Liefdevolle lessen die ik leerde van een racistische opmerking

In onverwachte hoek

Vanaf Schiphol pak ik de trein terug naar huis. Ik sta in het gangpad van de trein als ik een man dronken heen en weer zie zwalken en zie vloeken op wat medepassagiers. Als één van de passagiers – toevallig met donkere huidskleur – er iets van zegt begint de boze dronkaard een tirade over donkergekleurde Nederlanders met scheldwoorden die ik niet wil herhalen.

Wanneer de man zich naar mij omdraait en ik mezelf alvast schrap zet, verschijnt er een grijns op zijn gezicht. “Hey, jij mag wel met mij mee naar huis vanavond.” Waarop ik antwoord: “Lieverd, je ziet toch welke kleur ik heb?” Ik ben namelijk ook in het bezit van een donkere huidskleur. Een paar tinten donkerder zelfs na mijn verblijf in het buitenland.

Terwijl de man zo bezig is met zijn tirade en hij besluit een uitzondering te maken voor mij en wat Duitsers, leer ik een paar liefdevolle lessen van mijn eigen gedachtengang. Ik wil ze graag met je delen.

Observeer de situatie zonder reactie

Verontwaardiging, woede, verdriet en schaamte zullen misschien je eerste reactie zijn. Misschien voel je zelfs onmacht bij het lezen van dit omdat iemand met een huidskleur als de jouwe zoiets durft te zeggen over een ander. Maar wat is er nu eigenlijk echt aan de hand? Ik zag de volgende situatie: Een agressieve dronken man met racistische uitspraken. De volgende dingen liggen op het puntje van mijn tong – maar ik zeg ze niet.

  • “Je deelt je bier met de Duitse jongens in de trein en verbiedt ze nadrukkelijk om dit te delen met iemand met een donkere huidskleur ‘omdat het een buitenlander is’. De laatste keer dat ik het checkte waren Duitsers officieel ook buitenlanders. Je bent niet heel consequent.”
  • “Je draait je om naar mij en aan je reactie te merken, zie je ineens een mooie vrouw. Toevallig draagt deze vrouw ook een donkere huidskleur. Ben je even vergeten dat je net een aantal minuten best wel kwetsende dingen hebt gezegd over de helft van mijn familie? Over mijn vader? En dat je kans op scoren daarmee sowieso wel verkeken is? Vind je dit alles trouwens niet super hypocriet? De jongen met mijn huidskleur wel de volle laag geven en mij willen versieren?”
  • “Waar zit je nou eigenlijk echt mee? Waarom heb je zoveel gedronken in je eentje? Heb je een knuffel nodig? Volgens mij heb je een knuffel nodig.”

Ik zou deze jokers kunnen inzetten als start voor een ingewikkelde conversatie. Maar ik realiseer me goed dat de man dronken is, niet voor rede vatbaar en al zijn uitspraken zijn gebaseerd op emotie. Ik besluit het te laten voor wat het is en gebruik liever mijn energie voor andere zaken. Het gaat namelijk niet écht over mij. Maar over zijn opvattingen in het leven.

Kies voor liefde & nieuwsgierigheid

De opvattingen van deze boze meneer hebben waarschijnlijk ergens een voor hem logische oorsprong. In feite zie ik zelfs geen boze maar een hele bange man. Ik ervaar bij hem het gevoel van onrecht en onmacht. Het zijn tenslotte ‘de buitenlanders die de baan hebben afgepakt van zijn opa’. Daar voelt hij heel veel emotie bij. Ik zou hem de volgende woorden willen meegeven:

  • “In plaats voor angst en woede jegens het vreemde en het onbekende, kies voor liefde. Kies voor nieuwsgierigheid naar je medemens. Je hoeft het niet met iedereen eens te zijn. Je kunt bepaalde eigenschappen van een cultuur raar vinden. Het kan zo zijn dat je diverse racistische overtuigingen hebt opgebouwd, deels door je omstandigheden en deels door de media. Maar wat nu als je deze overtuigingen onder de loep neemt? En in gesprek gaat met de mens om je heen?”

Laatst was ik voor het eerst aanwezig bij een Iftar. Dat is de maaltijd die gedurende de ramadan wordt genuttigd direct na de zonsondergang. Dit doe ik omdat ik nieuwsgierig ben naar andere culturen en hun tradities. Omdat we allemaal mens zijn en tradities delen iets is wat ons juist ontzettend rijk maakt. En omdat ik van eten houd. Laten we eerlijk blijven.

Kies voor geluk boven gelijk

As ik de man dit alles mee wil geven, geldt dit dan ook niet voor mezelf? De uitspraken die de man doet zijn pijnlijk en kwetsend om aan te horen ondanks dat ze niet persoonlijk bedoeld zijn. Durf ik daar voorbij te kijken en alsnog compassie te ervaren? Durf ik liefdevol te blijven en me niet te verlagen naar zijn niveau van spreken? Durf ik in plaats van de man op zijn plek te zetten met zijn hypocriete gedrag (gelijk hebben) te kiezen voor respectvol blijven (mijn geluk)?

Wanneer ben ik zelf eigenlijk hypocriet?

“Ik verwar mijn mening vaak met dat zeggen wat me op dat moment het handigst uitkomt.” Dit is één van m’n favoriete uitspraken van cabaretier Daniel Arends. Ik vind het namelijk enorm raak. Hypocriet is zo’n ding wat we allemaal niet willen zijn en tegelijkertijd ontkom je er soms niet aan. Het één zeggen en vervolgens het ander doen. In welke gebieden in je leven ben je zelf stiekem best hypocriet? Durf je eerlijk naar jezelf en je gedrag te kijken? Durf je dit te doen zonder er meteen een oordeel over te hebben en het te willen veranderen? Soms is bewustzijn en waarnemen voldoende.

Dus bedankt meneer met je andere mening en je dronken overtuigingen. Je hebt me weer even aan het denken gezet. Hopelijk ik jou ook een beetje. En anders: even goede vreemden.

Meer Bedrock

Waarom woede nutteloos is: en ruimhartigheid de toekomst.