Rosa Bertram Betere wereld vandaag, 08:35

Leestijd: 5 minuten

Waarom we dieren willen ‘fiksen’, volgens hondentherapeut Gwen: ‘Ik ben allergisch voor het woord hondenfluisteraar’

De band tussen mens en huisdier is al eeuwen ijzersterk. Inmiddels hebben de meeste Nederlanders een huisdier of hebben er ooit een gehad. Maar waarom willen de van nature wilde dieren vormen tot hoe we ze willen gebruiken en wat zegt dat over ons? Dat vraagt holistisch hondentherapeut Gwen Kuyps zich af in haar gloednieuwe boek Wolvenziel. “Ik een beetje allergisch voor het woord hondenfluisteraar”, vertelt ze aan BEDROCK.

De liefde voor huisdieren zit wereldwijd diepgeworteld, óók in Nederland. Cijfers van Dibevo laten zien dat negen op tien Nederlanders een huisdier heeft of weleens heeft gehad. Dat doet wellicht lijken alsof we dierenvrienden eerste klas zijn, maar wat zegt het over ons als mensen dat we de macht willen hebben over dieren?

‘We vormen wilde dieren naar hoe wij ze willen gebruiken’

“Die vraag heeft mij diep geraakt tijdens het schrijven van mijn boek”, vertelt Kuyps, auteur van Wolvenziel. “We spreken vaak over domesticatie alsof dat een natuurlijk evolutionair proces is, maar in de praktijk hebben wij dieren gevormd naar wat voor ons bruikbaar was.” Ga maar eens na: van wolven maakten we honden, van bizons maakten we koeien van hengsten maken we ruinen.

In dat proces gebeurt steeds hetzelfde: een dier verliest een stuk van zijn autonomie zodat het kan passen in onze wereld en daarvoor in de plaats krijgt het bescherming, voedsel en veiligheid. De holistisch hondentherapeut: “De prijs is dat het een deel van zichzelf moet opgeven. We houden van onze honden, daar twijfel ik niet aan, maar tegelijk verwachten we ook dat ze zich aanpassen aan onze levens, huizen, regels, agenda’s en ook aan onze emotionele behoeften. Dat roept voor mij een ongemakkelijke vraag op: houden we van honden zoals ze zijn, of houden we van de rol die ze in ons leven vervullen?”

Wolvenziel € 24,99 Bekijk product →

Er bestaan geen hondenfluisteraars

Gwen Kuyps is al vijftien jaar holistisch hondentherapeut, maar van het woord ‘hondenfluisteraar’ houdt ze niet. “Het roept het beeld op van iemand die een moeilijk of getraumatiseerd dier kan redden. Het suggereert bijna een magisch talent, alsof iemand een dier kan herstellen door een speciale techniek of een gave.” En dat is niet het geval, meent Kuyps. “Veel methodes vertrekken vanuit het idee dat een dier uiteindelijk weer moet functioneren zoals wij dat nodig hebben. Dat het moet stoppen met emoties (of gedrag) te tonen die voor ons lastig zijn.”

Veel huisdiereigenaren kloppen aan bij haar praktijk omdat hun hond probleemgedrag vertoont. Hij blaft voortdurend, valt uit naar andere honden of ontwikkelt fysieke klachten zoals haaruitval of een auto-immuunziekte. “Dan is er vaak de verwachting dat ik het ga fiksen.” Dat is niet de juiste kijk, legt Kuyps uit.

Het gedrag van je hond ligt aan jullie relatie

De hondentherapeut: “Veel dieren die bij ons leven, groeien op in omstandigheden die sterk verschillen van hun natuurlijke sociale structuren. Ze missen een stabiele familie, een volwassen moeder en ruimte om hun stressreacties volledig te doorlopen. Ze zijn heel afhankelijk van ons geworden. Dat maakt hun leven complexer dan we soms beseffen. Toch betekent dat voor mij niet dat wij degene zijn die hen moeten fiksen.”

De kracht zit hem volgens haar dan ook niet in magie of een geheim talent, maar om aanwezig zijn en het zenuwstelsel van het dier veiligheid laten ervaren. Het gedrag van de hond is dan ook een afspiegeling van de relatie die het heeft met de mens. “Gedrag ontstaat in relatie. Daarom kijk ik niet alleen naar de hond, maar ook naar de mens. Wat gebeurt er in het lichaam van zijn mens als de hond blaft of uitvalt? Wat voelt een verzorger als zijn hond ziek wordt?”, aldus Kuyps.

Ze vervolgt: “Heel vaak zie je dat als een mens gereguleerd aanwezig kan zijn, zijn hond ook anders reageert. Het zenuwstelsel van een mens en zijn dier zijn voortdurend met elkaar in gesprek.”

Stoppen met je hond willen vormen tot wat voor jou handig is

Volgens de hondentherapeut, die zelf kampte met een ‘lastige hond’, zijn veel gedragsproblemen ontstaan omdat een dier voortdurend moet functioneren in een wereld die niet voor hem gemaakt is. “Een hond die luistert is handig, maar een hond die begrepen wordt, luistert vaak vanzelf.” Of beter gezegd: het is de relatie tussen hond en mens die maakt dat een hond (en ook zijn mens) wil luisteren.

Dat ondervond Kuyps hoogstpersoonlijk toen ze een hond kreeg die niet alleen kon blijven en haar tanden liet zien aan mensen die te dichtbij kwamen. “Alles wat ik vijftien jaar lang als holistisch hondengedragstherapeut had gedaan, werkte niet bij haar. Zij vroeg iets totaal anders van mij. Ik voelde onmacht, schaamte en angst.”

Dus moest Kuyps eerst leren om te blijven bij wat er in haar gebeurde. “Pas toen ik rustiger werd en verantwoordelijkheid begon te nemen voor mijn eigen binnenwereld, kon ik echt beginnen te luisteren naar wat zij eigenlijk communiceerde. Gedrag is communicatie. Als een hond blaft, uitvalt of zich terugtrekt, zegt hij iets over wat er in hem gebeurt, maar ook over wat er in de relatie gebeurt.”

Ze vervolgt: “Omdat ik de verantwoordelijkheid bij mezelf begon te leggen, verwachtte ik ook niet langer dat mijn hond verantwoordelijk zou zijn voor mijn grenzen. Die verantwoordelijkheid lag bij mij. Als ik bijvoorbeeld niet wil dat mijn hond op tafel springt, dan is het mijn verantwoordelijkheid om de omgeving zo in te richten dat dat niet kan gebeuren. Een dier dat volledig afhankelijk is van mij en bij mij leeft in een omgeving die het zelf niet gekozen heeft, kan ik niet verantwoordelijk maken voor regels die ik zelf bedacht heb.”

Tips voor een ‘lastige’ hond

Kamp je met een lastig hond in huis? Dat kan enorm frustrerend zijn, als deze veel wegloopt of niet voldoet aan je verwachten. De hondentherapeut heeft een belangrijke tip: “Kijk eerst naar wat dat gedrag in jou wakker maakt. Tijdens een coaching zie ik vaak dat moeilijke situaties met dieren oude thema’s raken, grenzen of frustratie bijvoorbeeld. Of het gevoel geen controle te hebben. Soms komen we dan bij ervaringen uit iemands jeugd, waar grenzen ook al moeilijk waren.”

Als je aanwezig leert te zijn bij wat er in je gebeurt, kun je ook onvoorwaardelijk aanwezig zijn bij je dier. “Vanuit die veiligheid kan een relatie groeien waarin een hond zich veilig, gedragen en onvoorwaardelijk graag gezien voelt.”

Lijken honden écht op hun baasjes? Dít zegt de wetenschap.

Honden zijn spirituele gidsen deelt Nadieh Cuijtens met BEDROCK