Sta je op de goede plek in je familie? Dit is de theorie van De Fontein

Als je niet op de juiste plek staat, merk je dat in het dagelijks leven

Op een druilerige vrijdagmiddag komt Els van Steijn, schrijver van het boek De Fontein, bij mij thuis. Ze wil me graag persoonlijk kennis laten maken met haar theorie over het belang van jouw plek in je familie. En dan niet in de zin van ‘als je de oudste bent, ben je zo en zo.’ Nee, iedereen heeft een vaste plek en als je niet op je vaste plek staat (niet letterlijk uiteraard) kun je daar last van ondervinden in je dagelijks leven.

De metafoor van De Fontein is duidelijk. “De systematische wetmatigheden die ik aan de hand van ‘de fontein’ beschrijf, gaan over processen binnen jouw familiesysteem, waarvan je je niet tot nauwelijks bewust bent. Door de fontein wordt duidelijk wat jouw plek is binnen je familiesysteem. Als je daar jouw plek kunt innemen, vind je die ook met meer gemak in de rest van je leven. Als je stevig op je plek in de fontein staat, kun je jouw leven vrij leven en relaties aangaan zonder te worden meegesleurd door de instabiliteit van een ander.”

Hoe je dat voor je moet zien is als volgt. Je familie is als een fontein. Je overgrootouders, je opa en oma, je ouders, die staan bovenop elkaar in hun eigen ‘bak’ in de fontein. Daaronder kom jij, met eventueel je broers en zussen. Daaronder komen weer jouw kinderen, enzovoorts. Het water van de fontein stroomt van boven naar beneden, van bak naar bak. Als iedereen op de juiste plek staat, kan het water zonder problemen doorstromen. Mocht iemand op de verkeerde plek staan, dan ontstaan er opstoppingen. “Als je op jouw plek staat, ontvang je een onzichtbare kracht die essentieel is om je vervuld en stevig te voelen,” aldus Els.

Klinkt voor sommige mensen misschien als een ietwat zweverig verhaal, maar eigenlijk is het heel erg logisch. Als je vader bijvoorbeeld ziek is, zoals in mijn geval, kan het zijn dat je een zorgende rol hebt aangenomen. En dat hoeft dan niet in de vorm van kippensoep naar zijn bed brengen te zijn, maar in de mentale vorm. Jij maakt je als kind zorgen om je zieke vader, en verplaatst je daardoor (vaak onbewust) naast hem, in plaats van onder hem. Zo kunnen de energieën verstoord raken. “Om verschillende redenen kun je zijn opgestegen naar een bak boven je. Op dat moment ontvang je niet meer, maar geef je. Je voelt je wellicht groot en belangrijk, maar je bouwt ondertussen een tekort op. Je wordt behoeftig.”

Familieopstellingen

Een manier om te kijken hoe jij in die fontein staat is door middel van familieopstellingen. Wat dat is? “Een opstelling is een visualisatie van hoe de fontein van jouw systeem stroomt.” Meestal doe je dit in groepsverband, en zijn andere deelnemers symbolisch jouw familieleden. Zij verspreiden zich in de ruimte en gaan staan zoals jouw situatie eruitziet. Zo kun je letterlijk visualiseren hoe jij in verhouding staat tot bijvoorbeeld je vader, moeder, broer of zus. Aan de hand daarvan kan Els zien waar de knelpunten liggen en waar de oorsprong van jouw persoonlijk ‘probleem,’ die je voor de sessie hebt aangegeven. Dat kan variëren van ‘ik kan mij niet binden in relaties’ tot ‘ik kan niet tegen autoriteit.’

Een heftige ervaring die ik moeilijk op papier kan zetten

Toen Els bij mij thuis was vroeg ze mij ook te gaan staan. Ze nam een paar stappen terug en ‘speelde’ mijn vader. Een heftige ervaring die ik moeilijk op papier kan zetten. En misschien hoeft dat ook helemaal niet. Want, hoe gek dit voor sommige mensen ook klinkt, Els wist precies waar de knelpunten zaten, en wat voor effect dit heeft op hoe ik nu in het leven sta. Eigenlijk is het zelf ervaren de beste manier om erachter te komen hoe jouw fontein eruitziet. Of het boek lezen natuurlijk.

Je eigen plek

Nu lees je een grove schets van hoe De Fontein werkt en wat de theorie erachter is. Maar als je eenmaal hebt vastgesteld waar je staat in die fontein van je familie, bijvoorbeeld ‘naast je vader,’ kun je dan nog terug naar je eigen plek? Of blijf je voor altijd vast in de verkeerde bak? “Het mooie aan inzicht hebben in de fontein is dat je op je plek kunt komen te staan door actief te werken aan je innerlijke houding.”

Ok, je innerlijke houding. Maar wat is dat dan? Els deelde een mooi voorbeeld. Stel je hebt een gesprek met je baas, en je voelt je onzeker en niet in je kracht. Stel je dan voor dat jouw beide ouders achter je staan, in de juiste bak. Zij accepteren jou helemaal zoals jij bent, en jij hen zoals zij zijn, inclusief al hun ‘flaws.’ Je zult merken dat je je krachtiger dan normaal gaat voelen. En dat zal je ook uitstralen tijdens het gesprek.

Dat is één manier om te oefenen met het visualiseren van je plek in de fontein. In het boek vind je verschillende hoofstukken die ingaan op specifieke voorbeelden van problemen, als: ‘oneigenlijke verantwoordelijkheid overnemen,’ ‘(ver)oordelen en uit verbinding gaan’ en ‘onbewuste identificatie.’ Aan de hand van de verschillende vormen worden thema’s aangekaart die bij velen vast herkenning oproepen. Denk aan: ‘iemand ziet je, zie jij de ander niet’ of ‘behoeftige ouders.’ Aan de hand van de plek die jij in de fontein hebt (aangenomen) kun je vaststellen wat je eraan kunt doen, zodat jij weer op de juiste plek terecht komt.