Hanna Verboom over mentale gezondheid: ‘We zijn te afgeleid om naar elkaar om te kijken’
In de documentaire SAMEN onderzoekt Hanna Verboom waarom mentale problemen niet alleen individueel zijn. Volgens haar zijn we vooral iets kwijtgeraakt: echte ontmoeting, lokale groepen en omkijken naar elkaar.
Samen met regisseur Karsten de Vreugd onderzoekt actrice en maker Hanna Verboom wat dat zegt over onze samenleving. De documentaire volgt hoopvolle initiatieven door heel Nederland waar verbinding, omkijken naar elkaar en samenleven centraal staan. Volgens Verboom zit juist daar een belangrijk deel van het antwoord.
In gesprek met BEDROCK vertelt ze waarom ze vindt dat we collectief verantwoordelijk zijn voor mentale gezondheid, hoe social media ons afleiden van echte ontmoetingen en waarom iedereen volgens haar één ding nodig heeft: ‘Get a group.’
Hanna Verboom over mentale gezondheid en documentaire SAMEN
Waarom vonden jullie het belangrijk om juist nú een documentaire over verbinding en samenleven te maken?
Hanna: “Ik heb vijf jaar geleden de korte docu Uit de Schaduw gemaakt. Dat was een heel persoonlijk project voor mij waarin ik voor het eerst open was over mijn eigen diagnose: bipolaire stoornis. De docu was het begin van een beweging waarin het breken van taboes op mentale gezondheid en het omarmen van neurodivergentie centraal staat.
Ik leerde dat ik niet alleen ben en dat maar liefst 48 procent van de Nederlanders in hun leven een diagnose krijgt. Maar als zoveel mensen in hun leven vastlopen, zegt dit dan iets over hen of over onze samenleving? Wat gaat er mis? Wat zijn we misschien kwijtgeraakt? Dat was het begin van deze documentaire SAMEN.”
Jullie stellen in de documentaire de vraag of mentale problemen iets zeggen over individuen of juist over de samenleving. Was er voor jullie tijdens het maken een moment waarop daar echt een kantelpunt in kwam?
“Bij mij begon het met de cijfers: hoe kan het dat bijna de helft van Nederland te maken krijgt met mentale (on)gezondheid en we er bijna niet over praten? Er bestaat nog steeds zo’n stigma en een groot taboe, ook al is het zo normaal om niet normaal te zijn. Pas als we dit als onze collectieve verantwoordelijkheid zien, gaan we ook zien dat we zelf een rol spelen in ons collectieve herstel.”
In SAMEN zien we initiatieven die vaak onder de radar blijven. Welke ontmoetingen of projecten hebben jullie persoonlijk het meest geraakt?
“Allemaal, maar Youssef Douzi heeft me bijzonder diep geraakt. Hij begeleidt leerlingen op mentaal vlak en in hun persoonlijke ontwikkeling. Hij is zo puur en kwetsbaar en je ziet echt hoe hij jongeren raakt met zijn persoonlijke verhaal. Het team van Young Hilversummers is hecht en ze doen echt geweldig werk, ik heb het van dichtbij mogen zien. Bij Youssef zie je dat zijn werk wederkerig is: hij helpt de jongeren, maar zij helpen hem ook.”
Polarisatie en individualisering zijn grote thema’s in de film. Hebben jullie het idee dat mensen het tegenwoordig verleerd zijn om echt naar elkaar om te kijken?
“Ik denk dat we vooral afgeleid zijn. Ik denk dat we best heel goed weten dat mensen mensen nodig hebben. Alleen zijn we zo druk en overprikkeld. Social media nemen veel uren van onze dag in beslag. Kerken, buurthuizen en verenigingen stromen leeg. Met alle vooruitgang en efficiëntie die we hebben geboekt, lijken we minder tijd te hebben voor menselijke interactie. Terwijl dit is waar we gelukkig van worden!”
De documentaire is hoopvol van toon, terwijl de onderwerpen best zwaar zijn. Waarom was dat belangrijk voor jullie?
“Psychiater Jim van Os benoemt dat, ondanks alle schokkende cijfers over eenzaamheid, polarisatie en mentale gezondheid, er uit veel onderzoeken blijkt dat de nabijheid van een ander het allerbelangrijkste is als het gaat om herstel van psychisch lijden.
Dat is super hoopvol! Helemaal als je weet dat er zo’n 8,5 miljoen vrijwilligers in Nederland zijn. Dat betekent dat er op elke hoek van de straat wel mooie dingen gebeuren waar je aan mee kunt doen. Als we ons dat beseffen, dan is dat ongelofelijk hoopvol en concreet. Allemaal mensen die willen helpen en bouwen aan deze samenleving.
Hoop en actie liggen voor mij altijd dicht bij elkaar. Dat is heel concreet: het beste wat je kunt doen voor je mentale weerbaarheid is je aansluiten bij een lokale groep. Een vereniging, wandelclub of moestuin. Het maakt niet uit wat voor groep. Mensen die je niet kent, maar met wie je wel iets gemeen hebt, mensen die je wekelijks ziet en die je bellen als je een keertje niet komt opdagen.”
Hanna, jij bent al langer open over mentale gezondheid. Heeft het maken van deze film jouw eigen kijk op mentale klachten of eenzaamheid veranderd?
“De film volgt ook mijn eigen proces, ik ben als sociaal ondernemer altijd actief met mooie projecten, maar ik doe dan niet zozeer zelf mee. En al helemaal niet in mijn eigen dorp. Mijn vriend uit Kenia, Zac, heeft me dit echt laten zien. Het is de wederkerigheid die zorgt dat je het gevoel krijgt ergens bij te horen. Toen ik zelf lokaal meer ging meedoen, heeft dat me precies dit gevoel gegeven. Een gevoel van rust en thuiskomen.”
Wat viel jullie op aan de manier waarop zorg tegenwoordig is ingericht? En wat kunnen we volgens jullie leren van de initiatieven die in de documentaire voorbijkomen?
“Waar psychiater Jim van Os voor pleit is de brug slaan tussen de psychische zorg en het sociale domein. Voor heel veel mensen die nu wachten op de ggz-hulp, kan meedoen in een groep al een groot deel van het antwoord zijn. Dus voor iedereen geldt: get a group!“
Als kijkers na afloop van SAMEN één inzicht of gevoel moeten meenemen, wat hopen jullie dan dat dat is?
“Precies wat we ook in de docu zeggen. Get a group! Houd op met scrollen door negatief nieuws. Ga op de hoek van de straat kijken, overal gebeurt zoveel moois, doe mee!”
De documentaire is nu te zien op Cinetree en gaat op tour door heel Nederland, waaronder het Together Festival met onder anderen Fresku en Isabel Usher op 6 juni bij de Hoorneboeg. Kijk de film en vind meer informatie over lokale vertoningen bij jou in de buurt op cinetree.nl/samen.
Lees ook: Lezersvraag: waarom raakt kritiek me zo diep?
:format(jpeg):background_color(fff)/https%3A%2F%2Fwww.bedrock.nl%2Fwp-content%2Fuploads%2F2025%2F10%2FSophie-Rietmulder.jpeg)