Onze manier van nieuwsconsumptie: slecht voor ons brein en lichaam?

Rolf Dobelli pleit voor meer onderzoeksjournalistiek en minder vluchtige nieuwsconsumptie

Via televisie, de krant, Twitter en Facebook en de radio worden we de hele dag gebombardeerd met nieuwsupdates. De Zwitserse auteur Rolf Dobelli leefde een jaar zonder het harde nieuws bij te houden en schreef een essay over de inzichten die hem dat gaf. Dit zijn de belangrijkste punten.

Volgens Dobelli zijn korte nieuwsupdates voor ons brein wat suiker is voor ons lichaam. We krijgen steeds kleine, irrelevante tekstjes voorgeschoteld waarvoor we niet al teveel hoeven na te denken. Het lezen van langere artikelen of boeken lukt al bijna niet meer, omdat onze concentratieboog zo kort is geworden.

Net als het lichaam nooit verzadigd raakt van suiker en steeds meer wil, blijven we ook nieuws consumeren alsof het kleurrijke gummibeertjes zijn. Wie daar mee stopt, merkt volgens Dobelli al snel de positieve effecten. Meer tijd, minder paniek en stress, meer inzichten, dieper na kunnen denken en minder onrust. Hij pleit ervoor om geen hard nieuws meer te consumeren, maar ons weer te verdiepen in boeken, essays en lange artikelen die de waan van de dag duiden in plaats van erin meegaan. Dit zijn een aantal van zijn argumenten hiervoor.

Onze nieuwsconsumptie zorgt voor misleiding

De media focust op extremen en uitzonderingen. Dat is nou eenmaal hoe het systeem werkt. Veel media outlets zijn afhankelijk van adverteerders. Adverteerders komen af op veel bezoekers, luisteraars en kijkers. Hoe krijg je veel bezoekers, luisteraars en kijkers? Precies, door spannende nieuwsverhalen te delen.

In de media wordt volgens Dobelli vooral aandacht besteed aan verhalen en nieuwsfeiten die opvallen en niet per se aan de zaken die belangrijk zijn. Saaie rapporten, analyses met ellenlange berekeningen of de fiscale onverantwoordelijkheid van bankiers zijn geen sexy onderwerpen, en dus hoor je daar amper over. Terwijl juist in het saaie, kleine en onopvallende de echte gevaren schuilen, aldus Dobelli.

Als er iets gebeurt wat er écht toe doet, dan hoor je het wel van familie en vrienden

Het nieuws is niet relevant

Om dit punt te illustreren vraagt Dobelli om één nieuwsverhaal te noemen die je het afgelopen jaar heeft aangezet tot het maken van betere keuzes op een belangrijk vlak in je leven. Bedenk dan hoe je leven gelopen zou zijn als je dat artikel niet gelezen had. Zou het dan beter zijn, slechter, niks uitmaken? Volgens Dobelli zou deze opdracht onmogelijk moeten zijn. Hij stelt dat geen enkel nieuwsfeit relevant is als je kijkt naar de zaken die er echt toe doen in het leven. Is er ook maar één nieuwsartikeltje dat je hebt gelezen waardoor je leven beter is geworden als je het vergelijkt met als je datzelfde niet gelezen zou hebben. Als er iets gebeurt wat er écht toe doet, dan hoor je het wel van familie en vrienden.

Onze nieuwsconsumptie beperkt ons begrip van de wereld

Nieuwsberichten leggen zelden iets uit. Ze melden een nieuwsfeit, zonder daar verder duiding aan te geven. Volgens Dobelli gaan nieuwsberichten vaak alleen maar over nevenverschijnsels van de echt belangrijke dieper liggende oorzaak. Niet het nieuws vindt Dobelli belangrijk, maar het verband tussen al die losse feitjes. Dobelli stelt dat mensen het kennen van een reeks aan nieuwsfeiten verwarren met het begrijpen van de wereld. We zouden volgens hem juist moeten focussen op die onderliggende verbanden. En dat kan volgens Dobelli beter door boeken, essays en lange achtergrondverhalen in tijdschriften te lezen dan het consumeren van dagelijkse korte nieuwsberichtjes.

Paniekerige verhalen die angst zaaien zorgen voor hoge pieken in de aanmaak van stresshormoon cortisol

Onze nieuwsconsumptie is slecht voor de gezondheid

Wanneer iemand constant op zoek is naar nieuws, heeft dat volgens Dobelli effect op ons lichaam. Paniekerige verhalen die angst zaaien zorgen voor hoge pieken in de aanmaak van het stresshormoon cortisol. Dit verstoort ons immuunsysteem en zorgt ervoor dat ons lichaam in een constante staat van stress verkeert.

Onze nieuwsconsumptie zorgt dat we veilig in een filterbubbeltje blijven zitten

“What the human being is best at doing is interpreting all new information so that their prior conclusions remain intact,” zei Warren Buffet ooit. Dobelli is het daar grondig mee eens. Het is niet zozeer een verwijt, want hij gelooft dat het in de natuur van de mens zit om altijd die nieuwsfeiten eruit te filteren die ons eigen gelijk bewijzen. Wel vindt hij het gevaarlijk. Het gevolg is namelijk dat we ‘rondlopen in een wereld waarin we denken dat onze manier van denken en ons wereldbeeld bevestigd wordt terwijl we er compleet naast kunnen zitten’.

If you want to come up with old solutions, read news. If you are looking for new solutions, don’t

De huidige nieuwsconsumptie remt ons vermogen om diep na te denken

Nadenken vraagt om concentratie. Concentratie om tijd. Tijd waarin je niet gestoord wordt. Dat is vandaag de dag nauwelijks meer mogelijk. De huidige manier van nieuwsconsumptie maakt ons daardoor oppervlakkige lezers (en denkers). Ons kortetermijngeheugen kan maar een beperkt aantal informatie verwerken. Om dat door te laten stromen naar ons langetermijngeheugen is tijd nodig waarin we niet gestoord worden. Doordat dat onmogelijk is (we worden immers constant gestoord, niet alleen door het nieuws zelf, maar ook nog eens tijdens het consumeren van dat nieuws) remt het ons vermogen om echt te begrijpen wat ergens staat.

Het nieuws bijhouden is tijdverspilling

Stel, je leest elke ochtend een kwartiertje de krant. Dan tijdens de lunch scroll je een kwartiertje langs het belangrijkste nieuws. ‘s Avonds voor je gaat slapen doe je dat nog eens. Tel daar nog eens de paar minuten hier en daar verspreid over de dag bij op (en bedenk ook hoeveel tijd je weer nodig hebt om je weer compleet te focussen op wat je daarvoor aan het doen was). Bij elkaar ben je zo een halve dag per week kwijt. Informatie is niet langer een schaars goed, jouw aandacht wel. We zouden nooit op zo’n onverantwoordelijke manier met ons geld, onze reputatie of onze gezondheid omgaan. Waarom wel met ons brein, vraagt Dobelli.

Nieuws bijhouden doodt de creativiteit

Donelli stelt dat hij geen enkel echt creatief persoon kent die óók een nieuwsjunkie is. Volgens hem doodt het lezen van irrelevante informatie onze creativiteit. Als argument werpt hij op dat de meeste creatieve genieën hun geniaalste ideeën al op jonge leeftijd krijgen. Als het brein nog een grotendeels onbeschreven blad is. Zijn stelling: ‘If you want to come up with old solutions, read news. If you are looking for new solutions, don’t.

Het hele essay lezen? Dat kan hier. Waarschuwing: Dobelly houdt niet van korte artikelen, dus ga er maar eens goed voor zitten.

Meer Bedrock?

Zo kun je jezelf kalmeren na een stressvolle ervaring.