets zelf.

Volgens de gelukspsycholoog is er meer bewustwording rondom de aandoening, maar speelt ook social media een grotere rol. Daardoor herken je jezelf sneller in signalen die je tegenkomt in een video en wil je uitzoeken hoe je kunt omgaan met ADHD. Aan Trouw vertelt psychiater en hoogleraar Sandra Kooij dat er überhaupt minder onderzoek wordt gedaan bij vrouwen: “Vrouwen werden uitgesloten vanwege hormonale schommelingen. Daardoor is het vrouwenlichaam nauwelijks onderzocht, ook niet bij ADHD.”

Bij vrouwen uit ADHD zich namelijk heel anders. Zijn vrouwen met ADHD dan niet druk? Jawel hoor. “Ook vrouwen met ADHD zijn onrustig, impulsief en hebben concentratieproblemen, maar het uit zich anders: in eetbuien, veel praten, piekeren of moeite met luisteren”, legt Kooij uit. Bovendien zijn vrouwen er vaak beter in om hun ADHD te maskeren.

Oppassen met zelfdiagnose bij ADHD

De video’s, memes en accounts over ADHD op Instagram en TikTok zijn niet aan te slepen. Daardoor is het makkelijker om signalen te herkennen van ADHD. Maar betekent dat dan ook meteen dat je écht ADHD hebt? Door een grotere blootstelling aan ADHD-signalen groeit namelijk ook het aantal zelfdiagnoses van de stoornis.

“Het is bijna populair”, merkt Smeets op. “Aan de ene kant stoort dat me een beetje, als ik cliënten coach. Ze willen zich allemaal laten testen, maar soms denk ik: wat heeft het nu voor zin? Dan heb je een label dat je op jezelf kunt plakken en kun je zeggen dat je inderdaad ADHD hebt. Je krijgt wat tips, maar die tips kun je ook opzoeken, zonder dat je een label hebt”, vindt Smeets.

“Uiteindelijk moet je ermee leren leven”, zegt Smeets. “Je moet er een plekje in vinden.”

Verschillende gradaties in ADHD

Niet zijn alle vormen van ADHD zijn echter hetzelfde. Bij extremere gevallen van ADHD kan het volgens de psycholoog wél helpen om jezelf beter te begrijpen en hulp te krijgen door middel van medicatie, zoals ritalin. Maar alleen die stempel gaat je niet helpen, zegt Smeets. “Sommige mensen doen tegenwoordig inderdaad aan zelfdiagnose en verschuilen zich daar dan een beetje achter of gebruiken het als excuus omdat ze eerder aan het Imposter Syndrome leiden of faalangst hebben.”

Toch zijn er veel mensen voor wie het ontdekken van ADHD enorm opluchtend kan zijn, zoals Emmy Hendriks uit artikel in Trouw, die pas 62 was toen ze haar diagnose kreeg en zichzelf nu meer kan laten zien.

Waarom je geen zelfdiagnose wilt doen bij ADHD

“Dat mensen aan zelfdiagnose doen is logisch”, zegt Smeets. “Een test is duur en er zijn superlange wachtlijsten. Maar ADHD ligt in het spectrum heel dichtbij bijvoorbeeld een angststoornis, mensen die een trauma hebben meegemaakt of een depressie. Maar ADHD zit ook nog op hetzelfde spectrum van autisme. Dat zit wel helemaal aan de andere kant van het spectrum, maar het gaat vaak ook hand in hand met hoogsensitiviteit, dus je kunt jezelf niet zomaar labelen”, legt de psycholoog uit.

Wil je een ADHD-etst laten doen? Dan heb je toch echt een professional nodig. “Je kunt jezelf een label geven dat niet klopt, en dan kun je dus met dat verkeerde label aan de slag gaan. Dan kun je depressieve klachten krijgen die voortkomen uit iets anders dan een depressie”, ziet Smeets in de praktijk.

Smeets: “Een diagnose komt echt heel nauw, psychologen en psychiaters moeten heel specialistisch kijken naar iemand en hun klachten. Waardoor heb je meer angstproblemen gekregen en waardoor ben je je depressief gaan voelen?”

Ze sluit af met een duidelijke boodschap: “Als je jezelf een label heeft, dan kun je ook de verkeerde hulp krijgen en verkeerde tools gaan gebruiken, waardoor je uiteindelijk niet geholpen bent.”

Denk je ADHD te hebben of heb andere klachten, zoals die Smeets hierboven beschrijft? Trek dan aan de bel bij je huisarts zodat je met een specialist een test kunt doen, zodat je ook echt de juiste hulp krijgt.

Hoe weet je of je ADHD hebt? Je herkent het aan deze signalen. Kan je moeilijk stilszitten? Dít zijn 10 realistische meditatietips voor ADHD’ers.

Een hobby overkill wordt toegeschreven aan ADHD