Verruiming van het partnerverlof is noodzakelijk (en dit is waarom)

In deel 2 worden de positieve gevolgen van langer partnerverlof in kaart gebracht

Nederland loopt achter op andere Europese landen als het gaat om partnerverlof. Met maar twee dagen verlof staan Nederlandse vaders op de een-na-laatste plek als het gaat om de tijd die ze doorbrengen met hun kinderen. Not good voor de band tussen vader en kind, maar óók niet voor de verhouding met hun partner én voor de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt.

Naar aanleiding van de petitie die ik vorige week gestart ben, kreeg ik – naast veel support – ook wat kritische vragen: ‘Creëer je niet een probleem wat er niet is?’, en ‘Wat hebben die vier weken nou daadwerkelijk voor nut?’ ‘Mannen willen juist na twee dagen weer aan het werk!’. In dit artikel probeer ik daarom aan de hand van wetenschappelijk onderzoek en de visie van experts de positieve gevolgen van langer partnerverlof voor de verschillende stakeholders (partners, moeders, kind en samenleving) in kaart te brengen.

De wondere werking van solo care (kind en vader)

Volgens Renske Keizer, bijzonder hoogleraar Vaderschap aan de UvA, zijn twee dagen verlof echt veel te weinig, zo vertelt zij in een interview aan het Parool: “Dan heb je een dag om bij de bevalling te zijn en een dag om je kind aan te geven bij de burgerlijke stand. Door de twee dagen verlof staan Nederlandse vaders in Europa op de een-na-laatste plaats als het gaat om de tijd die ze doorbrengen met hun kinderen! Omdat de aanwezigheid van een vader essentieel is voor kinderen in hun eerste levensjaar adviseerde de Europese Commissie anderhalf jaar geleden om ten minste twee weken vaderschapsverlof te geven.”

Volgens sociaal-psycholoog en schrijver voor de Correspondent Marilse Eerkens moeten ouders beter worden voorgelicht over de zeer belangrijke ontwikkeling die kinderen doormaken en over de belangrijke rol die ouders daarin spelen. Het zijn juist die onbenullige momenten van zorg waarin je als ouder een vertrouwensband opbouwt met je kind waar het zijn (of haar) hele leven nog profijt van zal hebben. Een sterke vertrouwensband maakt het kind namelijk zelfstandiger en empathischer.

Langer partnerverlof kan daarin een cruciale rol spelen. Partners krijgen daardoor de kans op ‘solo care’, zo vertelt Suzan Steeman van WOMEN Inc. aan Bedrock: “Het gaat erom dat, wanneer vaders een bepaalde periode ‘alleen zijn’ met en zorgen voor hun kind (wanneer de moeder weer aan het werk is), ze deze skill ook beter ontwikkelen en het in de toekomst meer gewend zijn om te doen. Daarnaast zijn ze ook geneigd andere huishoudelijke taken op zich te nemen. Zolang alleen vrouwen de kans krijgen deze solo care uit te voeren, zullen zij zich meer verantwoordelijk voor de zorg blijven voelen.”

Vaders die betrokken zijn bij de opvoeding hebben over het algemeen ook gelukkigere kinderen vertelt hoogleraar Keizer aan het Parool. “Die hebben minder problemen op school, vertonen socialer gedrag, spijbelen minder en leren beter omgaan met agressie. Uit de literatuur blijkt dat dat hem zit in het spel van vaders. Ze stoeien met hun kinderen en durven meer risico’s te nemen. En uit recent onderzoek blijkt ook dat betrokken vaders leiden tot een betere taalontwikkeling van het kind omdat ze een volwassen toon aanslaan tegen hun kinderen”, aldus Keizer.

‘Het Trojaans paard in de emancipatiestrijd’ (voor werkende moeders)

Nederlandse vrouwen zijn Europees kampioen deeltijd werken omdat bijna drie kwart van alle werkende vrouwen hier een deeltijdbaan heeft. Hoogleraar Keizer vertelt in een interview aan de Volkskrant dat langer partnerverlof een cruciale rol speelt in de arbeidsparticipatie van vrouwen. Volgens Suzan Steeman van WOMEN Inc. creëert het krijgen van een kind voor vrouwen een achterstand op de werkvloer omdat op het moment dat een werknemer vader of moeder wordt het nu alleen nog voor de moeder consequenties heeft. Zo hebben jaarlijks 65.000 vrouwen te maken met zwangerschapsdiscriminatie.

Bij het verruimen van het betaald partnerverlof wordt er dus een gelijk(er) speelveld gecreëerd, omdat het voor werkgevers even aantrekkelijk is om een jonge vrouw als een jonge man aan te nemen (de man is tenslotte ook even uit de roulatie). Uit Zweeds onderzoek blijkt zelfs dat een langer partnerverlof gepaard gaat met een stijging van het inkomen van de moeder met gemiddeld 7 procent.

Rutger Bregman noemt het partnerverlof in zijn artikel op de Correspondent een tovermiddel omdat het de beste manier is om de vrouwenemancipatie verder te helpen. Uit steeds meer onderzoek blijkt namelijk dat de eerste weken na de geboorte van een kind cruciaal zijn voor de ‘heronderhandeling van de arbeidsverdeling.’ En emeritus hoogleraar kindergeneeskunde Tom Schulpen sluit zich daarbij aan, weliswaar vanuit een andere verklaring. Uit zijn onderzoek blijkt namelijk dat bij vaders, die direct na de geboorte van hun kind zorgtaken op zich nemen, hersenveranderingen optreden in dezelfde gebieden als bij vrouwen die net een kind hebben gekregen. Die veranderingen zorgen ervoor dat zorgtaken en aandacht voor het kind prioriteit krijgen boven andere bezigheden als werk.

Gelijkwaardigheid als relatie elixer (partner en moeder)

Volgens de Europese Commissie is de kans op een echtscheiding kleiner als de vader betrokken is bij de zorgtaken. Doordat vaders ook thuis zijn (alleen met hun kinderen) ontstaat er automatisch een betere verdeling van zorg- en huishoudelijke taken, en belangrijker nog, meer begrip voor elkaar. Volgens Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau ervaren moeders vaker gevoelens van gejaagdheid en stress door het vele schakelen tussen alle taken.

Onderzoek uit Quebec (Canada) wijst uit dat vaders die een paar weken het huis doorrennen terwijl hun vrouw ligt bij te komen van de bevalling uiteindelijk meer tijd besteden aan het huishouden en de kinderen. Voor de rest van hun leven, zo schrijft Rutger Bregman op de Correspondent: “En dan heb ik het niet alleen over de leuke dingen (voetballen, Monopoly) maar ook over de onaangename klusjes die ervoor zorgen dat kinderen je gemiddeld iets ongelukkiger maken (luiers, drie keer per nacht het bed uit).”

En hoe zit het dan met werkgevers?

Veel mensen zetten hun vraagtekens bij verruiming van het partnerverlof omdat ze denken dat de bedrijven het zelf moeten betalen. Maar dat is niet waar ik voor pleit. Het gaat hierbij om betaald partnerverlof met een vergoeding van tenminste 67 procent van het netto-inkomen. De overheid en wij als gehele samenleving zullen dus de kosten moeten dragen. Volgens kenniscentrum Rutgers kunnen werkgevers zelfs rekenen op een hoger rendement van hun werknemers, kostenbesparing door minder verzuim en realisatie van diversiteitsbeleid. De samenleving als geheel is erbij gebaat door meer gelijke kansen in zorg en arbeid en daarmee gepaard gaande economische groei en een groter algemeen welzijn. Dat moeten ze, volgens Bregman, zelfs bij het MKB-Nederland en VNO-NCW leuk vinden toch?

De verschillende experts en wetenschappers zijn het met elkaar eens en landen als Duitsland, Frankrijk, Engeland en de Scandinavische landen ook: langer partnerverlof brengt ons productievere, gezondere en gelukkigere ouders. En dat geldt ook voor onze kinderen. De verruiming van het partnerverlof is volgens mij dus geen omstreden doel maar een noodzakelijk goed voor modern ouderschap waar de samenleving als geheel bij gebaat is. Omdat er ook wat te zeggen is voor de economische invulling (voor-, en nadelen) van deze verruiming zullen we hier binnenkort ook aandacht aan besteden op Bedrock.

15.000 handtekeningen, op naar de 20.000!

Het is inmiddels twee weken geleden dat we de petitie voor verruiming van het betaald partnerverlof zijn gestart en er zijn al meer dan 15.000 handtekening gezet (heb je deze nog niet getekend? Doe dat dan nu hier). Dat betekent dat er wel degelijk draagkracht is maar we zijn er nog niet. Bij 20.000 handtekeningen gaan we de petitie pas overhandigen aan een Tweede Kamer lid. En blijven we lobbyen tot het op de politieke agenda staat. Steve Jobs zei ooit: “The ones that think they are crazy enough to think they can change the world, are the ones that do”. Dus voorlopig blijven wij geloven dat wij daadwerkelijk het verschil kunnen maken in deze kwestie.

Dit artikel is onderdeel van een tweeluik. Lees op Bedrock ook het eerste deel.