Help, de koffie dreigt op te raken!

De term 'coffee to go' krijgt hierdoor ineens een heel andere lading

Geniet nog maar extra van je cappuccino, want door klimaatverandering wordt de koffieplant bedreigd. Slecht nieuws voor ons én de miljoenen kleine boeren die van de koffieteelt leven.

Niets fijner dan de dag beginnen met een geurende kop koffie. Dagelijks gieten miljoenen mensen meer dan twee miljard koppen van het magische spul naar binnen. Nadat het drankje in de achttiende eeuw voet aan wal kreeg in Nederland, verstootte het al snel bier van de eerste plaats. Koffie werd volksdrank nummer één en dat is het nog steeds. Het is dé remedie tegen ochtendhumeur en onze toevlucht op dagen dat je wel een cafeïneduwtje in de rug kan gebruiken. Vanzelfsprekend schrokken wij dus nogal van het nieuws dat ons favoriete drankje op dreigt te raken.

Say again?

Ja, dat las je goed. Vorige week verscheen in NRC een artikel waarin deze dreigende ramp haarfijn werd uitgelegd. Het heeft alles te maken met die andere serieuze dreiging waar we mee te maken hebben: klimaatverandering. Voordat koffie pruttelend door onze apparaten sijpelt, is het namelijk een plant. Er zijn verschillende soorten koffieplanten, namelijk de Coffea canephora (robusta) en de Coffea arabica. De arabica is veruit de populairste, omdat hij minder bitter en verfijnder is. Maar die arabica-plant is ook gevoeliger voor ziektes, hoge temperaturen en neerslagschommelingen.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Koffie behoort tot de meest verhandelde grondstoffen ter wereld. In ruim tien jaar tijd is de koffieconsumptie met zo’n veertig procent gegroeid. En het einde van die groei is absoluut nog niet in zicht. Andrea Illy, een bekende koffieproducent, verwacht dat hij tegen het einde van de eeuw in ieder geval twee keer, misschien zelfs drie keer, zoveel koffie nodig heeft dan nu. Maar de grond waarop de koffieplanten zal kunnen groeien zal juist afnemen. Volgens Illy tot iets meer dan de helft van de nu beschikbare grond.

En dan komen we weer bij die klimaatverandering. Koffieplanten doen het goed bij temperaturen tussen de 18 en 22 graden. Bovendien kan hij niet tegen vorst, maar mag de nachtelijke temperatuur ook niet te lang boven de 16 graden blijven. Bovendien kunnen ze niet zo goed tegen neerslagschommelingen. En door klimaatveranderingen valt neerslag veel onregelmatiger. Zo zegt landbouwkundige Piet van Asten tegen NRC dat de koffieplant in droge perioden ‘slaapt’. “Als er dan ineens een flinke bui komt, verschijnen er bloesems. Maar als het daarna weer weken droog is, verwelken ze voordat er een besje kan ontstaan.”

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Ook de temperatuurstijging gooit roet in ons kopje koffie. Sinds de jaren zestig is de opbrengst van koffieplantages in Tanzania van 500 kilo per hectare naar iets meer dan 300 kilo gegaan. Een afname die, volgens onderzoek van Van Asten, rechtstreeks is terug te leiden op de temperatuurstijging van ongeveer 0,3 graden Celcius per decennium. De toekomst voor koffie ziet er dus niet bepaald rooskleurig uit. Zo deed het International Center for Tropical Agriculture (CIAT) in Colombia twee jaar geleden onderzoek naar de toekomst van de arabica-koffie. Zij stelden dat een kwart van de plantages in Brazilië (‘s werelds grootste producent) over een paar decennia ongeschikt wordt voor de arabica-teelt als er niks gebeurt. En ook in Midden-Amerika en Indonesië worden de stukken grond waar koffie verbouwd kan worden steeds kleiner.

Terwijl de plant het dus niet goed doet bij hogere temperaturen, zijn er andere organismen die juist wél goed gedijen bij warmte. Voornamelijk schimmels en insecten. Extra slecht nieuws, want koffieplanten en schimmels en insecten zijn niet zulke goede vrienden. Ze veroorzaken namelijk koffieroest, dat alleen al in Midden-Amerika een half miljard dollar schade teweegbracht in slechts vier jaar tijd. In Tanzania is het vooral de koffieboorkever die het op de plant heeft voorzien. Vroeger was dit beestje nauwelijks boven de vijftienhonderd meter te vinden. Inmiddels worden ze tot driehonderd meter hoger al gespot.

Klimaatverandering kan op de korte termijn gevolgen hebben. Het gaat niet meer over de toekomst. Het gaat over het heden

Genoeg om je zorgen over te maken dus. En tegen al die veranderingen kunnen we nauwelijks wat doen. Sinds ook bij grote koffiebedrijven als Illy en Starbucks de alarmbellen net zijn gaan rinkelen, wordt er pas sinds kort geld vrijgemaakt voor wetenschappelijk onderzoek naar koffieplanten. Maar al die kennis en innovatie overbrengen aan de miljoenen kleine koffieboeren is een vrijwel onmogelijk karwei. En als ze al weten wat ze moeten doen – terrassen maken en zorgen voor schaduw en waterreserves bijvoorbeeld – hebben ze niet het geld om te investeren.

Kunnen de boeren dan niet naar grotere hoogten trekken om daar te telen? Jawel, maar dan is het kiezen tussen twee kwaden. Onderzoeker Ainhoa Magrach bracht twee jaar geleden in kaart welke natuurgebieden door te teelt van arabica koffie bedreigd zouden kunnen worden. Een niet mis te verstane 2,2 miljoen hectare regenwoud staat op het spel.

Zoals Mario Cerutti, directielid van koffiemerk Lavazza, op een conferentie in Milaan zei: “Er hangt een zware wolk boven ons hoofd. De situatie is ernstig. Klimaatverandering kan op de korte termijn gevolgen hebben. Het gaat niet meer over de toekomst. Het gaat over het heden.”

Nóg een reden om ons in te zetten tegen klimaatverandering. Lees hier wat jij nú kunt doen om daaraan mee te helpen.

Meer lezen?

Dit is waarom klimaatverandering niet alleen onze coffee to go in gevaar brengt. Wegkijken kan niet meer!

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.