Rosa Bertram Welzijn vandaag, 08:18

Leestijd: 4 minuten

Fysiotherapeut Tim Binkhorst legt uit: ‘Dit is de reden dat stress zich vastzet in de heupen’

Stress houd je vast in je heupen: je hebt het vast weleens gehoord. Maar wat klopt daar eigenlijk van: kan je lichaam écht stress opslaan in je heupen en waarom juist daar? We spreken met fysiotherapeut Tim Binkhorst.

Tim Binkhorst is al twintig jaar fysiotherapeut, werkt nu bij Flow Fysio in Haarlem en werkt onder meer ook als orthopedisch manueel therapeut, cranio mandibulair manueel therapeut, ademhalingscoach en yogadocent. Aan BEDROCK vertelt hij of we écht stress vasthouden in de heupen.

Stress in de heupen: primitieve reflexen

“Er wordt vaak gezegd dat stress zich opslaat in de heupen. Misschien heb je ook weleens gehoord dat de psoas ‘de spier van de ziel’ is. Hoewel dat een interessante gedachte is, ligt de werkelijkheid genuanceerder. Om te begrijpen waarom spanning zich vaak in dit gebied manifesteert, moeten we kijken naar de samenwerking tussen ons zenuwstelsel, ons lichaam en onze emoties.

Vanaf de geboorte beschikt ons lichaam namelijk over primitieve reflexen die bedoeld zijn om ons te beschermen. Eén van de belangrijkste is de moro-reflex, ook wel de schrikreflex. Deze reflex bestaat uit twee fasen: eerst opent het lichaam zich bij een plotselinge prikkel: armen spreiden, ogen openen, rug strekt, gevolgd door een beschermingsreactie waarin het lichaam zich sluit. De schouders ronden naar voren, het bekken kantelt achterover en de heupen trekken zich in. Je maakt jezelf letterlijk klein.”

Stress afschudden in de natuur

“Hoewel deze reflex in principe levenslang aanwezig blijft, leren we hem in de loop van ons leven te onderdrukken. Toch verdwijnt hij nooit volledig. In stressvolle situaties kan het lichaam onbewust terugvallen op dit patroon. Dat uit zich vaak in een zogenaamde freeze-respons: een toestand waarin het lichaam zich beschermt door spanning vast te houden en beweging te beperken.

Als deze staat te lang aanhoudt, heeft dat gevolgen. Spieren blijven aangespannen, de ademhaling wordt oppervlakkiger en de doorbloeding neemt af. Normaal gesproken zou het lichaam spanning ontladen zodra de dreiging voorbij is; bijvoorbeeld via zuchten, geeuwen of zelfs trillen. In de natuur is dit heel normaal gedrag. Dieren schudden spanning letterlijk van zich af. Bij mensen wordt deze ontladingsreactie echter vaak onderdrukt, waardoor spanning in het systeem blijft hangen.”

Stressrespons

“Een belangrijk inzicht hierbij is dat deze spanning zich niet op één plek bevindt, maar via het bindweefsel door het hele lichaam loopt. In Anatomy Trains beschrijft Thomas Myers hoe spieren en fascia met elkaar verbonden zijn in ketens. Eén van die ketens, de zogenaamde deep front line, loopt van de kaak en hals via het middenrif en de lage rug naar de psoas, de bekkenbodem en de binnenkant van de benen.

Deze lijn speelt een grote rol in onze stressrespons. Als het lichaam zich beschermt, spant deze hele keten zich aan. De heupen maken hier deel van uit, wat verklaart waarom spanning vaak juist daar wordt gevoeld. Denk aan een hond die zijn staart intrekt bij angst, een vergelijkbare reactie zien we bij mensen in de bekkenbodem en heupregio.”

Emoties en stress: hoe zit dat?

“Naast deze fysieke component speelt ook emotie een belangrijke rol. Bepaalde lichaamsdelen hebben een duidelijke relatie met specifieke gevoelens, iets wat je ook terugziet in onze taal. Uitdrukkingen als ‘een brok in je keel’, ‘het ligt zwaar op je maag’ of ‘pisnijdig zijn’ laten zien dat we emoties letterlijk in het lichaam ervaren.

Elke emotie heeft een fysieke component én een bijbehorende expressie. Je kunt aan iemands houding vaak zien hoe iemand zich voelt. Maar wat gebeurt er als die emotie niet geuit kan worden? Als een situatie onveilig voelt of sociaal ongepast is, wordt de emotie vaak onderdrukt. Het lichaam reageert dan via het limbisch systeem, dat niet alleen emoties verwerkt, maar ook spierspanning, ademhaling en hartslag reguleert.

Op zo’n moment kan spanning zich vastzetten in de spieren die op dat moment actief zijn. Stel dat je schrikt terwijl je gespannen zit, met opgetrokken schouders of een verkrampt bekken. Dan kan die emotie zich koppelen aan die specifieke spierspanning. Het gevolg: het lichaam blijft onbewust in die stand hangen.”

Stress in de heupen: voorspellingsmachine

“Omdat ons brein werkt als een voorspellingsmachine, worden deze patronen herhaald. Op basis van eerdere ervaringen bereidt het lichaam zich automatisch voor op wat het verwacht. Onverwerkte stress blijft zo actief in het systeem en kan zich uiten als chronische spanning of pijn.

Langdurige spanning heeft ook fysieke gevolgen. Door verminderde doorbloeding en communicatie binnen het lichaam wordt het moeilijker om goed te voelen wat er speelt. Dit kan bijdragen aan chronische of onbegrepen klachten. Zoals Gabor Maté beschrijft in When the Body Says No, en Bessel van der Kolk in The Body Keeps the Score, kunnen onverwerkte emoties zich uiteindelijk uiten in het lichaam.”

Spanning loslaten

“Het goede nieuws is dat het lichaam ook het vermogen heeft om spanning los te laten. Via beweging, ademhaling, massage of methodes zoals stress release-oefeningen kan het zenuwstelsel alsnog ontladen. Daarbij komt het regelmatig voor dat ook emoties vrijkomen; een teken dat het lichaam een eerder onderbroken proces afrondt.

De conclusie is dan ook dat stress zich niet simpelweg in de heupen opslaat. Het is het resultaat van een samenspel tussen reflexen, fasciale verbindingen, emotionele verwerking en neurologische patronen. De heupen zijn daarin een belangrijk knooppunt, maar nooit het hele verhaal.”

6 natuurlijke manieren om stress en spanning te verlagen.

Waarom ontspannen voor veel mensen juist stress oplevert (en wat je eraan doet)