Waarom ‘klein is fijn’ jouw nieuwe levensmotto moet worden

'Small is beautiful: economics as if people mattered' is de titel van het boek dat E.F. Schumacher al in de seventies schreef. Zijn voornaamste boodschap: in een echt gezonde economie staan immateriële belangen voorop. Zijn gedachtegoed is actueler dan ooit.

Klein moet groter. Genoeg moet meer. Snel moet sneller. Goed moet beter. De afgelopen eeuw was er één waarin op vrijwel elk gebied denkbaar een schaalvergroting heeft plaatsgevonden. Er ontstond massaproductie, waardoor we meer en goedkopere producten dan ooit hebben. Massacultuur en massamedia zorgde voor meer mogelijkheden en kennis voor meer mensen dan ooit tevoren. Markten, economieën en belangen werden groter en groter. Maar of het nou ook echt beter werd?

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

De Duitse denker E.F. Schumacher zag dit fenomeen al in 1973 met lede ogen aan. Hij geloofde dat die schaalvergroting leidde tot verschraling. Ons kapitalistische systeem – gericht op groei – zorgde uiteindelijk voor een slechtere wereld. Hij pleitte ervoor om niet winst, maar immateriële belangen voorop te zetten. In zijn ogen zou dat uiteindelijk leiden tot een betere samenleving, voor mens én planeet.

Zijn boek werd een bestseller. Heel even waren zijn ideeën de waan van de dag. Helaas is het verder dan dat nooit gekomen. Daardoor worstelen we nu nog steeds met veel van de issues die Schumacher aankaartte. Hij hamerde er keer op keer op dat de mens niet gelukkig wordt van materiële rijkdom. Daarom zette hij niet alleen vraagtekens bij de Westerse drang naar economische groei, maar pleitte hij er zelfs voor om een limiet in te stellen.

Dwing mensen niet om harder te werken en meer geld te verdienen voor de baas, maar focus op persoonlijke ontwikkeling

Radicaal? Misschien. Maar intussen waarschuwde hij wel mooi voor precies de problemen waar we vandaag de dag tegenaan lopen. Hij beschreef hoe depressie, angststoornissen, paniekaanvallen en stress steeds vaker zullen voorkomen als we op dezelfde route door zouden blijven gaan. Met ruim 1 miljoen mensen van twaalf jaar en ouder die aangeven een depressie te hebben of het afgelopen jaar te hebben gehad, kunnen we wel stellen dat zijn voorspellingen redelijk waarheidsgetrouw bleken te zijn. Die cijfers gelden alleen nog maar voor Nederland. En dan hebben we het nog niet eens over burn-outs, stemmingsstoornissen en paniekaanvallen.

Schumacher zag de oplossing in een hervorming van het economisch systeem en daarmee de wereldmaatschappij. Zijn motto: ‘houd het klein’. Zet menselijke relaties en de planeet voorop. Dwing mensen niet om harder te werken en meer geld te verdienen voor de baas, maar focus op persoonlijke ontwikkeling. Zet de mens en het milieu centraal. Niet groter, beter en sneller. Maar klein, zorgvuldig en rechtvaardig.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Als het aan Schumacher had gelegen, zouden alle bedrijven klein blijven (en niet worden opgeslokt door gigantische organisaties waar mensen in veel gevallen niet meer dan ‘werknemer nummer 576’ zijn). Steden zouden volgens hem bovendien niet meer dan 500.000 inwoners moeten hebben om het energieverbruik niet te hoog te laten worden en de lokale economie gezond te houden. In plaats daarvan leven we in het tijdperk van de megalopool, een reeks van vrijwel aaneengesloten stedelijke gebieden, en hebben steeds meer steden meer dan 20 miljoen inwoners.

We zitten verstrikt in wereldwijde economische systemen die beschadigend en corrupt zijn, voor mensen én de planeet. Misschien dat het keerpunt nu, zo’n veertig jaar nadat Schumacher het boek schreef, langzaam in zicht komt. De enorme toename van biologische boerenmarkten met streekproducten stemt in ieder geval hoopvol. Net als het feit dat lokale koffietentjes met zelfgebakken taart inmiddels hoger scoren op de ‘hipheidsmeter’ dan de koffieketens van vijftien jaar geleden. Er zijn tiny houses, minimalisten en mensen zijn bewuster dan ooit over hoe hun consumptiegedrag invloed heeft op zichzelf en de wereld.

Steeds meer mensen realiseren zich dat een economisch systeem dat te bevatten en controleren is te prefereren is boven de huidige gang van zaken. En dat een wereld waarin de mensen (niet het winstbejag van 1 procent, maar ook de belangen van de 99 procent) en planeet centraal staan een stuk fijnere wereld is.

Kleiner, maar veel fijner.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Reageer op artikel:
Waarom ‘klein is fijn’ jouw nieuwe levensmotto moet worden
Sluiten