Sophie Rietmulder Psyche vandaag, 07:56

Leestijd: 3 minuten

Dromen zijn veel minder willekeurig dan gedacht: dit gebeurt er in je brein als je droomt

Waarom droom je de ene nacht dat je weer op de middelbare school zit, terwijl je seconden later ineens op vakantie bent met collega’s? En waarom voelen sommige dromen levensecht, terwijl andere totaal onsamenhangend zijn? Nieuw onderzoek suggereert dat daar wel degelijk logica achter zit.

Wetenschappers van de IMT School for Advanced Studies Lucca analyseerden duizenden dromen en ontdekten dat ons brein tijdens het slapen niet zomaar willekeurige beelden produceert. In plaats daarvan maakt het een creatieve mix van herinneringen, emoties, dagelijkse ervaringen en zelfs mogelijke toekomstscenario’s.

Je brein ‘remixt’ de werkelijkheid in je dromen

Voor het onderzoek hielden deelnemers tussen de 18 en 70 jaar twee weken lang een dagboek bij. Ze schreven niet alleen hun dromen op, maar ook wat ze overdag hadden meegemaakt. Daarnaast verzamelden de onderzoekers informatie over onder meer slaapkwaliteit, persoonlijkheid en denkgewoonten.

In totaal werden meer dan 3700 droom- en dagverslagen geanalyseerd. Vervolgens zochten de onderzoekers naar patronen in de teksten.

Daaruit bleek dat dromen veel meer zijn dan een herhaling van je dag. Je brein pakt bekende personen, plekken en gebeurtenissen en combineert die tot compleet nieuwe situaties. Zo kan je werkplek ineens opduiken in een ziekenhuis, of loop je door je oude basisschool terwijl je eigenlijk onderweg bent naar je huidige baan.

Met andere woorden: tijdens je slaap bouwt je brein als het ware een nieuwe werkelijkheid van losse puzzelstukjes uit je eigen leven.

Je persoonlijkheid speelt ook een rol

Niet iedereen droomt op dezelfde manier. Volgens de onderzoekers hangt de inhoud van je dromen deels samen met hoe je overdag denkt en hoe je in elkaar zit.

Mensen die overdag vaak afdwalen met hun gedachten, bleken ook vaker snelle, chaotische dromen te hebben waarin scènes elkaar razendsnel afwisselen. Wie juist veel waarde hecht aan dromen, beschreef opvallend levendige en gedetailleerde droomwerelden.

Dat betekent overigens niet dat geloven in de betekenis van dromen ze automatisch intenser maakt. Wel zagen de onderzoekers een duidelijke relatie tussen hoe belangrijk iemand dromen vindt en hoe levendig diegene ze ervaart of onthoudt.

Ook de buitenwereld sluipt je dromen binnen

Niet alleen je persoonlijkheid beïnvloedt je dromen. Grote gebeurtenissen in de wereld laten eveneens hun sporen na.

De onderzoekers vergeleken droomverslagen uit de coronapandemie met dromen die later werden verzameld. Tijdens de lockdown kwamen gevoelens van opgesloten zijn, beperkingen en angst veel vaker terug. Naarmate de pandemie verder achter ons kwam te liggen, verdwenen die thema’s langzaam uit de dromen.

Volgens de onderzoekers laat dat zien dat dromen meeveranderen met wat we in het dagelijks leven meemaken en hoe we emotioneel met ingrijpende gebeurtenissen omgaan.

Waarom dit onderzoek bijzonder is

Dromen onderzoeken is ingewikkeld, omdat iedereen ze anders beleeft en beschrijft. Daarom maakten de onderzoekers gebruik van kunstmatige intelligentie om duizenden droomverslagen op een consistente manier te analyseren. Die methode bleek net zo nauwkeurig als menselijke beoordelaars.

De onderzoekers hopen dat deze techniek in de toekomst meer inzicht kan geven in hoe ons brein herinneringen verwerkt, emoties reguleert en misschien zelfs signalen afgeeft over onze mentale gezondheid.

Eén ding lijkt in ieder geval duidelijk: als je vannacht weer een bizarre droom hebt waarin je baas, je basisschool en een tropisch strand ineens samenkomen, is dat waarschijnlijk minder willekeurig dan je misschien dacht. Je slapende brein is vooral druk bezig om de werkelijkheid op zijn eigen manier opnieuw in elkaar te zetten.

Lees ook: ‘Dromen beter onthouden: zo word je daar een pro in‘

Geschreven door Sophie Rietmulder

Sophie schrijft al jaren over het leven, de liefde en alles wat de moderne vrouw bezighoudt — zolang het maar persoonlijk en herkenbaar is. BEDROCK is daarbij geen uitzondering: ze schrijft verhalen die dicht bij het leven staan, actueel zijn en altijd vanuit een persoonlijk perspectief.