Kan een degrowth economie onze planeet redden?

Volgens voorstanders is het huidige economische model niet meer leefbaar

Wereldwijd zijn er steeds meer zorgen over hoe de economie voor bedreigingen zorgt. Klimaatverandering, armoede en ongelijkheid zijn een aantal van de problemen waar we in de toekomst waarschijnlijk nog veel meer mee te maken zullen krijgen. Waarom moet de economie nog verder groeien? What about: enough is enough?

We kúnnen gewoon niet eindeloos met materiële productie en consumptie doorgaan’, zegt Jan Mertens van de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling in een interview met het Belgische opinietijdschrift Knack. ‘De vraag is dan ook niet meer: hoe kunnen we de aarde zo aanpassen dat ze blijft leveren wat we nodig hebben? Nee, de vraag is nu: hoe kunnen we onze economie aanpassen aan de mogelijkheden van de aarde?’

Niet meer, maar minder

De Amerikaanse econoom Herman Daly pleitte in 1974 al voor een steady-state-economie, die veel soberder zou moeten zijn dan de rijke-landeneconomie van nu. En dat idee is nog niet helemaal losgelaten. In degrowth zien voorstanders een nieuw businessmodel om de planeet te redden. Degrowth is een economie die zich richt op minder, in plaats van méér. Dat betekent minder produceren én minder consumeren.

Bedoelen deze voorstanders dan dat de economie moet verduurzamen? Niet precies. Er is wel degelijk een verschil tussen beide vormen. Bij degrowth ligt de nadruk op minder produceren en consumeren, terwijl duurzame ontwikkeling draait om anders produceren en consumeren. Er zijn al coöperaties die zich hiermee bezig houden. Zo levert volkscoöperatieve BuitenGoed duurzaam gevangen vis uit de Noordzee rechtstreeks bij de consument. De bedoeling is dat je het dier thuis zelf fileert.

Een nieuwe manier van denken

Behalve een nieuw economische model gaat degrowth ook om een nieuwe manier van denken, zo wordt in het artikel van Knack gesteld. “Vandaag denken we nog dat geld gelukkig en succesvol maakt. Wie de gevolgen van die mentaliteit overziet, weet: dat klopt niet. Je wordt pas gelukkig door te doen wat je graag doet, ongeacht hoeveel geld je daarmee verdient. En verdien je wat minder, dan kun je je consumptiegedrag daar perfect aan aanpassen.”

Wat er zoal zou veranderen als onze economie zich richt op degrowth? Er zou bijna geen reclame meer zijn, geen nieuwbouw en een standaard basisinkomen voor iedereen. Volgens Jan Mertens moeten we streven naar behoud van kapitaal in plaats van groei van kapitaal. “We moeten nóg meer recycleren, tot we een volledig circulaire economie hebben.”

Kritische geluiden

Economen met een klassiek geschoolde achtergrond lachen het hele degrowth idee weg. Volgens hen hoort een economie gestoeld te zijn op groei en bewijst de huidige economische situatie dat een krimpeconomie geen realistisch concept is. Het zou leiden tot armoede en werkloosheid.

Toch is Mertens optimistisch. “Keer op keer bewijst het huidige model dat het simpelweg niet meer leefbaar is.” Zouden we het dan toch een kans moeten geven?

Meer lezen?

Werken voor geld is een achterhaald concept (maar bedrijven zijn hier wel op ingericht).

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.