Hoe maak je in een wereld van pushnotificaties ruimte voor flow?

De komende week deelt de Correspondent's Ernst-Jan Pfauth elke dag zijn kijk op dankbaarheid

In media en in reclames worden we telkens aangemoedigd om nóg succesvoller, rijker, populairder en mooier te worden. Maar dat zijn allemaal doelen waar we nooit genoeg van hebben, en dus nooit gelukkig van worden. Daarom deel ik de komende week op Bedrock de belangrijkste lessen die ik leerde over hoe we wél kunnen streven naar voldoening.

In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw vroeg een wetenschapper aan duizenden mensen over de hele wereld op welk moment ze zich het gelukkigst voelden.

Hij sprak dirigenten, fabrieksarbeiders, chirurgen, gepensioneerden en zelfs schaapsherders in afgelegen gebieden.

Uiteraard noemden ze allerlei verschillende momenten. Een dirigent sprak over het magische ogenblik wanneer hij één werd met het orkest, een chirurg memoreerde ingewikkelde operaties, een gepensioneerde had het over spelen met kleinkinderen en een schaapsherder over de lange wandeltochten met zijn dieren.

Maar nu komt het… Hoewel ze van verschillende activiteiten gelukkig werden, beschreven deze duizenden geïnterviewden de manier waarop ze het geluk ervoeren wel hetzelfde. De onderzoeker noemde die manier een ‘flow’.

Die wetenschapper heet Mihaly Csikszentmihalyi. In 1990 vatte hij zijn bevindingen samen in het boek Flow. Hoewel het hier en daar enigszins gedateerd overkomt – bijvoorbeeld als hij schrijft over de huishoudelijke rol van vrouwen – is Flow nog steeds de moeite waard. Het leest als een gebruiksaanwijzing voor het zoeken van flow in je werk, hobby’s en tijd met je dierbaren.

Wat is een flow?

Flow is een mentale staat waarin we ons helemaal verliezen in een activiteit. We zijn dan uiterst geconcentreerd, hebben het vertrouwen de activiteit aan te kunnen, vergeten ons ego, verliezen tijdsbesef en hebben plezier in de activiteit zelf (los van een eventuele externe beloning).

Misschien herken je flow wel van gamen, een goed gesprek met een vriendin, sporten of muziek maken. Of die keer dat je uren achtereen in opperste concentratie aan een paper werkte.

Hoe raken we in een flow?

We raken in een flow als we voor een grote uitdaging staan, die tegelijkertijd niet zo groot is dat ze onhaalbaar is. Neem een game: als je in een te hoog level begint waar je volstrekt kansloos bent, kom je niet in een flow. Als je in een te makkelijk level zit: zelfde verhaal. Maar een level dat je tot het uiterste dwingt en dat je alleen met de grootste moeite kunt halen? Bingo.

Als we zo gelukkig worden van een flow, kunnen we die maar het beste zoveel mogelijk opzoeken.

Het wordt steeds moeilijker om in een flow te raken

Helaas las ik in het boek Diep Werk (2016) van Cal Newport dat het steeds moeilijker wordt om een flow te bereiken. We leiden elkaar namelijk continu af met een stroom aan appjes, mailtjes en chatberichten. Om de paar minuten trilt onze telefoon. Dan is het lastig om ons te verliezen in een activiteit.

Daarom is het verstandig om – geheel tegen de tijdsgeest in – afleiding zoveel mogelijk te beperken.

Afleiding bestrijden

Een jaar geleden besloot ik die uitdaging aan te gaan. Ik zette mijn mail- en socialemedia-notificaties op zowel mijn laptop als telefoon uit, checkte mail pas aan het begin van de middag en zette vaker een koptelefoon op als ik me wilde concentreren.

Toch kostte het in het begin moeite. Ik moest mezelf trainen om mijn aandachtsspanne te vergroten. Als ik me even verveelde, greep ik automatisch naar mijn telefoon om Instagram te checken.

Maar inmiddels lukt het me om me steeds langer op iets te concentreren. Als ik op mijn werk aankom, ga ik niet meteen mee in de molen van het mail- en chatgesprekken checken, maar werk ik eerst aan iets waar ik me voor moet concentreren. Als ik thuis ben, zet ik mijn telefoon op Niet Storen, zodat ik me helemaal op mijn gezin kan richten.

Door het vechten tegen afleiding raak ik vaker in een flow. Niet alleen tijdens werk, maar ook als ik bijvoorbeeld met mijn zoon speel.

Hoe zorg jij ervoor dat je meer flow kunt ervaren?

De komende week verschijnt er elke dag een artikel van de Correspondent’s Ernst-Jan Pfauth over dankbaarheid op Bedrock. Nu al zelf uitproberen? Het ‘Dankboek’ is sinds deze maand verkrijgbaar. Meer informatie vind je op dankboek.nl.

Meer lezen

Dankbaarheid is de sleutel tot geluk.