Hoe je de perfecte eerste indruk kunt maken (tijdens een date, sollicitatie of feestje)

First impressions last a lifetime

In het kader van jezelf altijd blijven ontwikkelen, volg ik nu de opleiding Spreken met Impact bij Great Communicators. Zij coachen onder anderen veel TEDx Talk-sprekers, waardoor ze de crème de la crème onder de public speaker trainers van Nederland zijn. Gedurende 5 maanden word ik opgeleid tot een volwaardig spreker. Of dat nou voor een grote groep is, voor m’n team of in een één op één gesprek.

Ik leer ontspannen te spreken met een goed verhaal en leer wat mijn zwakke, en ook juist mijn sterke kanten zijn als spreker. Ze kijken verder dan de algemene sprekers-trucjes door in te zoomen op de psychologische aspecten van het spreken. Zo kregen we bijvoorbeeld ook les in het leren visualiseren om je een betere spreker te maken.

Eén van de lessen ging over First Impressions. We waren nog geen vijf minuten binnen of we kregen de opdracht dat we in zoveel mogelijk detail moesten omschrijven wat onze buurman of vrouw allemaal deed, wel/niet had meegemaakt, waar diegene van hield, enzovoorts. Daarna lieten we aan elkaar zien wat we hadden opgeschreven en konden we uitwisselen of onze eerste indruk klopte.

Mijn buurvrouw had allerlei lieve complimenten opgeschreven, maar mijn oog bleef hangen bij de zin: ‘jong, heeft waarschijnlijk niet veel meegemaakt in haar leven.’ Ik voelde de drang om mezelf te verantwoorden. En haar te vertellen wat ik allemaal wel niet had meegemaakt. Dat mijn vader op jonge leeftijd ziek was, dat mijn broertje in coma had gelegen toen hij jong was, dat we al jaren in vervelende rechtszaken zijn verwikkeld en dat ik maar liefst drie bedrijven had opgezet. Maar ik besloot om m’n mond te houden. Het zette me wel aan het denken: hoe snel wordt een eerste indruk al gevormd, hoe belangrijk is die en wat kun je doen om die te beïnvloeden?

Het schijnt dat je in 15 milliseconden al kunt bepalen of iemand verlegen is of juist veel zelfvertrouwen heeft. Of iemand introvert of juist extravert is. Kort door de bocht kan je in die eerste 15 milliseconden bepalen of iemand ‘oké’ is of ‘niet oké.’ Het kost een mens vervolgens 200 milliseconden om te bepalen of iemand aantrekkelijk is of niet. En 20 a 30 seconden om iemand karaktereigenschappen toe te dichten die je ook zou toedichten wanneer je iemand al vijf jaar kent.

"Gelukkig zijn er een aantal aspecten waar je je bewust van kunt zijn en dus ook kunt beïnvloeden om die eerste indruk die mensen van je hebben zo krachtig en positief mogelijk te maken"

Volgens wetenschapper Edward Thorndike (1874-1949) kan één enkele waargenomen eigenschap leiden tot het beïnvloeden van elke volgende waarneming. Bijvoorbeeld als iemand vriendelijk glimlacht bij binnenkomst, kleurt dit de daarop volgende ervaringen positief in. Hij omschreef dit gegeven als het Halo-Horn-effect. Het treedt op wanneer iemand naar aanleiding van een waargenomen eigenschap of kwaliteit (opgedaan tijdens die eerste indruk), er vanuit gaat dat ook bepaalde andere eigenschappen of kwaliteiten aanwezig zullen zijn. Het is een vooringenomenheid die tot positieve en negatieve vooroordelen kan leiden over iemands karakter.

Bij het Halo-effect gaat het om de positieve vooroordelen. In het geval van het Horn-effect gebeurt het precies andersom. Beide kunnen leiden tot grove inschattingsfouten. Onbewust is een volgende stap dat de waarnemer op zoek gaat naar eigenschappen die deze eerste indruk bevestigen (zo kun je jarenlang blind van verliefdheid zijn of kan een potentiële werknemer tijdens de sollicitatie op basis van de eerste indruk bepalen of je wel of niet competent bent). Dat je vaak je eerste indruk moet bijstellen staat buiten kijf, maar een goede eerste indruk achter laten is net zo belangrijk.

Gelukkig zijn er een aantal aspecten waar je je bewust van kunt zijn en dus ook kunt beïnvloeden om die eerste indruk die mensen van je hebben zo krachtig en positief mogelijk te maken. Dit kun je inzetten voor een belangrijke presentatie, werkoverleg of zelfs een eerste date. Public speaking coach Leander de Rooij, die de les First Impression Lasts  bij Great Communicators geeft, deelt met Bedrock vijf aspecten waarop je invloed kunt uitoefenen om die perfecte eerste indruk te geven:

Posture (houding)

Je houding, het is het allereerste dat de mensen van je zien. Zorg er daarom voor dat je in een neutrale basishouding staat. Dat betekent met beide benen stevig op de grond. En doe alsof je met een touwtje vanaf het plafond omhoog wordt getrokken. Schouders naar achter, open borst en knieën niet op slot.

Observe (waarneming)

Ze zeggen dat je ogen de spiegel zijn van je ziel. Het is het primaire zintuig waarmee je contact maakt, maak daar dus ook gebruik van. Kijk, als dat mogelijk is, iedereen in de zaal of tegen wie je gaat praten, even kort aan. Geef ze het gevoel dat je ze ziet. Het is ook belangrijk om naar je te laten kijken. Ga er staan met een gevoel van: ‘dit ben ik en ik heb niks te verbergen’. Het schijnt ook dat wij mensen aardiger vinden die op ons lijken. Dat betekent dat je dus ook met je houding je publiek of diegene met wie je spreekt kunt spiegelen.

Walk (loop)

Volgens de Rooij kun je hier gebruikmaken van de drietrapsraket: start, stop en straal. Hoe je opkomt geeft veel informatie over wie je bent en wat je publiek kan verwachten. Je bent niet je non-verbale communicatie, maar als je je bewust wordt dat alles communicatie is, helpt het je om grip te krijgen op je eerste indruk. Ben dus vanaf het moment dat je de ruimte betreedt gelijk aanwezig (start). Neem een moment voor jezelf voordat je begint (stop). Dit is ook een manier om het publiek even aan je te laten wennen. Maak tot slot contact met je publiek en laat zien dat zij je volledige aandacht kunnen verwachten (straal).

Express (uitdrukking)

Hier kun je door je mimiek en met gebaren energie en dynamiek toevoegen aan die eerste indruk. Zorg er allereerst voor dat je ontspannen bent. Kaken los en een glimlach doen al wonderen. Iemand die met gebaren zijn boodschap ondersteunt wordt competenter ingeschat dus vergeet niet je handen in te zetten wanneer je spreekt.

Represent (uiterlijk)

Er zijn aspecten van je uiterlijk waar je geen invloed op hebt en waar je wel invloed op hebt. Je hebt in principe geen invloed op je gezichtskenmerken, je bouw en je postuur (hoe lang je bijvoorbeeld bent). De kleur van je haar in principe ook niet (tenzij je naar de kapper gaat). Waar je wel invloed op hebt is of je wel of geen make-up draagt, welke kleren je aantrekt en hoe je je haar draagt. Roos Vonk haalt in haar boek De Eerste Indruk tal van onderzoeken aan naar de invloed van bijvoorbeeld je haarkleur op die eerste indruk. Blond wordt vaak gezien als jeugdig, vrouwelijk en dom en bruin haar als mysterieus en elegant. Maar zo zouden lange mensen eerder in de categorie leidinggevend worden geschaard of maakt zwarte kleding je serieus en witte kleding juist jong.

Hoe je het ook wendt of keert: first impressions last a lifetime. Volgens de Rooij communiceren we met onze non-verbale communicatie bewust en onbewust ontzettend veel. Op het moment dat je je daar bewust van wordt, kun je hier beter in kiezen en dus ook meer impact mee maken. Want een goede eerste indruk kan je maken of kraken.

Handig omdat je met de juiste tips en tricks de eerste indruk die mensen van je hebben ten positieve kunt beïnvloeden waardoor je automatisch een paar streepjes voor hebt. Maar het is net zo belangrijk om te beseffen dat een eerste indruk ook vaak genoeg bijgesteld moet worden omdat het vanuit een vooroordeel wordt gevormd. Want het blijkt in de praktijk vaak genoeg: you can never (ok almost never) judge a book by its cover.

Meer lezen

Dit is waarom de eerste indruk zo belangrijk is. Je kunt ‘m namelijk nooit meer veranderen.