Hoe yoga mijn leven veranderde (nadat ik hoorde dat ik HIV-positief was)

‘Ik wilde niets liever dan mijn schouders laten hangen en zielig in elkaar zakken.’

Bijna twintig jaar geleden kreeg Michael McColly te horen dat hij HIV-positief was. Niet het virus, maar yoga veranderde daarna zijn leven.

‘Dood gaan we allemaal, maar natuurlijk stond ik daar nooit bij stil. Ik leidde een leven van seks en drugs en zoals zo veel jonge mensen had ik toch ergens de illusie dat mij niets kon overkomen. Die illusie werd in een keer verstoord toen ik in 1996 de diagnose HIV kreeg. Ik moest mijn vrienden, familie, ex-vriendinnen en ex-minnaars vertellen dat ik HIV had.

Voor sommigen was niet alleen dat, maar ook mijn bi-seksuele geaardheid, die ik 25 jaar min of meer geheim had gehouden, een verrassing. Het was een afschuwelijke tijd, die je niemand toewenst. In diezelfde tijd stond ik als acteur op het toneel. Op een avond, midden in een monoloog raakte ik mijn tekst kwijt. Daar stond ik, als bevroren op het toneel. De zaal zat vol met vrienden die speciaal voor mij waren gekomen en ik stond daar maar, stokstijf.

Toen ik een week later weer het toneel op moest, had ik een fles whisky meegenomen die ik wilde verstoppen in de coulissen. Ik was zo bang om het toneel op te gaan, iets wat ik voor mijn ziekte nooit had gehad. Maar het was alsof ik met deze ziekte alle controle over mijn lichaam was kwijtgeraakt. Ik lag vlak voor de voorstelling op de grond en hoorde hoe het publiek de zaal in kwam.

Het virus greep in razend tempo om zich heen in de gay community in Amerika

Mijn regisseur zette toevallig muziek van Youssou N’dour op, muziek die me in gedachten terugbracht naar de jaren dat ik in Senegal woonde. Ik haalde heel diep adem en kon me eindelijk ontspannen. Het was muziek die ik misschien wel duizend maal had gehoord, maar voor het eerst hoorde ik de emotie, het verdriet en het verlangen in de stem van deze prachtige Senegalese zanger.

Het zou mooi zijn als dit meditatieve moment een keerpunt in mijn leven was geweest, maar dat keerpunt kwam pas later. In de maanden erna deed ik er alles aan om elke gedachte aan mijn ziekte uit te bannen. Het virus greep in razend tempo om zich heen in de gay community in Amerika. De aandacht van de media was groot. Er werden fietstochten gehouden, quilts gemaakt, lintjes gedragen en massale herdenkingsdiensten gehouden, maar ik wist ze allemaal te negeren.

Wat ik niet kon negeren was dat ik in een diepe depressie zat. En omdat ik iets moest doen om mijn geest tot rust te brengen, begon ik met yoga. Drie keer per week en daarna elke dag.

Als we bang zijn of verdrietig, laten we letterlijk onze schouders zakken. Yoga zorgt ervoor dat je rechtop staat

Yoga gaf me niet alleen kracht – fysiek en emotioneel – maar ik ging daardoor mijn eigen lichaam beter begrijpen. Juist omdat ik me zo machteloos voelde, was het goed om iets te kunnen doen. De touwtjes zelf in handen nemen. De oefeningen, de ademhaling, de meditatie, dat gaf me het gevoel dat ik weer in contact was met mijn lichaam. En door de ontspanning kon ik ook beter omgaan met de stress. In eerste instantie was yoga alleen fysiek, maar langzaam aan hielp het me ook spiritueel. Ik leerde accepteren.

Een van de eerste dingen die je bij yoga leert is je rug recht te maken en je schouders naar achteren te brengen. Terwijl ik in mijn ellende eigenlijk niets liever wilde dan mijn schouders laten hangen en zielig in elkaar zakken. Dat is een natuurlijke menselijke reactie. Als we bang zijn of verdrietig, laten we letterlijk onze schouders zakken. Yoga zorgt ervoor dat je rechtop staat.

We gebruiken doorgaans maar een deel van onze longcapaciteit. Door yoga kun je veel meer capaciteit gebruiken waardoor er meer zuurstof in het bloed komt. Hoe meer zuurstof in het bloed, hoe meer ontspannen je bent en hoe efficiënter het lichaam werkt. Alleen dat al is essentieel in yoga, mensen leren hoe ze goed moeten ademhalen. In een lichaam zoals het mijne, met een verlaagd immuunsysteem doet dat alleen al wonderen.

Gek genoeg heeft de medische wereld in het Westen nog zo veel weerstand tegen yoga. Zelf heb ik al in geen jaren een dokter gezien. Ik heb al jaren geen verkoudheid of griep gehad. En ondanks het virus dat ik met me meedraag ben ik in perfecte conditie.

Ik heb de afgelopen jaren heel veel gereisd, door India. Thailand, Senegal en Zuid-Afrika. Vooral mijn bezoek aan Zuid-Afrika heeft enorm veel indruk op me gemaakt. AIDS is daar overal waar je maar kijkt. Ik heb daar ook yoga gegeven. Aan de ene kant is het heel treurig dat ik medicijnen kan slikken die zij niet hebben. Medicijnen die ze niet eens kunnen betalen. Maar alleen maar toekijken en je schouders ophalen helpt niet. Met yoga kun je mensen weer feeling met hun lichaam geven.

Op mijn reizen ontmoet ik fantastische mensen die allemaal voor hetzelfde doel strijden

Jaren lang ben ik voor mezelf en mijn gevoelens weggelopen. Het gekke is dat ik door dit virus mezelf heb leren accepteren. Ik durf wel te beweren dat ik alleen nog leef dankzij yoga.

Al jaren reis ik over de wereld als aids-activist. Om aandacht te vragen voor het probleem van aids in ontwikkelingslanden. Van alle hiv-geïnfecteerden in de wereld, woont tweederde in zuidelijk Afrika. Thabo Mbeki, de president van Zuid-Afrika beweert nog steeds dat AIDS het gevolg is van armoede, niet van een virus.

Ik reis de wereld af om te praten met mensen met hiv en aids, met invloedrijke mensen. Ik ben spreker op congressen en schrijf over mijn ontmoetingen om aandacht te vragen voor het aids-probleem in ontwikkelingslanden. Ik ben een soort missionaris, bezig met een boodschap verkondigen waar de meeste mensen in het westen nauwelijks naar willen luisteren. Dat AIDS een ziekte is geworden waar in ontwikkelingslanden elke minuut vijf mensen aan sterven zonder dat wij er ook maar iets aan doen.

Op mijn reizen ontmoet ik fantastische mensen die allemaal voor hetzelfde doel strijden. Zo ontmoette ik in Zuid-Afrika Mercy, de eerste vrouw die op televisie vertelde dat ze HIV-positief was. Ze kwam uit een bekende, welgestelde familie. Haar vader, Mike Makhalemele, is een bekende jazz saxofonist die samen met Paul Simon het Graceland-album heeft opgenomen.

Haar familie kon niet omgaan met haar ziekte. Nadat ze in een live tv-show haar geheim had verteld, heeft haar man haar en haar baby uit huis gegooid. Niet lang daarna is haar baby overleden aan AIDS. Ik vertelde haar hoe erg ik het vind om te zien hoe veel pijn mensen met AIDS en HIV in Afrika hebben. Meer dan 85% krijgt niet de medicijncocktails die mensen in de westerse wereld krijgen, maar zoeken hun heil in de natuurgeneeswijze van lokale medicijnmannen.

Ik heb een hele groep mensen met AIDS gezien die rond een boom stonden. Een medicijnman goot Fanta bij de wortels van de boom om de voorouders op te roepen voor hen te zorgen. Maar dat gebeurt allemaal buiten de camera’s van de internationale pers. Toen ik dat tegen Mercy vertelde, barstte ze in huilen uit. Tranen rolden over haar wangen. “Er is zo veel pijn hier,” zei ze, “en het helpt dat mensen uit het buitenland hier komen en onze pijn zien en voelen. Het helpt ons eraan herinneren dat we niet helemaal alleen zijn.”’

Michael McColly is docent ‘creative writing’ aan de universiteit van Chicago, yogadocent, schrijver en AIDS-activist. In 2006 verscheen zijn boek ‘The After-Death Room, Journey Into Spiritual Activism’ waarin hij vertelt over zijn zoektocht naar het spirituele. Een zoektocht langs Boedhistische monniken in Thailand, Zuid-Afrikaanse medicijnmannen en aidspatiënten in India. Een indringend reisverslag waarbij yoga hem en de mensen die hem bezoeken helpt de ziekte een plaats te geven.

Meer lezen

Waarom yoga een krachtig middel is volgens de wetenschap.