Rosa Bertram Psyche vandaag, 08:11

Leestijd: 5 minuten

Brainrot herkennen? Doe de minitest om te zien of jij het hebt

Scrollen, nog een filmpje, nog een reel, en voor je het weet is het weer een uur later. Erna voelt je hoofd vol en leeg en vol tegelijk. Herkenbaar? Dan is kans groot dat ook jij last hebt van ‘brainrot’. Zo kun je testen of jij kampt met brainrot.

De opkomst van het internet heeft ons leven voorgoed veranderd en het leven in bijna alle opzichten een stuk makkelijker gemaakt. Maar daar betalen we dan ook een hoge prijs voor. Kinderen raken al vanaf jonge leeftijd al volledig opgeslokt door schermen, maar ook volwassenen hebben uren schermtijd per dag. Tijd die wordt gevuld met het kijken naar nutteloze content. Met allerlei gevolgen, waaronder brainrot.

Wat is brainrot?

Brainrot beschrijft hoe constant online zijn, via bijvoorbeeld Whatsapp, je e-mail, Instagram of TikTok, je mentale welzijn beïnvloedt. En je raadt het misschien al: dat is niet op een positieve manier.

Open je een willekeurige app op je telefoon, dan is de kans groot dat je, voor je het in de gaten hebt, minuten of soms uren aan het scrollen bent. De apps op je telefoon zijn namelijk precies zo ingericht dat het ontzettend verleidelijk is om te blijven scrollen en nóg meer filmpjes of foto’s te bekijken.

Met als gevolg dat je uren per dag naar vaak vrij nutteloze content kijkt en je je erna niet bepaald beter voelt. Door het zien van die ‘snappy‘ en ‘loze’ content, went je brein aan snelheid en constante afwisseling, waardoor langere concentratie steeds moeilijker wordt. Uiteindelijk kan het voelen alsof je brein een beetje achteruit gaat. Brainrot, ofwel hersenrot, is dan het gevolg.

Gedrag dat onder brainrot valt, is onder meer doomscrolling, constant memes gebruiken en ‘internet slang’ ook gebruiken in gesprekken in het echte leven. Inmiddels zijn er verschillende soorten brainrot bekend, zoals Italiaanse brainrot (dat gaat om korte video’s vol absurdistische humor).

Signalen van brainrot

De term brainrot klinkt misschien als de zoveelste TikTok-trend (en ja, dat is het óók), maar psychologen nemen deze term niet bepaald licht op. Psycholoog Julia Kogan, met een achtergrond in neuropsychologie, vertelt dat één van de sterkste signalen van brainrot is dat je schermtijd je dagelijkse leven belemmert. Hoe dat eruit kan zien? Volgens Kogan zijn dít onder meer de signalen:

• Je slaapt slecht omdat je constant naar een scherm kijkt.
• Oogvermoeidheid.
• Hoofdpijn.
• Slechte houding door telefoongebruik
• Relaties in het echte leven verwaarloos je omdat je online bent en video’s kijkt op social mediaplatforms.
• Je hebt moeite om je telefoon weg te leggen.
• Je wilt constant nieuwe meldingen bekijken.

Het is overigens goed om te weten dat brainrot geen officiële diagnose is, maar wél een herkenbare staat waarin je brein continu geprikkeld wordt, zonder echte verdieping te ervaren met anderen.

Waarom brainrot juist nú zo speelt

De toename van het fenomeen brainrot is natuurlijk geen toeval. Het is het resultaat van een wereld waarin snelheid de norm is geworden. Social media platforms zijn ontworpen om je aandacht vast te houden. Elke swipe biedt iets nieuws en elke notificatie zorgt voor een kleine beloning. Dat zorgt voor een constante stroom aan dopamine, het stofje dat je brein associeert met plezier en beloning.

Maar daar zit een keerzijde aan. Want hoe vaker je die snelle beloning krijgt, hoe moeilijker het wordt om nog voldoening te halen uit langzamere, diepere activiteiten. Zoals een boek lezen, een gesprek voeren of simpelweg niets doen.

Een wetenschappelijk onderzoek laat zien dat schermtijd onder kinderen van 6 tot 14 jaar aanzienlijk is toegenomen: van 41,3 procent vóór 2020 naar 59,4 procent daarna. De stijging (die mede veroorzaakt werd door de pandemie) laat pijnlijk zien hoe structureel schermgebruik is geworden onder kinderen.

Uit weer een ander onderzoek, uitgevoerd in de Verenigde Staten, blijkt dat kinderen van 8 tot 12 jaar maar liefst vier tot zes uur per dag online zijn. Bij Amerikaans tieners loopt dat getal op tot wel negen (!) uur per dag. Dat we massaal meer tijd achter schermen doorbrengen, is dus een feit. Volgens Kogan kan blootstelling aan nieuws op social media en andere platforms ook het risico op angst en depressies vergroten.

Doe de mini-test: heb jij brainrot?

Maar hoe herken je brainrot bij jezelf? Sta even stil bij je eigen gedrag:

• Scroll je langer dan je wilt?
• Pak je vaak automatisch je telefoon?
• Vind je het lastig om je te concentreren?
• Voel je je leeg na scrollen?
• Gebruik je je telefoon om te ontspannen, maar werkt dat niet?

Wat helpt tegen brainrot?

Heb je drie keer met ‘ja’ geantwoord? Dan is je brein waarschijnlijk overprikkeld. Heb je vier of vijf keer ‘ja’ geantwoord? Dan is het zeker weten tijd voor een reset en tijd om je online gedrag onder ogen te komen.

Het goede nieuws? Brainrot is gelukkig geen permanente schade, maar wel een sterk signaal dat je brein behoefte heeft aan rust, minder prikkels en vooral meer diepgang. Wil je afkicken van de nutteloze filmpjes waar je brein steeds naar snakt? Zó doe je dat:

• Lees langere verhalen. Train je focus opnieuw met boeken of langere artikelen.
• Ga naar buiten. Zonder telefoon wandelen doet meer dan je denkt.
• Doe één ding tegelijk. In plaats van te multitasken, kun je beter je aandacht focussen op één activiteit waar je je volledige aandacht op richt.
• Stel regels op. Geen telefoon in bed is een goede eerste regel.

Aan een beetje scrollen ontkom je natuurlijk niet, we leven nu eenmaal in een digitale wereld. Maar als je merkt dat je hoofd voller wordt terwijl je aandacht juist afneemt, is het misschien tijd om even stil te staan. Uiteindelijk draait het immers niet om hoeveel je ziet, maar om wat er blijft hangen.

Dé ultieme tip voor als het niet lukt je telefoon weg te doen in bed.