Kinderen opvoeden: moet daar niet een cursus voor zijn?

Ronne Theunis 13 feb 2017 Mind

Wie een kind krijgt begint aan de meest verantwoordelijke baan van zijn leven. Zonder diploma. Is dat niet gek? In het BNN-programma Baby Te Huur deden vier jonge koppels mee aan een sociaal experiment: hoe is het om op deze leeftijd al ouders te zijn van levensechte kinderen?

De meesten wonen in het echte leven nog niet eens samen, maar voor deze gelegenheid deelden ze een paar weken lang huis, haard en kroost. Weliswaar onder toeziend oog van een opvoedkundige maar verder geheel op eigen inzicht begonnen de stellen aan de verzorging van hun tijdelijke nageslacht.

Dat de een daar meer talent voor had dan de ander (to put it mildly) leverde zowel vermakelijke als pijnlijke beelden op. Daar waar sommige kandidaten in de wieg leken te zijn gelegd voor het ouderschap, bleken anderen niet in staat om zich te verplaatsen in de behoeften van baby, kleuter of puber. In het ene huis werd harmonieus geduplood en geknuffeld, terwijl in het andere huis niet alleen het kind maar vooral ook vader of moeder regelmatig een time-out nodig had.

Uit de evaluatiegesprekken met de pedagoog en de echte ouders bleek dat sommige jeugdige koppels er beter aan deden om hun eigen voortplanting nog even uit te stellen. Gelukkig strookte dit advies met het inzicht dat de deelnemers zelf hadden gekregen na hun eerste stappen op oudergebied: we zijn te jong om kinderen te krijgen. Zonder uitzondering vertrouwden de koppels er op dat hun onwetendheid voortkwam uit onervarenheid en dat het opvoeden hen over pakweg tien jaar veel soepeler af zou gaan. Wijsheid komt immers met de jaren.

Think again. Want hoewel het inderdaad beter is om je, om voor de hand liggende redenen, pas voort te planten als je enige mate van volwassenheid hebt bereikt, krijg je de broodnodige pedagogische kennis helaas niet met elk nieuw levensjaar meegeleverd. Ook als (begin-)dertiger sta je middenin de nacht met de handen in het haar als je kersverse baby nu eindelijk diep ligt te slapen en je aanvankelijke tevredenheid daarover omslaat in totale paniek (want hoe diep is diep?).

Gek eigenlijk, dat je bij een nieuw broodrooster wél een gebruiksaanwijzing krijgt

En dan kun je op kantoor een gewaardeerd leidinggevende zijn, maar wat doe je als je peuter pertinent weigert zich neer te leggen bij jouw beleid? Hoe bezweer je een kleutercrisis en wat te doen als je introverte brugklasser buiten de groep valt? Hoe reageer je als dat gezellige paardenmeisje ineens verandert in een draak van een puberdochter? Vrijwel geen enkele ouder heeft de wijsheid in pacht. Opvoeden is een never ending story zonder inhoudsopgave en met plotwendingen die ook de geoefende lezer niet ziet aankomen.

Gebruiksaanwijzing

Gek eigenlijk, dat je bij een nieuw broodrooster een gebruiksaanwijzing krijgt en dat je zelfs voor typen, zwemmen en veteren een diploma moet halen, maar dat je zonder enige vorm van begeleiding of ervaring kunt beginnen aan de meest verantwoordelijke taak ter wereld: een kind grootbrengen. En ook tijdens de hele (levenslange) uitvoering van die taak geldt geen verdere opleidingsverplichting: het maken, krijgen en verzorgen van een kind doe je in principe op basis van die paar uur biologie en wellicht nog wat levensbeschouwelijke lessen op de middelbare school. Zeg maar die lessen waarin je het vooral gênant vond om over reproductie te praten en waar met ‘ouders’ nog je vader en moeder werden bedoeld in plaats van jij en je verkering.

Er zal tien jaar later behalve de banaan en het condoom vermoedelijk weinig relevante kennis zijn blijven hangen: een vrij magere basis om peuterangst en puberhysterie mee te bestrijden.

Dit gebrek aan kennis levert niet alleen veel onzekere (want onwetende) ouders, maar vooral ook een gat in de markt op. Het barst tegenwoordig van de publieke en private initiatieven om de doelgroep bij te spijkeren in elke fase en alle facetten van opvoeden. Van voedingsleer tot lichamelijke verzorging en van bemiddeling tot bemoediging: alles wat jou een betere ouder en je kind een gelukkiger mens maakt.

Zo zijn er de (prenatale) pufclubs en de papaklas, de online praatgroepen en de thema-avonden van crèche of school. Er is een eindeloos aanbod opvoedboeken met bijbehorende cursussen (met illustratieve namen als ‘How2talk2kids’) en voor de radelozen bestaat er zelfs een Opvoedpoli. En dan zijn er nog opa’s en oma’s, mede-moeders en collega-vaders. Helpende handen en luisterende oren zijn van onschatbare waarde in deze ontdekkingstocht. Wat dat betreft genoeg kansen om je kennisachterstand in te halen en je mini-me toch de baas te blijven.

Maar zoals vaak bij het onder de knie krijgen van zware en verantwoordelijke taken geldt bij opvoeden toch ook vooral het principe van learning by doing: al doende leert men. Vaak is de stap naar professionele hulp toch te groot of de problematiek te klein, waardoor ouders na het provisorisch beslechten van het zoveelste pedagogische vraagstuk ineens toch vanzelf hun mojo vinden.

Een combinatie van biologie, intuïtie en liefde? Wie zal het zeggen. Maar het is wellicht een geruststellende gedachte voor de BNN-deelnemers en worstelende jonge ouders in real life. Wijsheid komt niet met de jaren, maar gelukkig meestal wel met baren.

Meer lezen

Papadag is zo 2016

Reageer op artikel:
Kinderen opvoeden: moet daar niet een cursus voor zijn?
Sluiten