Waarom het goed is om met kinderen over seksualiteit te praten

Het is heel normaal en gezond

Seksualiteit en kinderen zijn twee woorden die je niet vaak in één zin zult horen. Toch speelt seksualiteit al een rol vanaf de geboorte van je kind. Zorg dat je als ouder op de hoogte bent van een normale seksuele ontwikkeling. Zo kun je daar op inspelen en schrik je niet wanneer je jouw kind doktertje ziet spelen. Relax! Het is normaal en gezond.

Kinderseksualiteit

Volwassenen denken bij het woord ‘seksualiteit’ vaak aan seks, lust, verlangen en opwinding. Logisch dat je schrikt als we het dan hebben over ‘kinderseksualiteit’. Wanneer je seksualiteit als een veel breder begrip bekijkt, waar ook lichamelijkheid, gender en relationele aspecten onderdeel van zijn, dan is het juist weer logisch om het ook over kinderen te hebben.

Als je kind zeven of acht jaar oud is, liggen genderidentiteit (voel ik me een jongen/meisje?), seksuele oriëntatie (word ik verliefd op jongens/meisjes?) en seksuele voorkeuren al voor een groot deel vast. Daarom is het zo belangrijk om al vóór die tijd stil te staan bij de seksuele ontwikkeling en niet pas in de puberteit ‘het gesprek’ te hebben. Of je kind een positieve of negatieve boodschap meekrijgt over seksualiteit, zal voor de rest van zijn leven invloed hebben op de beleving ervan.

Kleutermasturbatie

Een gezonde seksuele ontwikkeling bij kinderen bestaat uit genderidentiteit, genitale stimulatie, relationele ontwikkeling en seksueel oefenspel (zoenspelletjes, doktertje spelen, et cetera).

Kinderen kunnen op zeer jonge leeftijd al een orgasme ervaren

In het eerste jaar na de geboorte ontdekt je baby zijn eigen lichaam. Zo kan het lekker voelen om op zijn of haar duimpje te sabbelen, maar ook om aan zijn piemeltje te zitten. Een baby heeft daar verder nog geen lustgevoelens bij, het voelt gewoon lekker! Al vanaf één of twee jaar kun je bij je kind masturbatiegedrag ontdekken. We weten uit onderzoek van Zwiep van de Universiteit van Amsterdam dat kinderen op zeer jonge leeftijd al een orgasme kunnen ervaren. Je kind gaat dan bijvoorbeeld rijden tegen een knuffel, krijgt blosjes, gaat sneller ademen en heeft zelfs een moment van ontlading (waarna hij lekker in slaap valt).

Je rol als ouder

Hoe je als ouder reageert op dit soort seksueel gedrag zal mede bepalen wat voor gevoelens je kind ontwikkelt rondom seksualiteit. Straf je dit gedrag af, dan zullen er negatieve gevoelens en gevoelens van schaamte over het eigen geslachtsdeel en de seksualiteit van je kind ontstaan.

Het beste is om aan je kind aan te geven welk gedrag wel en niet kan en in welke setting. Je mag best grenzen aangeven. Zo kun je zeggen dat je begrijpt dat het heel lekker voelt, maar dat je kind dat beter in zijn ééntje op zijn kamer kan doen. Zo krijgt je kind geen negatieve gevoelens mee, maar leert hij of zij wel sociale grenzen.

Relaties

Vanaf de leeftijd van vier jaar maakt je kind een sprong in zijn relationele ontwikkeling, omdat kinderen dan het vermogen ontwikkelen om zichzelf los te zien van anderen (ook wel de theory of mind genoemd). In eerste instantie is je kind nauwelijks in staat verschillende gevoelens te ervaren voor verschillende mensen. Zo kan je kleuter verliefd zijn op de juf of meester en met mama of papa willen trouwen. Vanaf acht/negen jaar ervaart je kind specifieke gevoelens voor specifieke mensen, en zal verliefdheid dus ook een grotere rol gaan spelen.

Voor een kind is het belangrijk om voldoende positieve voorbeelden van relationeel gedrag te ervaren. Natuurlijk betekent dit niet dat je als ouder nooit ruzie mag maken waar je kind bij is, maar het is dan wel belangrijk om te laten zien dat je het ook weer goed maakt.

Seksuele spelletjes

Kinderen ontdekken de wereld door te spelen. Dit geldt ook voor het ontdekken van seksualiteit. Spelletjes zoals zoenspelletjes of doktertje spelen worden veel gezien bij kinderen vanaf de leeftijd van twee en drie jaar. Tijdens die spelletjes gaan kinderen hun eigen lichaam en dat van een ander ontdekken. Zo leren ze bijvoorbeeld dat er verschil zit tussen jongens en meisjes. Die spelletjes gaan vaak door tot een jaar of elf. Kinderen leren gaandeweg echter ook sociale regels, dus vanaf zes jaar gaan ze dit vaker stiekem doen.

Door vanaf jonge leeftijd openlijk over seksualiteit te praten, is het ook makkelijker om dit in de puberteit vol te houden

Ook hierbij bepaalt je reactie als ouder wat voor gevoel je kind overhoudt aan deze spelletjes. Als je binnenloopt in een kamer waar kinderen dit soort seksuele oefenspelletjes spelen, houd dan in gedachte dat het niet gaat over seks zoals jij dat kent. Veel oefengedrag is oké en helemaal normaal. Je kunt even vragen wat de kinderen aan het doen zijn en of iedereen het naar zijn zin heeft, maar laat de kinderen dan weer lekker verder spelen.

Vanaf acht jaar komt de seksuele ontwikkeling van je kind even op pauze te staan tot de puberteit. Pas als er in de puberteit hormonen hun gierende werk gaan doen, komen er gevoelens van lust bij seksualiteit kijken. Door vanaf jonge leeftijd openlijk met je kinderen over seksualiteit te praten, zal het ook makkelijker worden om dit in de puberteit vol te houden. Gelukkig hoef je daar voorlopig nog niet aan te denken.

Tips!

Nu je je bewust bent van seksualiteit bij je kind, kun je beter inspelen op de seksuele ontwikkeling en hem of haar daarin begeleiden. Hier vind je nog vijf concrete tips:

1. Geef je kind voldoende positieve voorbeelden van relationeel gedrag, seksualiteit en intimiteit. Natuurlijk kun je als ouder niet altijd het perfecte voorbeeld geven, maar laat wel zien hoe volwassenen op een respectvolle en liefdevolle manier met elkaar om kunnen gaan.

2. Toon lichamelijke affectie aan je kind, maar respecteer het ook als je kind (door zich af te wenden) even niet wil knuffelen. Zo leert je kind al dat hij ‘nee’ kan zeggen.

3. Noem de geslachtsdelen bij de naam. Wees duidelijk en expliciet. Jongens hebben een piemel en ballen, meisjes een vulva, vagina en plasgaatje. Door expliciete woorden te gebruiken, leert je je kind dat zijn geslachtsdeel normaal is (en niet alleen voorbehouden om mee te plassen, maar ook om plezier aan te beleven).

4. Geef je kind de ruimte om seksuele oefenspelletjes te spelen. Onthoud dat veel vormen van oefengedrag normaal zijn en dat het dus in de meeste gevallen (met wederzijdse toestemming) oké is.

5. Neem je kind serieus. Ook al denk jij dat een achtjarige nog niet weet wat verliefdheid is, voor je kind voelt het al heel groot! Kinderen worden zelfverzekerder en weerbaarder als je ze serieus neemt.

Belle Barbé (1992) studeerde opvoedingsondersteuning aan de Universiteit van Amsterdam en sexuality studies in San Francisco. Met haar bedrijf Sex And Fun Education (SAFE) geeft zij seksuele voorlichting op scholen, organiseert zij ouderavonden en traint zij leraren op het gebied van seksualiteit. Daarnaast is ze mede-oprichter van voorlichtingssite wipsite.nl. Ook is ze de moeder van Mees.

Heb je vragen over seksualiteit op jonge leeftijd of wil je bijvoorbeeld een ouder-avond organiseren op de school van je kind, neem dan contact op via [email protected].

Meer Bedrock

Heftig: dit is de invloed van social media op tienermeisjes.