Waarom normaal niet bestaat (als je het mij vraagt)

Kiara Louis 25 feb 2018 Mind

Al mijn hele leven lang hoor ik dat ik normaal moet doen. Vanaf jonge leeftijd viel ik niet helemaal in de middenmoot. Dit zorgde af en toe voor veel verontwaardiging bij sommigen. Best lastig. Want als je puber bent, wil je er vooral bijhoren. Inmiddels ben ik blij met mezelf, ook al ben ik niet 'normaal'. De vraag is of 'normaal' überhaupt wel bestaat.

We zijn jaren verder en ik ben wat ouder en misschien iets wijzer geworden. Ik ben in ieder geval geen onzekere ADHD-puber meer. En nu is mijn hele houding ten opzichte van ‘normaal zijn’ compleet veranderd. Van binnen lach ik nu, wanneer iemand een rare – iets te lange – blik werpt op mijn glitterbroek. Waarom? Omdat ik waarschijnlijk buiten hun normale beeld val. Ik wijk af van de norm. Een positie die me stiekem wel bevalt. Toch blijft de definitie van normaal lastig te omschrijven. Van Dale omschrijft het ook als ‘volgens de regel’. Maar wat is die ‘regel’ dan precies? Ik ga er dieper op in.

Persoonlijke perceptie

Allereerst speelt je zogenaamde referentiekader een grote rol. Dit is een soort van black box met al je herinneringen, ervaringen, percepties, meningen, kennis en normen en waarden. En die is voor iedereen anders. Ook al ben je tweelingzusjes, de perceptie van de mens onderling is nooit 100% hetzelfde. Dat heeft te maken met je brein, je gevoelsleven en de input die al in je huidige referentiekader zit. Jouw beeld van iets, en of het ‘normaal’ is, is dus nooit precies hetzelfde als bij een ander.

Oftewel, ongeveer alles is subjectief. Zelfs onze verwerking van feiten. Als iemand mij een feitje vertelt over water, is mijn referentiekader anders dan dat van jou. Ik denk misschien aan de zee, jij denkt misschien dat je dorst hebt. Een simpel voorbeeld, maar wanneer je dit vertaalt naar politieke onderwerpen snap je de gevolgen. Het begint allemaal bij perceptie. En vanuit perceptie reageren we ook op een ander.

De standaard is niet toereikend

Als we kijken naar dingen als seksualiteit, gender, gewicht of uiterlijke kenmerken, wordt er ook vaak een standaard gebruikt die refereert naar ‘normaal’. Denk bijvoorbeeld aan het BMI, waarbij het gemiddelde normaal is. Maar iemand die nooit sport, kan toch hetzelfde BMI hebben als een fanatieke krachttrainer. De standaard – oftewel: wat wat normaal is – is dus meestal niet volledig toereikend.

Daarnaast is ‘normaal’ vaak hetgeen wat het meest voorkomt. Bij bijvoorbeeld seksualiteit wordt veelal hetero gezien als normaal. Waarom? Omdat dat het vaakst voorkomt in de algehele samenleving. Maar wanneer je een gay bar binnenkomt, zal niet meer iedereen hetero zijn. Dan verschuift de standaard dus. Dit is een goed voorbeeld dat het alleen al per locatie in één land verschilt wat normaal is. En dan ben ik nog niet eens begonnen over cultuur en geloof.

Variatie vs. normaal

Wie praat over ‘normaal’, erkent niet de enorme variatie binnen ons mens-zijn. Er zijn allerlei patronen en verschillen binnen ons bestaan. Wanneer je het over normaal hebt, ontken je eigenlijk al die verschillen in bijvoorbeeld biologische- en gedragskenmerken. Je schuift daarmee alle andere mogelijkheden meteen aan de kant. Best wel zonde, als je het mij vraagt.

Ten slotte wordt er vaak de aanname gedaan, dat het gemiddelde gedrag in een groep de juiste manier is. Wat best een gek idee is, eigenlijk. We kunnen allemaal genoeg situaties verzinnen waarbij het meest voorkomende gedrag van de mens niet per se de fijnste manier is om je te gedragen. Toch zitten we gevangen in het sociale construct rondom ‘normaal doen’, waardoor we denken dat dit de juiste manier is om ons te gedragen.

Dus wat is ‘normaal’? Ik weet het nog steeds niet precies. Of het bestaat? Ik denk van niet. Het zit namelijk ergens tussen het gemiddelde gedrag, de sociale norm en het meestv voorkomende in. Omlijnd door al onze referentiekaders. En die zijn altijd subjectief. Oftewel, normaal is voor iedereen anders.

Reageer op artikel:
Waarom normaal niet bestaat (als je het mij vraagt)
Sluiten