Sophie Rietmulder Persoonlijke verhalen vandaag, 17:13

Leestijd: 7 minuten

Waarom je energie eerder op is dan je denkt: gedragswetenschapper deelt een verrassende aanpak

Je agenda vertelt je precies waar je dinsdag om 14.00 uur moet zijn. Je weet hoelang je vergadering duurt en waarschijnlijk ook wanneer je boodschappen gaat doen. Maar hoeveel energie die werkdag, afspraak of verjaardag je gaat kosten? Daar denken we vaak pas over na als de batterij al leeg is. Volgens gedragswetenschapper en psycholoog Emma Op den Kamp (36) kan dat slimmer. In haar boek Grip op je energie laat ze zien hoe je energie, net als tijd, kunt meenemen in je planning.

Op den Kamp doet onderzoek naar menselijk gedrag en houdt zich onder meer bezig met sociale psychologie, prestatiepsychologie, motivatie en welzijn. In verschillende onderzoeksprojecten kwam steeds opnieuw hetzelfde onderwerp voorbij: energie.

“Ik was geïnteresseerd in de vraag waarom iets de ene keer wel lukt en de andere keer niet”, vertelt ze aan BEDROCK. Uiteindelijk promoveerde ze op energiemanagement: doordachter en planmatiger omgaan met de energie die je hebt.

Waarom we pas over onze energie nadenken als die op is

Daaruit ontstond ook het idee voor Grip op je energie. Want volgens Op den Kamp hebben we een opvallende gewoonte: we denken vaak pas serieus na over onze energie wanneer we er te weinig van hebben. “We staan pas stil bij onze energie als die op is en gaan daarna herstellen of compenseren. Terwijl je ook vooraf kunt nadenken over opladen.”

Dat betekent niet dat je leven één groot optimalisatieproject moet worden. Integendeel. “We moeten al zoveel in dit leven”, zegt ze. Het gaat er volgens haar vooral om dat je slimmer kijkt naar wat je met de energie doet die je hebt. “Hoe kunnen we die energie verdelen en uitgeven, waardoor we minder opbranden?”

Daar zit volgens haar een groot verschil met de manier waarop we tijd behandelen. Tijd is overzichtelijk. We hebben agenda’s, roosters, openingstijden en klokken. Energie is een stuk vager. “Tijd is heel concreet, het is een telsysteem. Energie heeft dat niet. Dat heeft veel meer met gevoel te maken.”

Behandel je energie als een budget, adviseert Emma Op den Kamp

Toch kun je energie volgens Op den Kamp concreter maken. Bijvoorbeeld door het te zien als een budget. Stel dat je op een dag een denkbeeldige hoeveelheid energie te besteden hebt. Dan kun je jezelf afvragen: hoeveel kost mijn werkdag? Wat vraagt dat etentje vanavond van me? En zijn er dingen die juist iets opleveren?

“Je zou energie als een soort valuta of telsysteem kunnen zien. Wat vind ik belangrijk en wat kost dit mij qua energie? Je kunt een soort begroting maken: wat kost het je, wat geeft het je en hoe past dat binnen je dagelijkse of wekelijkse budget?”

Het doel is niet om ieder telefoontje voortaan drie energiepunten en iedere vergadering precies zeven punten te geven. Het gaat erom dat je minder gedachteloos met je energie omgaat.

Een bekende vergelijking die daarbij aansluit, is de zogenoemde ‘spoon theory’. Die theorie werd bedacht door schrijfster Christine Miserandino om uit te leggen hoe het is om met een chronische ziekte en een beperkte hoeveelheid energie te leven. Lepels staan daarbij symbool voor de energie die je beschikbaar hebt. Activiteiten kosten één of meerdere lepels en wie er maar weinig heeft, moet dus bewust kiezen waaraan die worden besteed.

Het idee sprak Op den Kamp aan. “Zo ben ik in mijn eigen leven ook gaan denken. Mensen in mijn omgeving zeggen inmiddels ook weleens: ‘Ik heb maar weinig lepels’, als ze weinig energie hebben.”

Zo ontdek je welke activiteiten energie kosten

Dat klinkt logisch, maar er zit een lastige stap tussen: hoe weet je eigenlijk hoeveel energie iets je kost? Volgens Op den Kamp begint dat vooral met opletten. Niet één keer, maar steeds opnieuw. Hoe voel je je na een bepaalde afspraak? Welke werkzaamheden gaan makkelijk op welk moment van de dag? Bij welke mensen laad je op en wanneer loop je juist leeg?

“Dat gaat niet over één nacht ijs. Maar voor best veel mensen geldt dat als ze er echt even voor gaan zitten, ze eigenlijk meer weten dan ze in de praktijk meenemen in hun keuzes.”

Een simpel energiedagboek kan daarbij helpen. Schrijf bijvoorbeeld op wat je die dag hebt gedaan, met wie je was en hoe je energie gedurende de dag veranderde. Na verloop van tijd kunnen patronen zichtbaar worden. “Check bij jezelf in: hoeveel energie heb ik? Wat is er gebeurd? Welke mensen waren erbij? Zo ga je patronen zien.”

Kijk niet alleen naar je energiedip, maar juist naar je pieken

Wie over energie nadenkt, kijkt al snel naar de vervelende momenten. Die middagdip, de totale uitputting na een werkdag of het weekend waarin je nergens meer zin in hebt. Maar juist daar zit volgens Op den Kamp een gemiste kans.

“We zijn geprogrammeerd om dipjes te registreren, maar dat is best zonde. Kijk ook vooral naar de positieve momenten.” Wanneer gingen dingen juist makkelijk? Na welke activiteit voelde je je beter dan ervoor? En op welk moment van de week zit je doorgaans lekker in je vel?

Zelf heeft Op den Kamp door de jaren heen naar eigen zeggen veel ‘energiezelfkennis’ opgebouwd. “Ik weet hoe ik in mijn energie zit op verschillende momenten in de week. Ik weet wat niet goed werkt, maar ook wat wel goed werkt. Dat is fijn om voor jezelf te weten.”

Daarom bestaat er volgens haar ook geen perfecte planning die voor iedereen werkt. Heb je een drukke werkdag en wil je ’s avonds nog genoeg fut hebben voor een etentje, dan is er geen universele truc die garandeert dat dat lukt. De een heeft baat bij rust tussendoor, terwijl een ander juist oplaadt van beweging of contact met anderen.

De belangrijkste vraag is daarom: wat werkt voor mij?

Waarom te zuinig omgaan met energie juist averechts kan werken

Daarbij ligt ook een valkuil op de loer. Wie eenmaal bezig is met het bewaken van zijn energie, kan doorslaan en steeds meer activiteiten vermijden. “Alles wat te veel is, is te veel. Als je de hele dag bezig bent met je energie, dan is het te veel.”

Energie besparen is dan ook nadrukkelijk niet het doel van haar methode. “Energie is wat mij betreft iets om uit te geven: energie mag rollen! Het is een waardevol middel om de dingen te doen die we belangrijk vinden.”

Overal ‘nee’ tegen zeggen omdat iets misschien energie kost, kan zelfs averechts werken. Je kunt daarmee namelijk ook precies de activiteiten vermijden waar je van oplaadt.

Op den Kamp merkt dat zelf bij sociale contacten. “Ik heb veel behoefte aan sociale prikkels. Als ik die vermijd, voel ik me aan het einde van de week best leeg. De truc is meebewegen met je behoeftes.”

Meer grip op je energie? Begin met deze 3 vragen

Wie vanaf morgen beter op zijn energie wil letten, hoeft dus niet meteen een ingewikkeld schema te maken. Begin bijvoorbeeld door aan het einde van de dag terug te kijken. Wanneer had je veel energie? Wanneer kwam de dip? En kun je verklaren waardoor dat kwam?

Vooral die eerste vraag is belangrijk, benadrukt Op den Kamp. “Let echt op wanneer dingen wél lekker lopen en niet alleen op je dipjes. Haal daar informatie uit.”

Daarmee krijgt het woord ‘grip’ ook een andere betekenis. Het doel is niet dat je voortaan nooit meer moe bent of precies kunt voorspellen hoeveel energie iedere dag je gaat kosten. “Grip op je energie betekent en begint bij begrip over je energie. Grip betekent niet dat je alles onder controle hebt, maar dat je snapt hoe het werkt en met je energie kan meebewegen.”

Een lange werkdag kan nog steeds vermoeiend zijn en sommige weken zullen simpelweg meer van je vragen dan andere. Maar als je je eigen patronen beter kent, komt zo’n lege batterij misschien minder onverwacht.

“Je kunt niet zorgen dat je nooit meer moe bent. Maar je kunt wel meer grip krijgen, minder schrikken als iets je energie kost en er mentaal meer bovenop zitten. Daardoor raak je minder snel overbelast en kun je meebewegen met je energie.”

Grip op je energie van Emma Op den Kamp is verkrijgbaar bij de boekhandel en online. In het boek laat de gedragswetenschapper zien hoe je bewuster met je energie kunt omgaan en je eigen energiepatronen leert herkennen. 

Grip op je energie € 23,99 bij bol.com Bekijk product →

Lees ook: ‘Geleide meditatie-oefening voor meer energie (5 minuten) – Bedrock‘

Geschreven door Sophie Rietmulder

Sophie schrijft al jaren over het leven, de liefde en alles wat de moderne vrouw bezighoudt — zolang het maar persoonlijk en herkenbaar is. BEDROCK is daarbij geen uitzondering: ze schrijft verhalen die dicht bij het leven staan, actueel zijn en altijd vanuit een persoonlijk perspectief.