Hoe het toch kan dat we onze ogen sluiten voor wereldproblematiek (volgens een psycholoog)

Volgens deze psycholoog zit er een limiet aan onze mate van compassie

Volgens de VN zoeken wereldwijd 65,3 miljoen mensen asiel. Dat is meer dan ooit. Kun je je voorstellen hoe bi-zar veel dat is? Misschien voel je er wel iets bij, maar volgens onderzoek zijn we simpelweg niet in staat ons te verplaatsen in zo’n gigantisch probleem. En dat is een probleem op zich.

We zijn op zich best goed in compassie voelen voor iemand anders. De een is er beter in dan de ander, maar wie iemand kent die lijdt, verdrietig is of pijn heeft, zal in de meeste gevallen alles in z’n macht doen om mee te leven en te helpen. Compassie voelen voor 65 miljoen man is echter een ander verhaal. Dat kunnen we niet, simpelweg. Het is te abstract. Dat stelt onderzoeker Paul Slovic, psycholoog aan de University of Oregon.

Volgens hem zit er een grens aan menselijke compassie. Slovic (79) doet al bijna zestig jaar onderzoek naar de vraag: waarom negeert de wereld zoveel massale ellende? Zijn werk laat zien dat we helaas niet zo goed zijn in meeleven met miljoenen mensen tegelijk. ‘Psychic numbing’ noemt hij het, en hij stelt zelfs: hoe hoger het aantal slachtoffers van een ramp of een probleem, hoe minder onze empathie of wil om te helpen. Het gebeurt volgens Slovic zelfs als het cijfer van een naar twee stijgt. Vox-journalist Brian Resnick sprak hem over dit, toch wel angstaanjagende, fenomeen.

Emotionele connectie

De waarde van een menselijk leven lijkt af te nemen naar mate de misstand massaler is, vertelt Slovic aan Vox. Een individueel leven wordt gezien als heel waardig. We steken allemaal onze nek uit om iemand met pijn of verdriet te helpen, maar als de cijfers vermeerderen reageren we daar niet evenredig op.

Een van zijn onderzoeken verklaart hoe dat werkt. Empathie en compassie gaan over inleven, inbeelden. Over visualisatie. Om een emotionele connectie te maken, moet je een persoon kunnen zien of observeren en dat gaat lastiger als het om meerdere personen (laat staan 65 miljoen) gaat. Het is voor mensen makkelijker om een enkel ‘object’ te visualiseren en zich daarmee te identificeren.

Daarom zetten we ons wel massaal in als er bijvoorbeeld een actie of crowdfunding wordt georganiseerd voor een meisje dat een levensreddende operatie niet kan betalen, voor een zieke vriend van een vriend of als er wordt gefocust op het verhaal of beeld van een kind in nood. “Deze dramatische verhalen of foto’s van individuen zijn een eyeopener waardoor we opeens wakker worden, niet meer numbed zijn, en iets willen doen”, aldus Slovic.

Aylan

Individuele verhalen zijn dus van groot belang als het gaat om het behapbaar maken van een massaprobleem. Maar, stelt Slovic, ze hebben alleen effect als er daadwerkelijk direct actie ondernomen kan worden. Een voorbeeld is een studie naar het effect van de beelden en het verhaal van het verdronken Syrische jongetje Aylan. “Mensen gaven opeens om de oorlog in Syrië en de vluchtelingen, op een manier waarop de statistieken van honderden of duizenden doden nog niet hun aandacht grepen.”

In Zweden, waar ten tijde van die schokkende foto net 160.000 Syrische vluchtelingen waren ontvangen, had het Rode Kruis een fonds geopend om die enorme toestroom van mensen te helpen. De dag na de foto van het jongetje Aylan schoten de donaties van 8.000 dollar naar 430.000 dollar. Helaas liep deze stijging snel terug toen de foto uit het nieuwsbeeld verdween.

Wakker schudden

Oké. Massale ellende is te abstract voor ons brein. We get it. Maar daar mogen we het toch zeker niet bij laten zitten? Vooral activisten die wél die enorme compassie voelen of journalisten die dieper in een specifiek probleem duiken, kunnen wereldproblemen voor het grotere publiek meer begrijpelijk maken.

Volgens het Vox-artikel ligt er zelfs een grote verantwoordelijkheid bij journalisten, activisten, organisaties, politiek en onderwijs. “We kijken ook naar educatie van jonge mensen,” aldus Slovic. “Wij hebben als kinderen geleerd om te lezen en schrijven in grote cijfers, maar we hebben niet geleerd te kijken naar de realiteit onder de oppervlakte van die cijfers.”

Actie

Wie zich niet kan vinden in dit artikel en Slovic’ theorie misschien zelfs onzin vindt, wie wél die enorme compassie voelt voor de enorme stroom vluchtelingen, problemen door klimaatverandering of miljoenen oorlogsslachtoffers, heeft misschien ook wel een grotere verantwoordelijkheid. Om numbing te stoppen en mensen wakker te schudden.

Dat is hoe we dit patroon kunnen doorbreken. Door verhalen van individuen te vertellen, de realiteit achter die enorme cijfers te laten zien. Maar ook door uit te leggen waarom jij dit wél voelt, door je eigen individuele verhaal en betrokkenheid te delen. Door mogelijkheden te creëren om actie te ondernemen. Door mensen te laten zien dat jij helpt en te laten weten waarom. Want blijkbaar is er een hele grote groep die het gewoonweg niet ziet. Of niet kán zien, omdat het brein in de weg lijkt te zitten. En ook voor dat massaprobleem is compassie nodig.

Meer Bedrock?

Hoe empathie de wereld kan veranderen.