Leve de imperfectie (en weg met de hyperbewerkte Instagramplaatjes)

Joanne Wienen 10 mei 2017 Mind

Naar een onbewerkte foto op social media moet je tegenwoordig met een vergrootglas speuren. En dat is jammer. Want juist rauwe imperfectie maakt beelden interessant, ontdekt BEDROCK in het Stedelijk Museum.

Nooit was het zo eenvoudig om jezelf op de best mogelijke manier het wereldwijde web op te slingeren. Natuurlijk is fotobewerking niet iets van de laatste jaren. Sterker nog, waarschijnlijk was je vroegah ook druk in de weer met het bewerken van de pica’s die je met je compacte digitale camera (liefst in kek kleurtje) had gemaakt. Al gingen je skills toen waarschijnlijk niet veel verder dan het contrast op standje 100 zetten, waardoor elk spoor van impressie in je gezicht werd weggevaagd en er enkel nog een lichtgevende ovalen vorm overbleef met twee ogen en een mond. Ja ja, het waren barre tijden.

Ik zie er nu eenmaal net wat beter uit in Instagramfilter Gingham

Inmiddels is het een stuk makkelijker om jezelf op je voordeligst op de kiek te zetten. Facetune, VSCO-cam, Rookie cam, Instagram en nog tientallen anderen apps zorgen dat jij binnen een paar klikken op de filterknop een paar niveautjes op de aantrekkelijkheidsmeter stijgt. Persoonlijk ben ik groot aanhanger van de filtertrend. Dat gaat zelfs zo ver dat ik altijd een beetje schrik als ik een onbewerkte foto van mezelf zie en pas weer opgelucht ademhaal als ik mijn foto door de filtermolen heb gehaald. Ik zie er nu eenmaal net wat beter uit in Instagramfilter ‘Gingham‘.

Geloof me, ik ben de eerste die dit gedrag als ‘sneu’ zou bestempelen (niks mis met een beetje zelfreflectie). Toch denk ik niet dat ik hierin uniek ben. We zijn inmiddels zo gewend geraakt aan überbewerkte beelden, dat we échte plaatjes niet meer gewend zijn. Of dat nou om onze eigen foto’s, reclames en advertenties of overige beelden in de media gaat. In het licht van die beeldcultuur is de overzichtstentoonstelling van Ed van der Elsken in het Stedelijk Museum in Amsterdam heerlijk verfrissend.

Ed van der Elsken is een van de grootste Nederlandse fotografen van de twintigste eeuw en een pionier in de straatfotografie. Als één van de eersten speurde hij, gewapend met camera, de straten van steden als Amsterdam, Parijs, Hong Kong en Tokio af. Op zoek naar zelfbewuste, excentrieke, opvallende mensen om te fotograferen. Ook nam hij talloze selfies (al heette het toen nog ‘zelfportretten’). Zijn foto’s zijn momentopnames, nooit perfect. Of nee, ze zijn perfect juist doordat ze imperfect zijn.

Zo zien we op één foto bijvoorbeeld een jonge vrouw die gekleed in slechts een groot t-shirt danst. De tepels op haar kleine borsten priemen door het shirt heen (dit alleen al zou voor Facebook/Instagram reden zijn de foto te verwijderen, overigens). Net als haar duidelijk zichtbare buikje. Ze lijkt zich er niet druk over te maken. Dit is simpelweg wie ze is (of toch in ieder geval hoe ze eruit ziet). Het is echt. En juist daarom zo mooi. Terwijl ik naar de foto kijk, hoor ik een meisje naast me zeggen: “Sorry, maar dit ziet er toch niet uit. Waarom houdt ze haar buik niet in?”

Tekst loopt verder onder de foto.

Ed van der Elsken

Grote kans dat veel van zijn andere foto’s bij haar ook niet in de smaak vallen. Te veel wallen, te veel pluishaar, te veel vetrollen, te veel zweet, te veel rimpels. Te weinig sixpacks, te weinig perfectie, te weinig Gingham.

In de beelden van Van der Elsken vind je alles wat tegenwoordig weggefilterd zou worden. Het grappige is: die rauwe echtheid zorgt er juist voor dat zijn foto’s je na tientallen jaren nog steeds raken. Terwijl mijn kapotbewerkte selfie (en sorry, ook die van jou) überhaupt nooit echt interessant was in de zee van al die andere perfecte plaatjes.

Overigens lijken we ook op het gebied van de filters en fotobewerking een keerpunt te bereiken. Zo zijn er op Instagram – bij uitstek de plek waar we met z’n allen een perfect plaatje willen presenteren – steeds vaker accounts die het net even anders doen, zoals de eigenzinnige fotograaf Petra Collins. Zij maakt weliswaar vaak foto’s van mensen die ook zonder filter al knap en bijzonder zijn, maar heeft het toch in ieder geval als missie om hen zo realistisch mogelijk op de foto te zetten. Exit autotune, hallo zichtbare puistjes en wallen.

Ed van der Elsken zou het ongetwijfeld toejuichen.

Wil je je meer verdiepen in hedendaagse en moderne kunst, weet dan dat Young Stedelijk bestaat – een platform voor inspiratie, ontmoeting en verdieping voor mensen tussen de 25 en 40. Lid worden van deze club kan via de Stedelijk website.

Meer lezen?

Leer in dit stappenplan om je lichaam te accepteren zoals het is.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Reageer op artikel:
Leve de imperfectie (en weg met de hyperbewerkte Instagramplaatjes)
Sluiten