Sophie Rietmulder Maatschappij vandaag, 07:56

Leestijd: 6 minuten

Minder werken, minder kopen, meer leven: econoom Paul Schenderling over echte levensvreugde

Voor veel mensen voelt het als een vanzelfsprekend pad: hard werken, meer verdienen, meer consumeren. Maar volgens econoom Paul Schenderling maakt dat ons niet per se gelukkiger. Sterker nog, hij pleit juist voor het tegenovergestelde: een eenvoudiger leven. Minder spullen, minder werk, minder ‘moeten’ en juist meer tijd, verbinding, rust en levensvreugde. Maar hoe werkt dat in de praktijk?

BEDROCK spreekt met de econoom over hoe we ook in ons eigen leven kunnen minderen.

Econoom Paul Schenderling: ‘Ik merkte: er is gewoon geen tijd meer’

“In het begin vond ik mijn werk als consultant echt heel leuk. Dan vind je het ook niet erg om lange dagen te maken en veel te werken. Maar op een gegeven moment ging het knellen. Ik begon me af te vragen: welke relaties kan ik eigenlijk nog betekenisvol onderhouden in de tijd die over is? En toen realiseerde ik me: er ís helemaal geen tijd meer.

Dat was voor mij echt een kantelpunt. Ik deed al jaren vrijwilligerswerk, maar daar had ik simpelweg geen ruimte meer voor. Die twee dingen,  geen tijd voor relaties en geen tijd voor dingen die er voor mij echt toe doen, begonnen te wringen.

Ik ben niet van de ene op de andere dag gestopt, maar ben geleidelijk minder gaan werken. Van vijf naar vier naar drie dagen. En toen gebeurde er iets bijzonders: er kwam ineens tijd vrij. En dat is misschien wel de grootste bron van levensvreugde in een eenvoudiger leven.”

Je leert leven van genoeg

“Wat ik ben gaan doen, is mezelf afvragen: wat doet er écht toe? Welke vormen van consumptie voegen iets toe, en wat kan ik eigenlijk gewoon schrappen?

Dat heeft mijn leven enorm verrijkt. Je raakt een hoop afleiding kwijt – schermen, spullen, constante prikkels – en daardoor ontstaat er ruimte. Ruimte om in het moment te leven, om verbinding te voelen met anderen, om iets te betekenen.

Het klinkt misschien hard, maar ik heb het zelf zo ervaren: ik zat vroeger in een soort verslaving. Alles draaide om snelle dopamine-shots. Snel mails beantwoorden, nieuwe klanten binnenhalen, alles combineren, altijd ‘aan’ staan. Het werd bijna een sport om alles in elkaar te puzzelen.

Maar dat geeft geen diepe vreugde. Als je daar vanaf wilt, moet je eerst door een soort afkickfase heen.”

De eerste weken voel je je misschien juist slechter

“Wat veel mensen niet verwachten, is dat het in het begin juist moeilijk kan zijn. In de eerste weken kun je je zelfs ongelukkiger voelen. Dat zijn echt afkickverschijnselen.

Maar als je daar doorheen gaat, gebeurt er iets anders. Je gaat van die snelle dopamine-shots naar een veel diepere, duurzamere vorm van vreugde. Eentje die blijft.

Als ik kijk naar waar ik uiteindelijk de meeste voldoening uithaal, dan zijn dat relaties en het gevoel dat ik iets bijdraag aan de wereld. Dat is veel bestendiger dan die korte pieken van werk of consumptie.

Ik kan echt zeggen: je wordt gelukkiger. Maar je moet wel even door die eerste fase heen durven.”

We betalen niet met geld, maar met tijd

“Veel mensen denken: ik betaal iets met geld. Maar eigenlijk betaal je met tijd. Want voor elke euro die je uitgeeft, heb je gewerkt.

En tijd is het meest waardevolle dat we hebben. Toch gaan we daar vaak heel achteloos mee om. Werk is belangrijk, maar het is niet zo dat je er onbeperkt tijd in moet steken.

Wij hebben bijvoorbeeld zo’n 20 procent op ons huishoudbudget bespaard. Door bewust te kiezen: minder spullen, duurzamere aankopen, één goede vakantie in plaats van meerdere. Dat betekent ook dat je 20 procent minder hoeft te werken. En die tijd kun je besteden aan jezelf, aan anderen, aan dingen die je echt vervullen.”

Eenvoudiger leven is een keuze

“Soms wordt gedacht dat eenvoudiger leven alleen voor mensen met geld is. Maar in de meeste gevallen is dat niet zo. Natuurlijk, als je moeite hebt om rond te komen of een huis te kopen, ligt het anders.

Maar als je een basis hebt – een huis, een inkomen – dan kun je in bijna alle gevallen stappen zetten. We zijn sinds de jaren 60 zóveel meer gaan consumeren. Dat tempo kun je echt verlagen zonder dat je er iets op inlevert. Integendeel: je krijgt er tijd en rust voor terug.”

‘We denken dat spullen ons gelukkig maken’

“We leven in een cultuur waarin veel nadruk ligt op presteren en consumeren. Bedrijven en marketing vertellen ons continu: dit maakt je gelukkig.

Maar dat is vaak niet zo. Wat we eigenlijk zoeken, is betekenis en verbinding.

Vrijwilligerswerk is voor mij een mooi voorbeeld. Daar zit het woord ‘vrij’ al in. Je kiest er zelf voor, vanuit betrokkenheid. En dat geeft een heel ander soort voldoening dan betaald werk waarin iemand anders bepaalt wat je doet.”

Buiten de groep vallen

“Veel mensen zijn bang: als ik dit anders ga doen, hoor ik er niet meer bij. Maar mijn ervaring is juist het tegenovergestelde.

Ik werkte ooit in een omgeving waar niemand minder dan fulltime werkte. Ik was de eerste die drie dagen ging werken. Dat was totaal ongebruikelijk. Maar omdat ik dat deed vanuit overtuiging en vreugde, kreeg ik juist bewondering. Mensen werden nieuwsgierig, gingen vragen stellen, sommigen namen het zelfs over.

Dus die angst dat je buiten de groep valt? Die valt in de praktijk vaak heel erg mee.”

Wacht niet tot het leven je dwingt

“Wat je vaak ziet, is dat mensen hun leven pas veranderen na een heftige gebeurtenis. Bijvoorbeeld na een burn-out, ziekte of verlies. Dan worden ze als het ware gedwongen om stil te staan.

Mijn advies is: wacht daar niet op. Doe het eerder. Waarom zou je wachten tot een ‘midlifecrisis’ om te ontdekken dat je dingen anders wilt? Je kunt nu al beginnen.”

Begin klein: zes weken is genoeg

“Een eerste stap kan heel simpel zijn: kijk eens wat jou de meeste ‘dopamine-shots’ geeft. Dat kan van alles zijn – social media, in sneltreinvaart e-mails beantwoorden op je werk, shoppen, Netflix.

Probeer dat eens zes weken lang te laten. Dat is lang genoeg om het effect te merken. In het begin ga je het missen, maar daarna merk je vaak dat je rustiger wordt, meer geaard, dichter bij jezelf. En vanuit daar kun je verder bouwen. Stap voor stap. En vind je het toch niks? Dan heb je het in ieder geval geprobeerd en kun je zo weer terug je oude patronen in, maar ik durf te voorspellen dat je na die zes weken écht gelukkiger bent.”

Meer levensvreugde

“Voor mij komt het hierop neer: een eenvoudiger leven geeft meer levensvreugde. Je krijgt meer tijd, diepere relaties en een sterker gevoel van betekenis.

En misschien nog wel het mooiste: je leeft niet langer een leven dat voortdurend iets van je vraagt, maar een leven dat echt van jou is.”

Meer weten? Luister naar de podcast Leven na de groei van Paul Schenderling, waarin hij onderzoekt hoe je leven eruitziet als niet alles meer om groei draait. Of neem een kijkje op het platform Just Enough, waar je verhalen vindt van mensen die bewust kiezen voor een eenvoudiger, duurzamer en eerlijker leven – en laten zien dat ‘genoeg’ vaak al meer dan genoeg is.