Onthaasting is niet het antwoord op burn-outs en stress: de manier waarop jij je tot de wereld verhoudt wel

Zo wapen je jezelf tegen de gejaagdheid van het moderne leven

Het leven raast door en wij doen vrolijk mee. Stilstand is immers achteruitgang. Maar wie altijd blijft doorrennen, holt zichzelf uiteindelijk voorbij. En daar zit je dan op de bank met je burn-out. De oplossing volgens socioloog Hartmut Rosa? “Zorg voor resonantie – momenten waarin de wereld je weet te raken, en andersom, dat jij ervoor zorgt dat je anderen kunt beroeren.”

Groei is de motor die onze moderne samenleving draaiende houdt. Zonder groei staan we stil. En stilstand is anno 2017 hetzelfde als achteruitgang. Wie vooruit wil in het leven (of uberhaupt dezelfde positie wil behouden op de sociale- of carriereladder), zal moeten meedoen. Hoe langer de to-do-list en hoe voller de agenda, hoe succesvoller je bent.

Of tenminste, we klagen natuurlijk steen en been dat we het te druk hebben en preken maar wat graag hoe belangrijk tijd voor onszelf eigenlijk is. Maar stiekem preferen we een volle agenda toch boven een lege en hebben we liever tien deadlines dan het nutteloze gevoel dat er niks van ons verwacht wordt.

Zo zit onze maatschappij nu eenmaal in elkaar. We willen meer kennis vergaren, beter netwerken, meer uit onze vriendschappen en relaties halen en natuurlijk gezonder en fitter worden.

Wie rebels besluit een dagje géén mail te checken, wordt de volgende dag genadeloos afgestraft door extra veel te moeten beantwoorden.

Maar mensen kiezen toch zelf voor dat fast-paced leven?. Tot op zekere hoogte wel. Maar uiteindelijk worden we ook gedwongen die keuze te maken. Want wie rebels besluit een dagje géén mail te checken, wordt de volgende dag genadeloos afgestraft door extra veel te moeten beantwoorden. Wie even niet reageert op WhatsApp, wordt bedolven onder de dwingende vraagtekens en waarom negeer je me?’s. En het lichaam is genadeloos voor wie de sportschool een paar weken overslaat. Daar gaat je #fitgirl-lijf waar je zo hard je best voor deed.

Nee, wie zichzelf wil blijven verbeteren (en dat is wel de norm), heeft geen tijd om stil te staan. Terwijl jij op je luie gat zit, dendert de trein van het leven namelijk wél onverstoorbaar door. En dus blijven we hollen. Socioloog Hartmut Rosa noemt die ‘versnellingsdwang’ een logisch gevolg van onze eeuwige focus op groei en vooruitgang. Wie mee wil doen in de maatschappij, ontkomt er niet aan.

[source id=”attachment_24840″ align=”none”][/source]

Tenminste, ze zijn er wel. Mensen die heel bewust uit die rat race stappen. Het zijn de minimalisten, die paar einzelgängers zonder Facebook en WhatsApp die nog communiceren via het antwoordapparaat en die mensen die hun 9 tot 5-baan opzeggen en een biologische geitenboerderij in Portugal beginnen. Best inspirerend, maar voor het merendeel van de mensen geen reële optie. Zij kunnen of willen hun leven niet opgeven. Er zijn berichten om beantwoord te worden, afspraken die nagekomen moeten worden en deadlines die gehaald moeten worden.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

In het Financieel Dagblad zegt Rosa dat de versnellingsdwang die ons allen in de wurggreep houdt, uiteindelijk zorgt voor afstomping en vervreemding. De toename van burn-outs en depressie is daar het pijnlijke bewijs van. “Je hebt een baan, maar het zegt je niets meer. Je hebt een gezin en vrienden, maar werkelijke relaties komen steeds moeizamer tot stand. Kort gezegd, je ervaart de wereld als dood en star.” Een samenleving van onverschillige zombies; het is geen fraai plaatje.

En dus zoeken we massaal naar manieren om te vertragen. We doen aan meditatie, sporten om de stresshormonen op afstand te houden, zeggen afspraken waar we écht geen zin in hebben af en plannen heel bewust quality-time. We leven dan wel met 200 km/u, maar proberen niet uit de bocht te vliegen door af en toe even op de rem trappen (‘onthaasten’ in mindfulness-termen).

Niemand wordt enthousiast van een langzame trein of trage noodarts. Bovendien is onthaasting in onze moderne samenleving voor velen een onmogelijk doel

Maar die onthaasting is volgens Rosa helemaal niet de oplossing voor onze ‘snelle’ wereld. “Om te beginnen is traagheid op zichzelf helemaal niet wenselijk. Niemand wordt enthousiast van een langzame trein of trage noodarts. Bovendien is onthaasting in onze moderne samenleving voor velen een onmogelijk doel,” zegt hij.

In plaats daarvan pleit Rosa voor resonantie – een gevoelsmatige situatie waarin de wereld je raakt en andersom, dat jij ook in staat bent om je omgeving daadwerkelijk te beroeren. Die momenten kunnen je een gevoel van intens geluk bezorgen. Muziek, dans, religie, echt contact met iemand van wie je houdt, natuur.

Rosa: “Bij al die dingen geldt het tegendeel van de versnellingsdwang die onze samenleving drijft. Resonantie kun je namelijk niet voorspellen, vooraf garanderen, beschikbaar maken, kwantificeren of vermeerderen. Sterker nog, meer betekent vaak minder effect. Luister twintig keer naar die fantastische muziek die je zo wist te raken, en de beroering neemt af.”

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Meer resonantie dus. Klinkt simpel, maar is het niet. Ons leven is een soort blokkenschema, zo hermetisch dicht gebouwd met verplichtingen dat er weinig tijd over blijft om lekker te resoneren. Op werk (en ook thuis) worden we steevast geconfronteerd met situaties die om een snelle, efficiënte oplossing vragen, met als gevolg dat we regelmatig op de automatische piloot functioneren.

"De momenten van de grootste betekenis zijn ook degene die zich niet laten sturen"

En omdat functioneren op de automatische piloot ons niet direct een bevredigend gevoel geeft, kan een gevoel van zinloosheid ontstaan. Om dat vol te houden, kijken we uit naar dat concert op vrijdagavond, die wandeling op zondagmiddag of een ontmoeting met een goede vriend. Maar als we echt af willen van de burn-outs en depressies, zullen die momenten van resonantie niet beperkt moeten blijven tot ‘af en toe’ of het weekend. In plaats daarvan moeten we zulke momenten juist een plek geven in ons dagelijks leven.

Lastig, want de momenten van de grootste betekenis zijn ook degene die zich niet laten sturen. Zo’n meeslepend gevoel die je even meeneemt, in de wolken heen en weer wiegt en dan weer zachtjes op de aarde terugzet, kun je niet oproepen. Het is onmogelijk om te zeggen: ‘morgen om twee uur ‘s middags ga ik creatief doen’ of ‘deze film raakt me en straks moet ik huilen’. Die dingen gebeuren gewoon, en vaak juist op de momenten dat je het niet verwacht. Een onmisbaar deel van de resonantie is die oncontroleerbaarheid. Dat maakt het zeldzaam, maar ook enorm de moeite waard.

Uiteindelijk gaat het om elke dag raken en geraakt worden, óók als we in de derde versnelling door het leven razen. Want die kleine momenten zijn het die het leven uiteindelijk mooi en betekenisvol maken.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.