Perfectionisten kunnen gewoon geen prioriteiten stellen

Waarom je perfectionisme vaak helemaal niet als positieve eigenschap kunt zien

Irritatie op de werkvloer komt in vele vormen voor: je kunt je verschrikkelijk ergeren aan strebers, hielenlikkers, stresskippen, etcetera. Er is echter met stip één type collega waarmee het bij tijd en wijle onmogelijk werken is: de perfectionist. Iemand die vaak bewierookt wordt, maar door zijn/haar gebrek aan zicht op het grotere geheel een lastpak kan zijn.

Labels geven houvast

Nog nooit in de moderne geschiedenis zijn mensen in geestelijk opzicht zo vaak gelabeld als nu. Kinderen zijn het bewijs hiervan. Kijk in een willekeurige klas en er zitten kinderen met ADHD, ADD, PDD NOS, autisme en Asperger. Kennelijk noopt onze maatschappij ons ertoe een label op iemand te plakken wanneer deze persoon zich afwijkend gedraagt of niet volgens de norm functioneert. Ik ben geen specialist of wetenschapper en kan hier verder niet veel over zeggen, behalve dat ik waarschijnlijk het sentiment van velen verwoord als ik mij afvraag: slaan wij hierin niet een beetje door?

Een label geeft houvast, maakt een ongewenste situatie makkelijker, geeft ons een geruster gevoel

Anno 2017 kan een kind niet meer ‘gewoon dom’ zijn, zonder eerst door een mallemolen te zijn gehaald waarin de onderste steen boven moet komen zodat ouders kunnen constateren dat er ‘iets mis’ is met het kind en kunnen zeggen: zie je wel! Ons kind is niet dom, hij/zij ‘heeft iets’. Hiermee wil ik geenszins afbreuk doen aan de duizenden correcte diagnoses die worden gesteld, mijn punt is gewoon: labeltjes geven ons zekerheid. Een label geeft houvast, maakt een ongewenste situatie makkelijker, geeft ons een geruster gevoel.

"Perfectionisme is iets om stiekem een beetje jaloers op te zijn. Fout! Perfectionisme is een schild; een label dat wij onszelf opplakken om onze tekortkomingen te maskeren"

Wij volwassenen zijn meester labelaars. Niet eens naar anderen toe, maar vooral als het onszelf betreft. Wij lijden namelijk allemaal aan perfectionisme (vraag eens in een willekeurige groep wie zichzelf als perfectionist beschouwt en ik garandeer je dat 75% een hand de lucht in steekt). Perfectionisme is cool, perfectionisme is mooi, perfectionisme is iets om stiekem een beetje jaloers op te zijn. Fout! Perfectionisme is een schild; een label dat wij onszelf opplakken om onze tekortkomingen te maskeren. Jezelf een perfectionist noemen is de eenvoudigste manier om jezelf te beschermen.

Waar een perfectionist nat op gaat

Perfectionisme kan niet bestaan zonder realisme, want als je een perfectionist de ruimte geeft, verzuipt hij in randzaken. Waar perfectionisme vaak wordt aangedragen als positieve, haast nobele eigenschap is het in negen van de tien gevallen een mooiere term voor iemand die totaal geen prioriteiten kan stellen. De realiteit is namelijk vaak dat je onder (tijds)druk staat en hier gaat de perfectionist nat op.

Een self proclaimed perfectionist herken je al in een vroeg stadium. Het is die leerling die op school net te laat is met het inleveren van een boekverslag omdat hij of zij nog bezig was met het lettertype en het juiste plaatje op de omslag. Het is die leerling met een onvoldoende voor die toets omdat hij of zij te lang was blijven hangen bij die ene vraag waardoor er bij het luiden van de bel nog vijf onbeantwoorde vragen op de achterzijde van het proefwerk overbleven.

Prioriteiten en het grotere plaatje

In mijn ervaring zijn perfectionisten – of ik hen nu tegenkom op het werk of in privésfeer – mensen die moeite hebben met het stellen van de juiste prioriteiten en die het grotere plaatje snel uit het oog verliezen. We kennen hen allemaal: van de designer die een voorstel te laat oplevert omdat-ie te lang blijft zoeken naar die on point visual tot de beste vriendin van de bruid die als ceremoniemeester nog bezig is met het kaarsrecht zetten van de stoelen terwijl de eerste gasten niet weten waar zij hun jas moeten hangen en onderwijl snakken naar een drankje.

In de praktijk is een perfectionist echter vaak iemand die bij 80% blijft hangen op details die de route naar de 100% nodeloos vertragen

The devil is in the details’ is een prachtige uitspraak. Deze wordt echter vaak eenduidig geïnterpreteerd: zorg dat de details kloppen. Helemaal waar, maar details maken altijd deel uit van een proces dat bij 100% rond is. Even zo vaak interpreteer ik ‘the devil is in the details’ als: pas op, want die duivelse details kunnen je de kop kosten.

Een echte perfectionist, in mijn beleving, is iemand die weet hoe hij/zij het maximale uit een proces kan halen; de cirkel van 100% zo goed mogelijk kan invullen binnen de grenzen van het redelijke. In de praktijk is een perfectionist echter vaak iemand die bij 80% blijft hangen op details die de route naar de 100% nodeloos vertragen. Een echte perfectionist is voor mij iemand die óók weet wat er redelijkerwijs niet mogelijk is, of wat simpelweg minder belangrijk is. De pseudoperfectionist maakt hier juist prioriteit van onder het mom ‘alles moet perfect zijn’. Perfectie is soms simpelweg niet haalbaar. Het hoogst haalbare is vaak een zo compleet en goed mogelijke afronding van een geheel proces en dat betekent: prioriteiten stellen.

In het volgende artikel geef ik tips over hoe jij jezelf van perfectionisme – laten we het pseudoperfectionisme noemen – kunt ‘genezen’.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.