How To Handle: Gedachten (voor alle piekeraars)

Kiara Louis 25 mrt 2018 Mind

We hebben naar schatting 70.000 gedachten per dag. Toch weten we hier maar bizar weinig vanaf, laat staan dat we weten hoe we ermee om kunnen gaan.

In de driedelige serie How To Handle leren we je hoe je met de fundamentele onderdelen van het leven om kunt gaan. Deze serie is geïnspireerd op het boek ‘De mens, een handleiding’ van Ruby Wax. In dit tweede deel behandelen we gedachten.

In het vorige deel van deze serie bespraken we emoties; hoe ze werken en hoe je ermee om kunt gaan. Het ontstaan van emoties in je brein is best duidelijk, maar de hersenwetenschap weet nog maar vrij weinig af van gedachten – die blijven hartstikke mysterieus. Toch deed de Franse filosoof Descartes de bekende uitspraak: ‘Ik denk, dus ik besta.’

Afgezien van dat een Franse filosoof bestaansrecht haalt uit onze gedachten, is het lastig te zeggen wat gedachten precies zijn. Het gekke is dat we allemaal precies weten wat we denken, elke dag geven we aan wat voor gedachten we hebben. Sommige daarvan spreken we uit naar anderen – zo kunnen we communiceren. Waarschijnlijk hebben we een groot deel van onze evolutie als mens te danken aan het feit dat we kunnen denken. Heeft Descartes toch nog een beetje gelijk. Maar één ding is duidelijk: we zijn niet onze gedachten.

Wel hebben we gedachten. Deze vormen onder andere onze ‘ik’. Naar deze ‘ik’ verwijst Sigmund Freud ook als ons ego. Het is goed om te weten dat jouw eigen ‘ik’ altijd verschilt van de ‘ik’ van anderen. Er is dus nooit één waarheid. Zoals Marcus Aurelius ooit zei: ‘Alles wat we horen is een mening, geen feit. Alles wat we zien is een perspectief, geen waarheid.’

Wat zegt de neurowetenschap?

Misschien kan de kennis van neurowetenschapper Ashish Ranpura ons helpen om beter te snappen wat gedachten zijn. In haar boek ‘De mens, een handleiding’, vraagt Ruby Way aan hem wat gedachten zijn. Hij antwoordt als volgt:

‘Dat lijkt mij zo’n simpele vraag! Volgens mij bedoel je met gedachten de inwendige stem, de manier waarop je tegen jezelf over je eigen ideeën praat, over wie je bent en wat je wilt. Dat is de kern van wat we met “bewustzijn” bedoelen. Maar waar we mee in de problemen komen, zijn onze gedachten over gedachten – dat is piekeren.’

De wetenschap van de geest

Naast het perspectief van de neuropsychologie, is het ook fijn om eens te kijken hoe het boeddhisme hierover denkt. De visie van monnik Gelong Thubten op gedachten is bijvoorbeeld: ‘Het boeddhisme wordt altijd ‘de wetenschap van de geest’ genoemd. En dat klopt. We bestuderen de geest zelf en de aard van gedachten. En hoe de geest die gedachten denkt.’

Oftewel, wij denken onze gedachten. Wat komt doordat wij als mensen taal én zelfbewustzijn hebben. Dit valt ook vanuit neuropsychologisch perspectief te verklaren: er is namelijk een koppeling tussen de dominante temporale kwab en de mediale frontale cortex, en die koppeling creëert gedachten.

Omgaan met gedachten

Helaas is er geen gouden weg naar omgaan met je gedachten. Toch kan meditatie of mindfulness ons wel helpen onze gedachten te bestuderen, zegt monnik Thubten. ‘Gedachten zijn niet wat we denken dat ze zijn. De vraag of ze waar zijn of niet, is niet aan de orde. Het hele punt is dat we moeten inzien dat we groter zijn dan onze gedachten, dus we hoeven er ook niet zo aan vastgeplakt te zitten, er niet zo door beheerst te worden. In Tibet zeggen ze: “Als je achter je gedachten aan rent, reageer je als een hond op een stok. Wees liever een leeuw, draai je om en pak de gooier aan. Je gooit maar één keer een stok naar een leeuw.”‘

Zoals vaak ook in geleide meditaties wordt gezegd, kunnen we gedachten bijvoorbeeld zien als wolkjes die voorbij drijven. Soms zijn er veel, soms zijn er weinig. Het ene moment is er onweer, het andere moment schijnt de zon. Door je niet te veel te binden aan je gedachten, kan je er vaak beter mee omgaan.

Mindfulnessoefening

Om je nog beter om te leren gaan met je gedachten, delen we een oefening uit het boek van Ruby Wax. Deze oefening gaat over goed alleen kunnen zijn met je gedachten. Bovendien is ie heel gemakkelijk uit te voeren: je hebt slechts drie minuten nodig en hij kan op elk moment van de dag worden uitgevoerd (ook nu, ja).

Stap 1 (1 minuut): Merk op waar je aan denkt. Het maakt niet uit of het een goede, slechte of neutrale gedachte is. Registreer die zonder te oordelen, zelfs al het de zoveelste negatieve gedachte is. Wees in dat geval blij dat je überhaupt een gedachte registreert, want er zijn mensen die niet eens merken dat ze denken.

Stap 2 (1 minuut): Focus op je ademhaling; zoom in op het puntje van je neus, je keel, je borst of je buik.

Stap 3 (1 minuut): Verruim je aandacht en probeer met je hele lichaam te voelen en hoe je in- en uitademt. Stel je voor dat je een ballon bent, dat de lucht je lichaam vult en dat je daarna weer leegstroomt. Misschien valt het je op dat je bij deze oefening iets minder denkt. Gedachten verdwijnen nooit, maar ze kunnen wel minder opdringerig worden, meer een soort achtergrondgeluid zoals dat van een radio in een andere kamer.

Als je niet volledig door je gedachten in beslag wordt genomen, heb je ruimte om ze op te merken. Uiteindelijk ben je er geen slaaf meer van. Dan kun je ze rustig van een afstandje gaan zitten bekijken – want ze blijven een fascinerend fenomeen.

Reageer op artikel:
How To Handle: Gedachten (voor alle piekeraars)
Sluiten