Waarom Aziatische scholen het Finse onderwijssysteem van haar troon trappen

Josephine Kay 11 jan 2017 Featured

Finland. Het land waar ze het meest succesvolle schoolsysteem ter wereld hebben. Waar kinderen pas vanaf hun zevende naar school moeten en waar veel minder uren in de schoolbanken worden doorgebracht dan de rest van de wereld. Dit was heel lang een succesformule waar met veel bewondering naar werd gekeken. Dit wilden wij ook. Maar de afgelopen paar jaar worden ze links en rechts ingehaald door Aziatische landen.

Om de drie jaar wordt er een grootschalig internationaal onderzoek uitgevoerd door PISA (Programme for International Student Assessment). Aan de hand van tests en steekproeven onder vijftienjarigen wordt de kwaliteit van het onderwijs over de hele wereld getoetst. In 2000, 2003 én 2006 stond Finland bovenaan, maar nu niet meer. Voor wie nu denkt dat Finland het bar slecht doet; ze staan nog steeds bovenaan in de lijst van Europese landen. Maar opvallend is wel dat landen als Shanghai, Singapore, Hong Kong, Japan, Korea en Taipei de Finnen hebben ingehaald.

Hoe dit komt? Dat is een lastig te beantwoorden vraag waar nog geen kraakhelder antwoord voor bestaat. Bekend is dat deze Aziatische landen een (in onze ogen) ouderwets schoolsysteem erop nahouden, met lange dagen in de klas en veel huiswerk.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Iets waar filosoof en Bedrock-columnist Viktoria Susovits keihard tegen pleit. “Onze scholen maken doelgerichte mensen van onze kinderen die hun inspiratie verloren zijn en die enkel klaargestoomd worden om te presteren in onze maatschappij. Met ons schoolsysteem bereiden we onze kinderen zo jong mogelijk voor op de concurrentiestrijd in de wereld. School is funest voor onze creativiteit, verbeeldingskracht en enthousiasme. Kinderen leren zich aan te passen, hun creatieve impulsen te onderdrukken en uit plichtsbesef te doen wat hun leraren van hun vragen.”

Goed, geen voorstander van het Aziatische systeem dus.

Verandering?

Wat gaat Finland doen om weer bovenaan de PISA-lijst te komen? Een van de meest zorgwekkende ontwikkelingen is dat een derde Finse scholieren aangeeft school helemaal niet leuk te vinden. Aan journalist Elleke Bal laat Anneli Rautiainen, hoofd basisonderwijs van de Finse onderwijsraad, weten: “We hebben er zorgen over.” Maar iets dat ze zeker niet gaan doen, is het klassieke voorbeeld uit Azië volgen. Ze hebben namelijk besloten om hun stoute schoenen aan te trekken en juist nóg meer de andere kant op te gaan.

Nog meer vrijheid

In plaats van meer focus te leggen op rekensommetjes en begrijpend lezen, kiest Finland voor het ontwikkelen van zeven nieuwe kenmerken in het onderwijs:

  1. Leren om te leren
  2. Interactie en communicatie
  3. Voor jezelf zorgen
  4. Meertaligheid
  5. ICT-skills (programmeren)
  6. Ondernemerschap
  7. Participatie in de maatschappij

Dit is geen lijst nieuwe vakken die je kunt volgen, maar het zijn onderdelen die leraren moeten toevoegen aan hun lessen. Denk dus aan een goed gesprek voeren (interactie en communicatie) tijdens een Engelse les, in plaats van alleen werkwoorden uit je hoofd leren of het ondernemerschap toepassen tijdens een les wiskunde. Toch handig als je jong het besef krijgt dat wiskunde-basics handig zijn als je je eigen bedrijf wil opzetten. Zo worden vakken opeens nuttig toegepast in het leven van de kinderen en motiveert het hopelijk tot net iets beter opletten. Is de bedoeling in ieder geval.

Verder mogen de kinderen één keer per jaar een thema kiezen waar ze graag meer over willen leren. Denk aan klimaatverandering. Dit gaat dan niet op de ‘ouderwetse’ manier van een leraar die een les voorbereidt, cijfers de groep in gooit en een toets inplant. De bedoeling is juist dat de kinderen bepalen hoe de lessen worden ingevuld, aangeven wat ze graag willen leren én hoe ze vervolgens hierop worden getoetst. Best een gewaagde manier van onderwijs, maar de Finnen geloven er heilig in dat het belangrijk is dat kinderen mee mogen denken en worden betrokken. Leraren fungeren in dit geval meer als coach.

Waarom werkt het oude model niet?

Nu is het interessant om te lezen wat de nieuwe plannen zijn in Finland, maar waar ging het mis? Hoe kan het dat een land waar iedereen tegenop keek, als het neerkwam op onderwijs, opeens niet meer zo’n voorbeeldfunctie heeft. Volgens het artikel in Trouw komt het door de maatschappelijke verschuiving. Waar een aantal jaar geleden de Finse maatschappij vooral bestond uit hoger opgeleide Finnen, “de welvaartstaat floreerde,” ziet het land er tegenwoordig heel anders uit. Werkeloosheid is gestegen en door migratie is de bevolking een stuk meer divers geworden.

Jouni Välijärvi, professor in onderwijsjournalistiek en nationaal coördinator van de PISA-test laat aan Trouw weten dat kinderen met een migratieachtergrond en leerlingen uit gebieden waar de werkeloosheid hoog is, moelijker mee komen. ‘Veel meer dan vroeger zijn er kinderen die het thuis moeilijk hebben. Op school zijn ze niet gemotiveerd en kunnen ze het niveau niet bijbenen. Zo raken ze verder achterop. Välijärvi vindt het nieuwe curriculum niet radicaal genoeg, er zijn fundamentelere veranderingen nodig om deze groep jongeren te helpen.’

The holy grail qua onderwijsvoering is duidelijk nog niet gevonden en de meningen verschillen behoorlijk per land en cultuur. Maar één ding is duidelijk, de Finnen zijn van plan hun toppositie snel weer terug te krijgen en hopen met deze nieuwe experimentele aanpak dat te bereiken. Terug naar het ‘ouderwetse’ Aziatische systeem willen ze voorlopig in ieder geval niet.

Meer lezen

De Amsterdamse MAVO is de eerste humanistische school in Nederland.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Reageer op artikel:
Waarom Aziatische scholen het Finse onderwijssysteem van haar troon trappen
Sluiten