Is meditatie eigenlijk wel zo goed als we allemaal denken?

Kiara Louis 6 jun 2018 Mind

Met je ogen dicht in een lotushouding je gedachten observeren, steeds meer mensen doen het. Meditatie en mindfulness zijn populairder dan ooit. Bij Bedrock zijn we groot fan van meditatie. Maar we vinden het ook belangrijk om een compleet beeld te schetsen. Daarom bekijken we ook de negatieve kanten die meditatie kan hebben.

Als iemand vertelt dat hij of zij mediteert, heb je eigenlijk geen idee wat hij of zij doet. Je kunt het namelijk op verschillende manieren doen: loopmeditatie, mantra’s herhalen, visualisatie, dansmeditatie of zittend mediteren. Meditatie is dus een heel breed begrip.

Waar draait het wel om? Om aanwezige gedachten, gevoelens en sensaties te observeren zonder hier over te oordelen. Het doel hierbij is hoger bewustzijn of verlichting, volgens dit artikel van The Washington Post.

Lang geleden kwam je meditatie al tegen tijdens het verdiepen in spiritualiteit. Nu lijkt het een wondermiddel te zijn voor iedereen en alles. Heb je stress? Ben je depressief? Of ben je angstig? Meditatie is vast de oplossing, volgens sommigen. Door deze happy pill te nemen, kunnen we allerlei positieve voordelen ondervinden. Toch zijn er ook mindere kanten. Ook meditatie heeft mogelijke negatieve bijwerkingen.

We begrijpen niet hoe het werkt

Het is lastig te oordelen over meditatie omdat we niet precies begrijpen wat er in iemands hoofd omgaat tijdens meditatie. Het innerlijke monoloog van iemand is namelijk niet te zien op hersenscans. Veel meta-studies tonen wel aan dat bepaalde hersenonderdelen actiever worden tijdens regelmatig mediteren. Toch is de wetenschap nog niet helemaal uit over hoe meditatie precies werkt.

Je zou bijvoorbeeld een lastige gedachte of emotie kunnen tegenkomen tijdens het mediteren, wat angsten of neerslachtige gevoelens kan opwekken. Een onderdeel van meditatie is dan juist om dit te observeren en accepteren, maar dit lukt vanzelfsprekend niet iedereen.

Zo kan meditatie dus moeilijke obstakels creëren en niet iedereen weet hoe je daarmee om kan gaan. Een goede meditatieleraar kan hierbij helpen. Bij serieuze psychische klachten kan het goed zijn om het beoefenen van meditatie te overleggen met je behandelend arts.

Geen quick-fix

Er zijn gegronde neuropsychologische argumenten waarom meditatie gevaarlijk kan zijn. Er is simpelweg niet genoeg kennis. We kunnen gedachtestromen niet in kaart brengen. Niet alleen de wetenschap kijkt met een kritisch oog naar hoe wij momenteel meditatie beoefenen.

Ook volgens de Boeddhistische leer beoefenen we meditatie anders dan het ooit bedoeld is. De Westerse wereld ziet meditatie namelijk soms als een oplossing voor alles, een quick-fix. Maar draaide mindfulness juist niet om het accepteren van het huidige moment? Ook als dat huidige moment niet gelijkstaat aan geluk?

Meditatie is niet bedacht om ons gelukkiger te maken, maar om ons zelf- en wereldbeeld te veranderen. Door te mediteren creëeren we bewustzijn en daardoor ga je de dingen anders bekijken.

De happy pill wordt door iedereen geslikt, vaak zonder na te denken over de mogelijke bijwerkingen. Net als een simpele pijnstiller, kan het voor de één prima werken en voor de ander heel schadelijk zijn, blijkt uit onderzoek. Afhankelijk van je psychische gevoeligheid en klachten, kan dus ook mindfulness schadelijk zijn.

Moeite met mediteren? Doe alsof je dood bent

Het volgen van samma vayamo

Het achtste element van het achtvoudige pad – één van de basiselementen van het Boeddhisme – is samma vayamo, het kan je helpen op dit gebied. Klinkt heel ingewikkeld, maar het draait om de juiste inspanning.

Oftewel: niet te veel en niet te weinig doen. Zoek zelf dus een goede balans als je gaat mediteren. Misschien is elke dag mediteren wel te vaak voor jou en heb je meer aan drie keer per week.

Hoewel meditatie beoefenen heel relaxed lijkt, toch kost het ook zeker energie. Dagenlang uren mediteren – bijvoorbeeld tijdens een retraite – kan echt te veel worden.

Dit wordt gevaarlijk wanneer je een slaaptekort gaat opbouwen, vertelt psychiater en zen beoefenaar Edel Maex in dit artikel van het Boeddhistisch Dagblad. Door extreme slaapdeprivatie wordt de kans op een psychose namelijk groter.

Nu is dit wel een vrij heftig voorbeeld, maar het is goed om te beseffen dat te veel inspanning niet juist is.

Meditatie als psychisch geweld

Zeker niet wanneer die inspanning in de vorm van mindfulness een moetje wordt voor jezelf. Je kent het vast wel, van die momenten dat je eigenlijk ‘nog even moet mediteren’.

We gaan dan op zoek naar een manier om van negativiteit af te komen en komen bij meditatie uit. Wederom de welbekende quick-fix. Op deze manier begin je vanaf een negatief punt met mindfulness.

Het wordt dan een vorm van psychisch geweld naar jezelf, noemt zenleraar Maex. Je mag iets niet zijn en wil dat af leren door meditatie. Zo ben je eigenlijk jezelf aan het straffen. Alex legt uit dat dit vaak een herhaling is van psychisch geweld in je verleden.

Je bent jezelf onder druk aan het zetten. Mediteren is dan een voortzetting van dat psychische geweld, dat de bron is van het lijden. En dat lijden blijft. Op deze manier kan meditatie dus best vervelend worden.

Meestal is meditatie een hele betekenisvolle manier om te groeien als persoon, maar het is goed om te realiseren dat er ook mindere kanten aan kunnen zitten.

Probeer tijdens meditatie jezelf niet af te straffen en te accepteren wat er is. Ook als dat betekent dat je al na drie minuten op je meditatiekussentje bent afgeleid.

Leren mediteren

Wil je graag meer lezen over mediteren? We leggen uit hoe je het beste met mediteren kunt oefenen. Vraag je je misschien af waarom spirituele mensen altijd zo zweverig praten? Daar is een verklaring voor!

Als je graag op de hoogte blijft van meer inspirerende verhalen, meld je dan aan voor de Bedrock-nieuwsbrief!

 

Reageer op artikel:
Is meditatie eigenlijk wel zo goed als we allemaal denken?
Sluiten