Rosa Bertram Psyche Gisteren, 08:35

Leestijd: 4 minuten

Gênant onderwerp bespreken? Probeer het in een andere taal te doen, dat is minder beschamend

Seks, gevoelens, angst en schaamte zijn thema’s waar we meestal niet makkelijk over praten. Alsof de woorden zelf al een oordeel in zich dragen, waardoor je meteen een knoop in je maag en een blos op voelt opkomen. Maar zeg exact hetzelfde in een andere taal en het voelt anders. Waarom voelen gênante onderwerpen minder beschamend in een vreemde taal?

Dat blijkt geen toeval, want onderzoek laat zien dat taal niet alleen bepaalt wat we zeggen, maar ook hoe intens we de woorden ervaren.

Een vreemde taal is minder eng dan je moedertaal

Beladen onderwerpen bespreken in een andere taal: dat klinkt misschien nog ingewikkelder dan een moeilijk gesprek al is. Toch laat recentelijk onderzoek zien dat dat niet geldt voor mensen die meerdere talen spreken.

Sterker nog: zij geven in het onderzoek aan dat ze liever in een andere taal spreken over taboe-onderwerpen dan in hun moedertaal. Hoe werkt dat, psychologisch gezien?

Woorden zonder emotionele bagage

Onze moedertaal draagt een enorme lading. De eerste keren dat je bepaalde woorden hoorde, voelde of gebruikte, zijn opgeslagen in je brein als gewichtige herinneringen. Je eerste schaamte, je eerste verliefdheid, de eerste keer dat je iets gênants moest vertellen tegen je ouders, alles is onbewust opgeslagen. Daardoor kunnen sommige woorden zwaar voelen en werken als emotionele triggers in je systeem zodra je ze uitspreekt.

In een andere taal, vooral eentje die je later hebt geleerd, ligt dat anders. Volgens hoogleraar Marc van Oostendorp is in een vreemde taal spreken namelijk minder serieus dan je moedertaal, schrijft hij op Neerlandistiek.nl.

De woorden in een andere taal hebben immers niet dezelfde lading van al je persoonlijke associaties. Daardoor worden de woorden minder geladen ervaren, zelfs als ze dezelfde betekenis hebben. Het gevolg? Je kunt over gevoelige onderwerpen praten, zonder dat je lichaam meteen in de ‘alarmknop-stand’ schiet.

Gênante onderwerpen onderzocht

Het onderzoek werd uitgevoerd onder ruim 1000 tweetalingen en liet duidelijk zien dat gênante onderwerpen het liefst in een andere taal werden besproken, in vergelijking met emotioneel neutrale onderwerpen. Het brein reageert namelijk anders op woorden die niet zo diepgeworteld zitten in je emotionele geheugen. Daardoor kan het makkelijker voelen om te zeggen wat je bedoelt, zonder dat het voelt alsof je je blootgeeft aan de wereld.

Volgens Van Oostendorp gaat dat zelfs zo ver dat Nederlandstaligen weleens ‘I love you’ zeggen in plaats van ‘ik hou van je’, omdat het minder beladen voelt.

In het Engels zeggen wat je in het Nederlands nog niet durfde

Eerlijk gezegd moet ik bekennen dat ik dat zelf herken. Ik heb drie relaties gehad met partners die geen Nederlands spraken, wat betekende dat de relaties geheel in het Engels verliepen. Van dagelijkse gesprekken tot de echt moeilijke momenten.

Dat was aan de ene kant best frustrerend, omdat ik soms niet de juiste woorden had voor wat ik precies bedoelde. Maar tegelijkertijd had ik ook het gevoel dat er in het Engels meer woorden bestaan om bepaalde situaties of gevoelens te beschrijven. Ook voelden sommige onderwerpen, zoals rouwen, in het Engels wat lichter. Alsof de drempel lager was om daarover te vertellen en dus de kwetsbaarheid ook iets minder scherp.

Niet omdat het makkelijker is

Een interessant detail dat uit het onderzoek kwam, was dat de voorkeur voor het bespreken van taboe-onderwerpen in een andere taal niet werd gelinkt aan het feit dat het ‘makkelijker’ is in de andere taal. De deelnemers lieten namelijk weten dat ondanks dat ze het moeilijker vonden om sommige woorden te vinden of ze correct uit te spreken, ze tóch de voorkeur gaven aan die taal.

In een andere taal voelt het net wat minder alsof het over jou gaat. Alsof er een filter zit tussen dat wat je zegt en wat je erdoor voelt. Dat is best interessant als je nagaat dat je normaal gesproken juist comfortabeler bent in het spreken van je moedertaal, maar dat geldt dus niet als het over gênante onderwerpen gaat.

Internationale connecties

In een wereld waarin we steeds makkelijker kunnen reizen, buiten onze eigen landgrenzen kunnen wonen en werken en zelfs bij de lokale bakker tegenwoordig internationaal communiceren, is dat een best een interessante observatie.

Bovendien laat het maar weer eens zien dat taal een krachtige tool is. Het geeft ons blijkbaar niet alleen woorden om te praten, maar is ook een manier om te voelen, te verbinden en elkaar te begrijpen, óók als het spannend of ongemakkelijk is.

Wat kun je leren van iemands lichaamstaal?

Leren spreken en presenteren als een baas: zo doe je dat