Een moeder met borderline en een vader die zelfmoord pleegde, Sandra (25) vertelt hoe het is om ‘KOPP-kind’ te zijn

KOPP, het staat voor Kind van Ouder met Psychische Problematiek. Sandra (25) licht de term toe terwijl ze haar verhaal met Bedrock deelt. Haar vader pleegde zelfmoord toen ze 6 was en haar moeder heeft borderline. “Er was nooit ruimte voor gezelligheid bij ons thuis”.

In deze serie over psychisch lijden willen we samen psychische klachten bespreekbaar maken en taboes over ‘gekkies’ doorbreken. Na de dappere getuigenissen van Daniel, Larissa en Hannelore delen we deze keer het verhaal van Sandra.

Hoe zag jouw thuissituatie er als kind uit?

“Over mijn vader kan ik niet zo veel vertellen omdat die overleden is toen ik 6 jaar was. Ik heb me laten vertellen dat hij een einde aan zijn leven heeft gemaakt omdat angst en depressieve klachten hem teveel werden. Daar herken ik me wel in, al is er bij mij geen sprake van suïcidale neigingen.

Lees ook: Hoe blijf je gelukkig zonder dat angst de overhand neemt?

Mijn moeder was daar natuurlijk helemaal ondersteboven van. Ze wist niet meer wat dag en nacht was en zat onder de medicijnen. Daarbij had ze borderline, wat zorgde voor een heel instabiele opvoeding. Ik had het gevoel dat ze nooit iets in het belang van mij, mijn broertje en m’n zusje deed, ze maakte heel veel ruzie met ons en had zo nu en dan tijdens onze jeugd ook suïcidale neigingen.

Ik kan dus wel zeggen dat mijn jeugd niet zo warm en leuk was. Het voelde alsof er nooit aan ons gedacht werd en dat er nooit ruimte was voor gezelligheid.”

Wie zorgde er dan voor jullie?

“Hoewel mijn moeder op emotioneel vlak een afwezige moeder was, nam ze wel altijd het huishouden op haar hoede. Daarnaast ontmoette zij mijn stiefvader 2 jaar nadat mijn vader was overleden. Hij kwam bij ons inwonen en zorgde ook voor ons.

Mocht het thuis escaleren, dan ging ik tijdelijk bij een vriendinnetje of familie logeren. Ik ben toen gaan inzien hoe belangrijk het sociale netwerk kan zijn bij gezinnen met een psychisch zieke ouder.

Dat ik deze ‘uitwijkmogelijkheid’ had, heeft mij veel opgeleverd. Juist bij hen kon ik dan even praten over de situatie thuis en voelde ik me gesteund.”

Wat is borderline precies? 

“Borderline is een persoonlijkheidsstoornis die gekenmerkt wordt door een grote emotionele instabiliteit. Dat uit zich in zelfmoordneigingen, slecht voor jezelf kunnen zorgen, heel impulsief zijn (qua geld, relaties en woonplaats) en zwart-witdenken.

Mensen met borderline kunnen zich lastig verplaatsen in de gevoelens van een kind. Dat gold zeker voor mijn moeder, zij besefte nooit wat voor impact haar gedrag op ons had. Haar stemming sloeg ook heel vaak over van bijna manisch gelukkig tot zó verdrietig dat ze haar bed niet meer uitkwam, ook dat is een typisch kenmerk.”

Kan je begrip opbrengen voor je moeders gedrag?

“Ondanks dat ik met veel negatieve gevoelens terugkijk op mijn jeugd weet ik ook dat de stoornis van mijn moeder niet zomaar is komen opspelen. Ze heeft vroeger ook het één en ander meegemaakt en vecht dagelijks in haar hoofd tegen gevoelens van enorme leegte en eenzaamheid.

Lees ook: Al van huidhonger gehoord? Dit is de impact van het gebrek aan aanraking

Ik vind dat heel erg voor haar en ik kan me niet voorstellen hoe dat moet zijn. Het is heel lastig om te bedenken in hoeverre je dan iemand iets kwalijk kunt nemen. Ik denk dat ze diep in haar hart wel het beste met ons voor heeft, maar dat ze teveel met zichzelf in de knoop ligt, wat zich uit in pure onmacht bij onze opvoeding.”

In wat voor situaties uitte dit zich in jouw jeugd?

“Mijn moeder verhuisde bijvoorbeeld voor het minste of geringste. Dat het helemaal niet goed is voor een kind om steeds te moeten wisselen van omgeving, daar dacht zij niet aan. We aten nooit samen, we moesten onszelf altijd vermaken en we hadden vaak conflicten.

Ook de communicatie liep volledig mis. We kregen vaak nare opmerkingen te horen. Op een gegeven moment had ik door dat het er bij anderen thuis niet hetzelfde aan toe ging als bij ons. Als ik dat benoemde, dan zei ze: dan ga je maar ergens anders wonen.”

Hoe heb je uiteindelijk besloten dat dit niet zo kon doorgaan?

“Op het einde van de middelbare school ben ik het huis uitgegaan, nog voor dat ik verder ging studeren. Het ging thuis gewoon niet meer en ik zag in dat de fout niet bij mij, maar bij mijn ouders lag.

Ik hield toen nog wel een tijdje contact met mijn moeder aan maar ook dat heb ik een aantal jaar geleden verbroken. Het haalde gewoon niets meer uit. Zij kon niet normaal communiceren met mij en ik was het niet eens met de keuzes die zij maakte.”

Hoe voel je je nu over de band met je moeder?

“Ik heb op dit moment weinig tot geen gevoelens voor mijn moeder. We hebben geen band omdat we elkaar in principe niet spreken en zien. Het is vooral moeilijk voor mij om te zien dat er nooit een keuze is gemaakt in het belang van ons, haar kinderen.

Dit vind je misschien ook interessant: Als je hoort dat je moeder ernstig ziek is

Ik kan het haar daarom gewoon nog niet allemaal vergeven. Misschien kan ik dat ooit wel, maar voorlopig niet. Ik wil nu graag rust en stabiliteit in mijn leven en dat kan zij mij niet bieden.”

Heb je ooit enige begeleiding gehad voor je moeilijke situatie?

“Bij het overlijden van mijn vader ben ik naar een soort rouwspecialist geweest en toen ik ongeveer 10 was, ging ik naar een groep voor KOPP-kinderen. Daar had ik niet zo veel aan merkte ik. Daarna kwam jeugdzorg even in beeld en af en toe mocht ik tijdens de weekenden naar een gastgezin.

Dat waren hele leuke, fijne en warme gezinnen maar helaas leidde dat enkel tot nog meer confrontatie voor mij: ‘dit gezin is heel leuk, in tegenstelling tot het gezin waar jij na het weekend weer heen moet.’ Het deed pijn om het grote verschil te zien. Eigenlijk was alle begeleiding die ik ooit heb gehad nergens goed voor, ik voelde me alsnog niet echt gehoord.”

Wanneer kreeg jij last van psychische klachten?

“Als ik er nu op terugkijk had ik altijd bepaalde angstklachten, dat uitte zich vaak in ontzettende buikpijn. Buikpijn als ik naar de zwemles moest, intense angst voor spreekbeurten, angst in het donker, noem maar op.

Dit vind je misschien ook interessant: Waarom ik nooit meer antidepressiva wil

Op de middelbare school werden die angsten specifieker. Daar vond ik het bijvoorbeeld heel eng om te moeten voorlezen of om in de klas plots alle aandacht op mij te krijgen. Dat is nog steeds wel zo en daarom heb ik onlangs mijn baan opgezegd. Ik kon gewoon niet functioneren omdat ik de hele tijd zó angstig was, vooral voor het onverwachtse.

Door mijn angsten was ik ook de hele tijd erg op mezelf gericht waardoor ik me niet kon focussen op mijn taken. Als ik een bespreking had op het werk dan was ik soms zó zenuwachtig dat ik vaak niet meer wist wat ik moest vertellen. De angst nam mijn focus totaal weg.”

Ben je daarvoor behandeld?

“Ja, mede omdat ik ook depressieve klachten ontwikkelde. Die doken ongeveer 3 of 4 jaar geleden heel zichtbaar op toen ik klaar was met mijn bachelor en ik plots erg veel vrije tijd had. Ik heb toen aangeklopt bij een psycholoog, maar dat werkte eigenlijk niet goed.

Lees ook: Angst de baas: stresscoach Ruth kwam zélf in een vicieuze cirkel van paniekaanvallen

Later ben ik nog naar 2 andere psychologen gegaan en zocht ik hulp bij een angstcentrum. Ook daar merkte ik geen verbetering. Laatst vond ik de moed om naar een exposure-groep te gaan maar daar ondervond ik dat mijn klachten te specifiek waren en dat ik daar geen aansluiting had.

Ik heb dus erg veel geprobeerd, maar niets lijkt echt te werken. Daardoor heb ik nu een lichtelijk skeptische houding tegenover psychologische zorg ontwikkeld.”

Is er iets waarvan je merkt dat het wel werkt?

“Ja, ik heb op een gegeven moment besloten om ruimte te nemen en alles op een rijtje te zetten in het buitenland. Ik woon nu op mezelf in Laos omdat ik even weg wilde uit Nederland.

In Nederland had ik het gevoel dat ik in volle drukte leefde tussen allemaal vrienden die goeie banen hebben en ambitieus zijn. Ik voelde dan een grote druk om ook in zo’n hoog tempo te leven en mijn ambitie te tonen. Met mijn angst- en depressieve klachten kon ik daar gewoon niet aan voldoen en dat vond ik heel confronterend.”

Hoe voel je je nu?

“Mijn vertrek naar het buitenland heeft me rust geboden omdat ik de werkstress die ik in Nederland ervoer niet meer hoef te voelen. In Nederland vond ik mijn problemen heel zichtbaar en liep ik de hele tijd aan tegen mijn depressie en mijn psychische problemen, hier is dat niet het geval.

Ik kan mijn leven inrichten zoals ik het wil en ik kan tijd nemen om na te denken over de toekomst. Daar ben ik behoorlijk rustiger van geworden. Ook de depressieve klachten zijn afgenomen.

Waarschijnlijk is mijn geluk deels te verklaren door de anti-depressiva die ik erbij slik. Toch zou ik er niet bij zweren. Ik denk dat de anti-depressiva me een duwtje in de goede richting hebben gegeven, maar dat ze niet de oplossing zijn geweest.”

Hoe zie je de toekomst?

“Op dit moment veel rooskleuriger dan toen ik in Nederland was. Hier in het buitenland ben ik gewoon veel gelukkiger, in Nederland was ik echt radeloos als ik dacht aan het vooruitzicht dat ik nog 40 jaar moest werken.

De reden dat ik de toekomst nu beter zie, is omdat ik werk heb gevonden dat me veel beter ligt. Ik ben volop bezig met het opzetten van een website* waarin ik mijn ervaringen als KOPP-kind deel.

Lees ook: 7 fijne meditaties voor ontspanning en rust

Op die manier wil ik van mijn zwakte mijn sterkte maken. Ik geloof echt in dat project omdat ik weet dat er zo veel mensen zijn die in zo’n situatie opgroeien, al kom ik ze niet vaak tegen.”

Welke boodschap wil je meedelen aan de lezers?

“Opgroeien in een problematisch gezin houdt niet op wanneer je volwassen bent. Ook in de volwassenheid lopen KOPP-kinderen nog steeds tegen dingen aan en hebben ze veel meer kans op het ontwikkelen van psychische stoornissen. Daarom vind ik dat de KOPP-problematiek veel meer besproken moet worden, net als problemen in gezinscontext.

Toch is dat lastig, omdat het vaak met taboes en schaamte gepaard gaat. Ik hoop door er zelf over te praten dit te kunnen verminderen.

Tegenwoordig is er veel aandacht voor de kleinste opvoedkundige issues, alsof het de norm is om je als ouder over de kleinste dingen druk te maken. Hoe communiceer ik naar mijn kind? Met welk speelgoed spelen ze?

Maar dat er genoeg kinderen opgroeien in een veel ergere situatie, daar wordt dan nog te weinig aandacht aan besteed. Dat vind ik soms zo scheef. We zijn er gewoon nog niet.”

*Sandra’s website staat inmiddels online. Op www.metzonderouders.nl schrijft zij over haar jeugd en de gevolgen hiervan. Het is bedoeld voor iedereen die zich herkent in KOPP-problematiek. 

Meer over psychisch lijden

Luister nu ook naar Bedrock

Bestaat ware liefde? Is het huwelijk niet achterhaald? Is een open relatie helemaal van nu? En is polyamorie een duur woord voor vreemdgaan? In de nieuwste Bedrock Talks interviewen Rosa en Lisanne seksuologe en relatietherapeut Nynke Nijman over de vrije liefde.

Spoiler: helaas laten Walt Disney en Hollywood ons niet bepaald een weerspiegeling van werkelijke relaties en seks zien. Maar, wat moeten we dan wél geloven? Je hoort het in de vierde aflevering van Bedrock Talks!

Tip: Luister de nieuwe aflevering aan het begin van elke volgende maand en volg Bedrock Talks via Spotify en iTunes & Apple Podcasts! Leuk als ons laat weten wat je ervan vond in de reviews!

Het is tijd voor een nieuwsbrief die je verder brengt (+ gratis kleurplaat)

Schrijf je in en ontvang gratis de Bedrock kleurplaat!

Reageer op artikel:
Een moeder met borderline en een vader die zelfmoord pleegde, Sandra (25) vertelt hoe het is om ‘KOPP-kind’ te zijn
Sluiten