Waarom we zo nieuwsgierig zijn, volgens Bertrand Russell

Tom Hofland 9 mei 2017 Mind

Als een onbekende hond je plotseling bespringt roept het baasje vaak ter geruststelling ‘hij is gewoon nieuwsgierig!’ Dat baasje zal vast gelijk hebben, maar heb je dat baasje ooit gevraagd waarom die hond zo nieuwsgierig is? Hij zal waarschijnlijk schouderophalend vragen waarom je dat wilt weten, en dan heeft hij een punt. Want waarom wil jij dat eigenlijk weten? Waarom ben jij zo nieuwsgierig? Waarom willen we weten hoe de aarde werkt? Ons lichaam? Kwantummechanica?

Waarom wil je je geliefde beter leren kennen? Wat diegene heeft gedaan die dag? Welke plannen diegene heeft voor de toekomst?

De Britse filosoof, logicus, wiskundige en historicus Bertrand Russell (1872 – 1970) deelde hier een prachtig inzicht over in zijn book The Scientific Outlook.

[pullquote]We may seek knowledge of an object because we love the object or because we wish to have power over it[/pullquote]

Volgens Russell zijn er dus twee kernredenen waarom wij mensen iets over iets of iemand willen weten. Omdat we er van houden, of omdat we er de macht over willen krijgen/controle op willen uitoefenen.

Bijvoorbeeld:

Waarschijnlijk wil je weten hoe je WiFi-router werkt zodat je zelf je internet kan aansluiten. Je worstelt waarschijnlijk met tegenzin de handleiding door, maar je hebt de kennis nodig om de machine naar je hand te zetten. Daartegenover wil je waarschijnlijk alles weten over je geliefde omdat je het interessant vindt wat diegene meemaakt, denkt en voelt: je houdt van diegene. Het zijn twee vormen van kennis met twee verschillende motieven: het eerste praktisch, het tweede beschouwend.

Natuurlijk is het ook mogelijk dat in dezelfde situatie de motieven verwisseld zijn. Zo zijn er mensen die voor hun plezier hun router uit elkaar halen omdat ze willen weten hoe het werkt. Niet per se uit noodzaak, maar omdat hun hart nu eenmaal sneller gaat kloppen van technologie.

Zo kun je dus ook van alles over je geliefde willen weten, niet gewoon om de kennis, maar om meer praktische redenen. Dit kan positief zijn: zo wil je misschien weten wat het lievelingseten van je vriend/vriendin is zodat je weet waar je diegene mee kunt verrassen.

Dit kan natuurlijk ook negatief zijn: je wil bijvoorbeeld precies weten hoe laat je geliefde thuis is gekomen zodat je controle kunt houden over de relatie (of althans, de illusie hebt dat je dat kunt).

Hoewel iedereen wel eens jaloers of onzeker is en de controle wat meer zou willen hebben moge het duidelijk zijn dat dit op de lange termijn veel meer kwaad dan goed doet.

Zo komen we bij een tweede uitspraak van Russell. Hij schreef in The Scientific Outlook voornamelijk kritische noten over de moderne wetenschap, maar zag ook dat wetenschappers niet de enige mensen zijn die iets willen weten.

“The mystic, the lover, and the poet are also seekers after knowledge… In all forms of love we wish to have knowledge of what is loved, not for purposes of power but for the ecstasy of contemplation… Wherever there is ecstasy or joy or delight derived from an object there is the desire to know that object — to know it not in the manipulative fashion that consists of turning it into something else, but to know it in the fashion of the beatific vision, because in itself and for itself it sheds happiness upon the lover. This may indeed be made the touchstone of any love that is valuable”

Volgens Russell is de enige liefde die de moeite waard is (die je in die zin ‘echte liefde’ zou kunnen noemen) een liefde waarbij je kennis wilt hebben van het object (een mens, ding, of zelfs abstracte gedachte) van je liefde. Niet om je eigen macht te vergroten, maar puur om het heerlijke gevoel om meer te weten over datgene waar je van houdt.

De conclusie die ik op het gebied van de liefde uit de gedachten van Russell kan trekken is:
Houd het grootste gedeelte van de tijd van je geliefde zoals je van eten/architectuur/geschiedenis/moderne kunst/ boeken/honden/pony’s houdt. Verdiep je in ze; niet omdat het praktisch is, maar omdat je er simpelweg voldoening uithaalt.

Meer lezen

Hierom kijken we graag naar verschrikkelijke dingen.

Reageer op artikel:
Waarom we zo nieuwsgierig zijn, volgens Bertrand Russell
Sluiten