Waarom vinden we dingen ‘schattig’?

Tom Hofland 7 mei 2017 Mind

Ik stond uit het raam te turen, zoals wel vaker als ik eigenlijk aan de slag moet gaan, en zag een man voorbij lopen met een puppy. Nu heb ik al een zwak voor honden, maar deze puppy was idioot schattig. Zo schattig dat ik hem het liefst op zou willen pakken en kapot zou willen knijpen. Ik krabde mezelf achter mijn oren en dacht: waarom vind ik deze hond zo schattig en waarom wil ik hem pijn doen?

Konrad Zacharias Lorenz (1903 – 1989) was een Oostenrijkse zoöloog en ornitholoog en hij vroeg zich ook af waarom wij bepaalde dingen ‘schattig’ vinden. Hij begon met zijn onderzoek over ‘schattigheid in levende wezens’ en kwam tot de conclusie dat wij de volgende dingen over het algemeen als schattig ervaren:

  1. een klein lichaam met een relatief groot hoofd
  2. grote ogen
  3. ronde en zachte lichamelijke kenmerken

Waarschijnlijk had je Lorenz’s onderzoek er niet voor nodig om daarachter te komen. Maar waarom vinden we deze kenmerken nou zo schattig? Voor Lorenz was het logisch: al deze kenmerken vind je ook terug bij een baby. Als wij een lichamelijke ‘awww’ reactie krijgen bij het zien van onze eigen kinderen en ons dus automatisch over ze willen ontfermen, is dat natuurlijk goed voor de instandhouding van onze soort. Een leuke bijkomstigheid van dat instinct, is dat we dingen met diezelfde kenmerken ook schattig vinden, ook al zijn het geen mensenbaby’s.

Je kunt hierbij natuurlijk denken aan konijntjes en aan tekenfilmfiguurtjes, maar bijna alles is schattig te maken als het aan een paar van Lorenz schattigheidskenmerken voldoet. In dit filmpje van VSAUCE wordt het voorbeeld gegeven van een hamer (rond 1:50).

Nu is een hamer over het algemeen niet erg schattig, maar als je het handvat heel klein en dik maakt krijg je ineens de neiging warme melk voor hem te maken en hem onder een dekentje in bed te leggen.

Ook filmmakers spelen in op dit schattigheidsgevoel. Denk aan een willekeurige Pixarfilm en de kans is groot dat het hoofdpersonage aan de schattigheidskenmerken van Lorenz voldoet.

Maar waarom willen we schattige dingen dan toch kapot knijpen?

Bij een Amerikaans onderzoek uit 2013 kregen mensen bubbeltjesfolie in hun handen terwijl ze naar verschillende afbeeldingen keken. Hun werd opgedragen de bubbels kapot te knijpen wanneer ze de neiging voelden. Als de neiging niet kwam was dat ook goed.

De testpersonen kregen verschillende afbeeldingen van dieren te zien: schattige, grappige, en ‘neutrale’. Je voelt hem al aankomen: bij de schattige plaatjes knapten de bubbels massaal.

De onderzoekers trokken uit onder andere deze test de conclusie dat schattigheid ook agressie in ons opwekt. Rebecca Dyer, een student aan Yale die het onderzoek leidde, denkt dat dit mogelijk weer met onze baby associatie te maken heeft. We zien iets schattigs en willen er voor zorgen. We willen ons er zo graag over ontfermen maar omdat dit niet kan (vooral als het om een plaatje, filmpje, of schattig diertje achter een raam gaat) raken we gefrustreerd.

Een andere theorie is dat de schattigheid van sommige dingen gewoon te veel van het goede is. Soms heeft een vloedgolf aan positieve emoties zo’n heftig effect dat het een negatieve nagolf krijgt, zoals wanneer je bijvoorbeeld huilt van blijdschap. Volgens de onderzoekers is dat een manier om de enorme euforie enigszins onder controle te houden.

Dus de volgende keer dat je een puppy wilt doodknijpen weet je dat dat niets is om je voor te schamen. Maar het blijft illegaal, dus niet doen.

Meer lezen

Sterven van liefde: Als liefdesverdriet fataal wordt.

Reageer op artikel:
Waarom vinden we dingen ‘schattig’?
Sluiten