Rosa Bertram Psyche Vandaag, 08:11

Leestijd: 5 minuten

Vier uur licht per dag en -25 graden: Zweden vertellen hoe ze niet depressief worden

Bijna 10 procent van de Nederlanders kampt jaarlijks met een winterdip. Maar hoe blijf je mentaal overeind als er maar vier uur daglicht is en het -25 graden is? De Nederlandse winters zijn er niks bij, maar in Zweeds Lapland is dat de realiteit. Zó zorgen de Zweden dat ze niet depressief worden (en dit is wat wij van ze kunnen leren).

BEDROCK ging op onderzoek uit in Lapland zelf.

Waar komt een winterdip vandaan?

Nederlanders zijn een kampioen in praten (en klagen) over het weer. Zo’n 8,5 procent van de Nederlanders kampt jaarlijks dan ook met winterblues, ofwel een winterdip, blijkt uit onderzoek. Dat we door de korte dagen en koudere temperaturen somberder worden, is te verklaren door het tekort aan vitamine-D waar we in de wintermaanden sneller mee kampen.

Deze vitamine wordt namelijk aangemaakt door zonlicht en is grotendeels verantwoordelijk voor je humeur. Maar ook in de zomermaanden bestaat de kans dat je een tekort aan vitamine D hebt, zeker als je niet vaak buiten komt.

In de winter zijn de dagen een stuk korter, fiets je, als je pech hebt, in het donker naar je werk én weer terug naar huis en zijn de dagen grauw en koud. Toch zijn de winterse omstandigheden in Nederland een lachertje in vergelijking met het noorden van Zweden, waar er maar vier uur daglicht per dag is en de temperatuur makkelijk kan dalen tot -25 graden. Hoe gaat men daar in het verre noorden in Lapland om met het extreme weer?

Dealen met extreme kou

Opvallend genoeg betekent leven met weinig daglicht niet automatisch dat je somber bent. Dat blijkt uit BEDROCK’s trip naar Zweden, waar de cultuur en gewoonten minstens zo’n grote rol spelen als zonuren.

De Zweedse Annica Öhman woont in Skellefteå, aan de voet van Zweeds Lapland. In de winter is het er vaak ijzig koud, de zon komt pas om 10.00 uur op en gaat om 14.30 uur alweer onder. Toch laat Annica zich daar niet door tegenhouden en omarmt de kou juist. Hoe? Door elke dag een ijsbad te nemen in de rivier voor haar huis.

IJsbad als remedie tegen de kou

“Iedere ochtend wandel ik voor mijn werk in het donker naar de rivier in de stad met een handdoek bij mee”, vertelt Öhman. In de lokale rivier is een ijsbad uitgehakt in een rechthoekige vorm, zodat iedereen er kan genieten van een ijsbad. “De kou van het ijsbad houd me op de been. Inmiddels neem ik al zoveel jaren ijsbaden dat ik er wel zes minuten in kan blijven zitten. Door me dagelijks in de kou te dompelen, hou ik de winters hier veel beter vol”, aldus Öhman.

Een ijsbad tegen de kou, dat lees je inderdaad goed. De kou van een ijsbad zorgt namelijk in eerste instantie voor een stressreactie in je lijf omdat het de kerntemperatuur van 37 graden wil behouden. Maar daarna begint de magie. Öhman: “Ik voel me de hele dag energiek en vrolijk als ik een ijsbad heb genomen. Het sleept me de dag door. Het voelt altijd als een overwinning en dat gevoel draag ik de hele dag met me mee.”

Volgens ijsdokter en huisarts Monique Tjon-A-Tsien is dat goed te verklaren, omdat je lichaam de geluksstof dopamine vrijmaakt door de blootstelling aan extreme kou. Dat kun je zien als een overwinning die je de hele dag nog voelt. “Bovendien doe ik het niet alleen”, vervolgt Öhman. “Ik heb er een vast groepje door gekregen. We spreken af, gaan samen het water in en drinken daarna thee. Die sociale verbinding is minstens zo belangrijk als het ijsbad zelf.”

Dealen met donkere dagen

In het noorden van Zweden zijn de dagen extreem kort, maar toch spenderen de Zweden hun dagen niet binnen. Helemaal in het verre noorden, Lapland dus, draait veel van het dagelijkse leven júíst om de outdoor levensstijl. Skiën, langlaufen, nordic walking en hondensledetochten maken is slechts een greep uit de activiteiten van de lokale bevolking.

Op de vraag of ze niet de halve dag binnen spendeert door de korte dagen, reageert ze lachend ‘nee!’. Wat blijkt? De Zweden passen hun leven niet aan aan het donker en laten zich er al helemaal niet door beperken. “Ik maak ’s avonds vaak nog een wandeling”, zegt Öhman. “Na het eten spreek ik geregeld af om met vriendinnen een wandeling te maken, ook al is het -20 buiten en al uren pikkedonker. Dat helpt om je dagritme te behouden. Anders wordt de dag steeds korter.”

Waar wij in Nederland geneigd zijn om ons na zonsondergang terug te trekken in huis, blijven de Zweden juist in beweging. Niet omdat het moet, maar omdat het hun cultuur is. Dat vertelt ook Mikkel Jacobsson van de Lycksele Sámi association, een Sami (inheems aan Lapland). “Ik zou nergens anders kunnen leven, de kou hoort bij mijn cultuur en hoe wij leven”, vertelt hij terwijl hij met een wollen trui en open jas tot zijn enkels diep in de sneeuw staat. De kou lijkt hem anders te raken dan mij.

Een mindset waar we van kunnen leren

De kou omarmen in plaats van vrezen: díé houding nam ik mee naar huis. In de wintermaanden ben ik altijd extra druk, omdat ik in een bos woon. De dagen zijn dan korter, maar mijn taken rond het erf gaan door. Mijn honden laat ik normaal gesproken overdag uit, maar in de winter is dat lastiger omdat er geen verlichting is.

Sinds de trip naar Noord-Zweden doe ik het anders. In plaats van mijn taken in minder uren te proppen, doe ik bij thuiskomst rond 17.30 uur mijn hoofdzaklamp op en laat ik mijn honden gewoon in het pikkedonker uit. Ik ken de omgeving goed, hoef nergens bang voor te zijn en ineens voel ik dat ik er zeeën van tijd bij krijg. Ideaal! En onkruid wieden? Ook dat kan met een hoofdzaklamp op! Het vroeg vooral om een andere mindset. Gewoon dóórleven.

Wat we kunnen leren van de Zweden over het leven met de natuur (weer of geen weer).

Rosa liep 7 dagen met 18 kilo op haar rug door rivieren, over bergen door Noord-Zweden: ’tot onweer uitbrak’