Te weinig jongeren praten over psychische klachten

En daardoor worden ze alleen maar erger

Nadat Lady Gaga vorig jaar openlijk het gesprek aanging met Prins Harry over haar psychische problemen en hij vertelde over hoe hij hulp zocht om het overlijden van zijn moeder te verwerken, begon de bal te rollen om psychische problemen bespreekbaar te maken.

Ook in Nederland is hier veel aandacht voor. Zo kopte de NOS dat bijna de helft van de jongeren ‘een onzichtbare ziekte’ heeft. Vier op de 10 jongeren blijkt last te hebben van psychische klachten zoals slecht slapen, somberheid, piekeren en faalangst.

Maar ze praten niet makkelijk over deze problemen en zoeken ook niet snel hulp. Uit onderzoek blijkt dat 37% van de jongeren die langer dan twee maanden last hebben van hun psychische problemen, deze niet deelt met anderen. Dit kan het gevolg hebben dat ze zich alleen voelen met hun psychische klachten en deze daardoor verergeren. Vaak zit er schaamte of onzekerheid op de gevoelens of vinden ze dat de problemen niet groot genoeg zijn om er hulp voor te zoeken. Vaak gehoorde redenen zijn ‘mensen vinden toch dat ik een aansteller ben’ en ‘ik ben bang dat mensen me anders gaan benaderen’.

Twee middelbareschoolleerlingen die bereid zijn hierover te praten, vertellen over hun onzekerheid en angst. Anne (18) vertelt dat ze zich vaak onzeker voelt, tijdens het sporten, op feestjes, maar waar ook als ze op Instagram of Facebook zit: ‘Ik merk dat ik een haat liefde relatie heb met Instagram en Facebook. Ik ben er een beetje verslaafd aan, ik kijk er heel vaak op. Maar ik merk dat ik vaak daarna me wat down voel. Ik zie dan allemaal mooie mensen voorbij komen die heel blij zijn, er goed uitzien en bij wie alles lijkt te lukken. Ik krijg daar een slecht gevoel van over mijzelf, omdat ik dat allemaal niet heb’.

Haar vriendin Stella (17) zegt: ‘Ja, die meiden die nooit een slechte dag lijken te hebben en een heel mooi figuur hebben. Daar ben ik heel jaloers op, want als ik mezelf zie, zie ik dat niet.’ Als ik ze vraag welke gedachten en gevoelens bij hun opkomen, dan zijn dat gedachten als ‘ik ben niet goed genoeg’, ‘bij mij gaat dat nooit lukken‘, ‘ik ben niet mooi genoeg’. Kortom gevoelens van minderwaardigheid, onzekerheid, je best willen doen om mee te kunnen komen en goed over te komen.

Iedereen ervaart momenten van onzekerheid, boosheid en angst. Daar hoeft niemand zich ook voor te schamen, het zijn heel menselijke gevoelens. Naast al het moois dat social media ons biedt kunnen we onszelf er ook goed in tegenkomen en in verliezen. Helemaal als je je al onzeker voelt over jezelf en jezelf makkelijk naar beneden praat.

We denken te weten hoe anderen over ons oordelen en dat is meestal niet zo positief.

Gevoelens van niet goed genoeg zijn, altijd beter moeten kunnen, mooier willen zijn, moeten presteren, je niet gezien voelen en allerlei angsten kunnen omhoog komen. Bij de een in meer of mindere mate dan bij de ander, maar we kennen deze gevoelens allemaal. Ook mensen met populaire accounts kunnen het gevoel hebben dat het nooit goed, mooi of slank genoeg is. Deze gevoelens zijn niet uniek verbonden aan social media, maar komen op allerlei vlakken in ons leven naar boven, zoals ook in onze relaties, bij vrienden en familie, in ons werk of op school.

Wat gebeurt er precies als we hierop inzoomen? Volgens Ingeborg Bosch, psycholoog en grondlegster van de bewustzijnsleer Past Reality Integration (PRI) beseffen jongeren vaak niet welke processen onbewust meespelen bij deze psychische klachten. Volgens Bosch nemen we gevoelens zoals ‘ik ben niet goed genoeg’, ‘ik moet beter presteren’ of ‘ik word alleen geaccepteerd als ik er mooi uitzie en een mooi lichaam heb’ waar bij anderen en geloven we dat de ander dat echt vindt van ons.

Wat er werkelijk gebeurt, is dat er een oude film wordt afgespeeld in ons hoofd. Als we beter kijken, zien we dat deze film ook in andere delen van je leven afgespeeld wordt. We denken te weten hoe anderen over ons oordelen en dat is meestal niet zo positief. Dat is een soort bril die je op hebt en je neemt de wereld waar vanuit die set van standaard gevoelens. Iedereen heeft een eigen bril op; de een vindt alles best en kabbelt het leven zonder ups en downs voort, de ander is snel geïrriteerd, oordeelt snel over anderen en is makkelijk boos. De een gaat heel hard werken en pleasen, vindt het lastig zijn grenzen aan te geven en eindigt in een burn-out. De ander heeft het gevoel niet te deugen en een mislukkeling te zijn of zit in angst.

Vanuit PRI gezien zijn dit mechanismen die we allemaal hebben en die een oorsprong in ons verleden hebben. Het gevoel van ‘nooit genoeg’ ontwikkelden we door veeleisende ouders die moeilijk te pleasen waren of die het niet belangrijk vonden wat jij wilde. We zien de mensen en situaties om ons heen vanuit deze oude bril en gaan daaruit ons best doen en hopen op erkenning. Volgens Ingeborg Bosch zijn deze oude mechanismen niet meer op het nu van toepassing, maar beheersen wel ons leven. Door te beseffen dat je de werkelijkheid door een oude bril ziet is een eerste stap op heling en om het heden te kunnen gaan ervaren zonder de belasting uit het verleden.

 

Kijk hier als je meer wil weten over PRI, waar je gevoelens vandaan komen en wat je er zelf aan kunt doen.