Amsterdam, er is ook leven buiten de ring

Hoe de Amsterdamse filterbubbel zorgt voor shock tijdens verkiezingen

Aan de Amsterdamse grachten… wonen mensen die lijken te vergeten dat er ook nog een Nederland buiten de ring bestaat. Dat is soms heel grappig, vooral als die Amsterdammers over de juiste dosis zelfspot en zelfkennis beschikken. Maar daar ontbreekt het nog wel eens aan.

Een beetje Amsterdammer is trots op zijn/haar stad en laat dat merken aan iedereen die het horen wil. Ook aan mensen die het niet horen willen trouwens. Vooral aan hen eigenlijk. Vorige week verscheen er op De Gladiool een satirisch stuk over die Amsterdamse arrogantie (‘een bloedserieus verschijnsel’).

Wie zich afvraagt of hij/zij nu ook in zo’n Amsterdamse snob is veranderd, zou vooral even hun lijst met kenmerken moeten checken. Hint: als je buitenproportioneel klaagt over elke afspraak die zich buiten de ring bevindt en verbijsterd reageert als blijkt dat ze in Heiloo geen Uber Eats, Deliveroo of Foodora hebben, zit je warm.

Restaurants, exposities en musea die getipt worden, bevinden zich negen van de tien keer binnen de ring

Het artikel op De Gladiool druipt van de zelfspot. Dat maakt ‘m ook zo goed. Een vermakelijke snack voor Amsterdammers zelf en degenen die het geblaat over ‘hun stadsie’ aan moeten horen. Er zijn ook minder goed gelukte voorbeelden van die Amsterdamse arrogantie. Zo verscheen er een tijd geleden op Mindshakes (nu onderdeel van Bedrock) een artikel van een Amsterdams meisje dat een weekendje Vlieland had geboekt. De strekking: ‘Goh, wat is het op Vlieland heerlijk rustig en wat goed dat die mensen zo tevreden kunnen zijn met hun simpele leventje in hema-singlet, ik zou het nóóit kunnen’. De schrijfster hield zich de hoon van driekwart Nederland op de hals.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Haar artikel was een pijnlijke uitschieter, maar veel Amsterdamse redacties maken zich schuldig aan hetzelfde stedelijke egocentrisme. Zo bevinden restaurants, exposities en musea die getipt worden zich negen van de tien keer binnen de ring. En schrijven sommige journalisten in artikelen voor landelijke magazines rustig over ‘dat ene zaakje aan de Kinkerstraat’ alsof iemand in Drenthe dan óók direct zou moeten weten waar dat precies is. Natuurlijk schuilen hier nul kwade bedoelingen achter, maar het vraagt wel om enige oplettendheid en zelfkritiek.

Getalenteerde jongeren trekken massaal naar de stad op zoek naar succes, geld en reuring

Zeker ook omdat Amsterdammers op die manier hun eigen filterbubbel creëren. Begin januari verscheen in Het Parool een stuk over de steeds groter wordende kloof tussen de kosmopolitische stad en het conservatievere achterland. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek blijkt dat ambitieuze, getalenteerde jongeren massaal naar de stad trekken op zoek naar succes, geld en reuring. Een aantal van hen zal op termijn de stad weer verlaten. Waarschijnlijk als ze kinderen krijgen en het zat zijn om de kinderwagen elke dag vier trappen op te moeten tillen. Het CBS noemt hen de ‘burgerlijk georiënteerden’. Dan heb je ook nog gezinnen die ‘cultureel georiënteerd’ zijn. Zij zien hun stedelijkheid als statement en nemen het feit dat ze met een krijsende peuter op vijftig vierkante meter wonen op de koop toe.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Die culturele elite bepaalt vervolgens de maatschappelijk agenda, zegt geograaf Josse de Voogd in hetzelfde stuk in Het Parool. Dat is niet zo gek. De redacties van vrijwel alle grote kranten, tijdschriften en tv-programma’s bestaan voor een groot deel uit Amsterdammers. Zij kunnen daarom – ongeacht hun inkomen – makkelijker meedoen aan het publieke debat, stelt De Voogd. “Ze zitten aan tafel bij De wereld draait door, of ze schrijven opiniestukken.”

Amsterdammers zien hun mening immers terug in de kranten en op tv

Een situatie die het makkelijk maakt om te denken dat er in Groningen of Limburg hetzelfde wordt gedacht als in Amsterdam. Amsterdammers zien hun mening immers terug in de kranten en op tv. Niet alleen Amsterdam heeft last van die stedelijke arrogantie. In Londen, Parijs en New York kunnen ze er ook wat van. Daarom waren de Londense inwoners ook zo in shock toen bleek dat er best veel mensen waren die wél Brexit stemden. En New Yorkers kregen de schrik van hun leven toen Trump de Amerikaanse verkiezingen won.

Ook in Nederland kennen we dit fenomeen. De culturele elite in Amsterdam kan zich nauwelijks voorstellen dat er mensen zijn die géén problemen hebben met Zwarte Piet, wél met grote groepen allochtonen en die een wenkbrauw optrekken bij zoiets als genderneutrale toiletten. Het stomme is: terwijl Amsterdammers over het algemeen geen idee hebben hoe het leven in een dorp in Drenthe eruit ziet, voelen ze wél de behoefte om de inwoners van dat dorp de les te lezen over hoe ze over eerdergenoemde kwesties moeten denken.

Het is tijd dat Amsterdammers een beetje dimmen

Bovendien hebben ze daar de middelen ook nog eens voor, namelijk de kranten, televisie en tijdschriften. En dat zorgt voor irritatie en onbegrip. In Het Parool werd die irritatie mooi samengevat: “Amsterdammers die vanuit hun succesvolle eiland roepen dat de problemen elders wel meevallen. Die over het hoofd zien dat een werkloze jongere in Friesland minder kansen heeft dan een jonge Amsterdammer zonder baan. Die niet begrijpen dat mensen in Limburg zich zorgen maken over hun pensioen, ook al omdat hun huizen niet zijn uitgegroeid tot goudmijntjes.”

De boodschap van De Voogd voor Amsterdammers: ‘het is tijd dat jullie een beetje dimmen’.

Zolang jullie maar niet al teveel zelfkennis krijgen. Er moet nog wel iets overblijven om grappen over te maken natuurlijk.

Meer lezen?

Kunnen we nog ‘gewoon’ op vakantie gaan of moeten we er per se een beter mens van worden?

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.