Body 28 dec 2018 Redactie

Hatha yoga: wat is het precies?

Een bewust leven betekent bewust met de wereld, anderen en jezelf omgaan. Wanneer je bewust bezig wilt zijn met je eigen lichaam en geest, kom je al snel bij yoga terecht. De basis van vele yoga-aftakkingen is Hatha yoga. Maar wat is het precies? 

Om maar met de deur in huis te vallen: Hatha yoga richt zich op de zuivering van het lichaam, wat vervolgens leidt naar zuivering van de geest. Het woord Hatha kan op 2 manieren vertaald worden: in Sanskriet betekent ‘ha’ zon en ‘tha’ betekent maan en verwijst naar de yoga van balans, licht en donker, ook wel het Yin en Yang.

Hatha kan ook gedefinieerd worden als ‘krachtig‘ of ‘koppig‘ en gaat terug naar vroegere tijden waarin Indiërs ervan overtuigd waren dat de houdingen zo uitdagend waren, waardoor spirituele verlichting kon worden bereikt.

Hoe het begon; de 5 punten van yoga

In de 20e eeuw werden Hatha yoga en met name de asanas (stabiele comfortabele houdingen) populair in de Westerse wereld als een vorm van lichaamsbeweging voor ontspanning, flexibiliteit, kracht en concentratie. In de Indiase traditie is het nog altijd de traditie om door levensethiek, dieet, zuivering, pranayama (ademhalingsoefeningen) en meditatie de spirituele verlichting te bereiken.

Yoga is meer dan alleen houdingen: dit zijn 4 belangrijke leefregels

Swami Shivenanda (1887-1963) was een hindoeïstische spirituele leider op het gebied van yoga en vedanta, en vatte yoga als lifestyle samen in de volgende 5 punten:

  1. Beweging: een gezond lichaam is nodig voor een gezonde geest. Asanas geven een complete set van oefeningen om de interne organen en klieren te stimuleren en te onderhouden.
  2. Ademhaling: beheers de geest door de ademhaling te controleren. Juiste ademhalingstechniek levert bovendien zuurstof voor de vitale organen en systemen. Twee gangbare ademhalingstechnieken zijn ademhaling in de onderbuik en volledige yogi ademhaling. Deze ademhalingsoefeningen worden Pranayama genoemd. Pranayama vergoot de capaciteit om levensenergie vast te houden.
  3. Ontspanning: het lichaam moet ontspannen om te kunnen herstellen en energie op te bouwen. Door te ontspannen in shavasana, een asana waarbij je languit op je rug ligt en waarbij je luistert naar autosuggestietechnieken, kunnen het lichaam en de zintuigen in diepe rust komen.
  4. Dieet: voeding is dat wat het lichaam absorbeert via de zintuigen (voeding, lucht, straling, cosmetica, muziek, films, enz.) en lichaam en de geest voedt en herstelt. Voeding zorgt voor fysieke en mentale energie. Het yogi dieet bestaat uit lacto-vegetarische producten die gemakkelijk te verteren zijn met onbewerkte voedingsstoffen die niet door geweld zijn geproduceerd.
  5. Positief denken en meditatie: meditatie activeert het parasympathische zenuwstelsel (rust, verteren, genezen en groeien) en het dient als ‘voedsel voor de geest’. Meditatie verbetert de fysieke, mentale en spirituele toestand en positieve gedachten genereren positieve energie zoals negatieve gedachten dit verlagen.

De oefeningen

Hatha yoga heeft de basis gevormd voor vele vormen van yoga zoals bijvoorbeeld Ashtanga yoga, Vinyasa yoga, Bikram yoga, Yin yoga en Iyengar yoga. De klassieke Hatha yoga bestaat uit een 90 minuten durende les die begint met basis Pranayam ademhalingsoefeningen, gevolgd door warming-up oefeningen die Kriyas worden genoemd (acties) en een set asanas die de klieren, inwendige organen en chakra’s (energiecentra) stimuleren vanuit de kroon (Sahastrara) chakra naar de basis (Muladhara) chakra. De les eindigt met een eindontspanning met autosuggestietechnieken om in een ​​korte maar effectieve diepe yogi slaap te vallen.

Yoga: hoe pak je de draad weer op? Deze tips helpen je de mat op

De effecten

Hatha yoga versterkt de spieren, maakt het lichaam leniger, verbetert de lichaamshouding, kalmeert de geest en brengt ontspanning. Hatha yoga levert ook vele gezondheidsvoordelen op zoals bijvoorbeeld:

  • Toename van de bloedstroom naar de klieren en de inwendige organen
  • Het verlagen van de bloeddruk
  • Het verbeteren van de longcapaciteit, de flexibiliteit van de wervelkolom
  • Ontspanning bij stress

Het verschil tussen Hatha yoga en andere vormen van lichamelijke oefeningen is dat Hatha yoga het lichaam voedt met energie en zuurstof en geen herstel vraagt na het beoefenen. Na elke asana is er namelijk ontspanning voordat de volgende houding volgt, waardoor er nauwelijks verzuring van de spieren ontstaat.

De meeste fysieke oefeningen belasten de gewrichten, waardoor met de tijd stijfheid en zelfs artrose kan ontstaan. Het beoefenen van asanas houdt de gewrichten flexibel en gezond. Ook harmoniseert het de endocriene afscheiding, een systeem dat onze hormonen en emoties regelt. Sommige andere sporten kunnen dit systeem juist over-stimuleren.

Ademhaling is een belangrijk onderdeel van Hatha yoga. In vergelijking tot andere lichamelijke oefeningen neemt de ademhalingsintensiteit af en wordt zuurstofverbruik tijdens het beoefenen verminderd. Hetzelfde geldt voor de stofwisseling. Deze neemt bij inspanning normaal gesproken toe maar bij Hatha yoga in veel mindere mate. Een hoge stofwisselingssnelheid laat onze cellen sneller afsterven waardoor het verouderingsproces wordt versneld. Hatha yoga zorgt ervoor dat dit proces wordt vertraagd waardoor je jong blijft en langer leeft.

Harmonie, gezondheid en vreugde

Hatha yoga is, samenvattend, een meer toegankelijke tak van Raja yoga en kan worden gedefinieerd als de koppige beoefening van de 3e tot 8e stap van Raja yoga om ‘yoga’ te bereiken en één te worden met jezelf. Maar zelfs als het spirituele pad niet het doel is, kan Hatha yoga inspireren om de beste versie van jezelf te zijn.

In deze tijd, waar onze energie voor een groot deel wordt geabsorbeerd door beeldschermen, verantwoordelijkheden en een druk sociaal leven, is een moment om te ontspannen en in verbinding te zijn met jezelf onmisbaar. Hatha yoga creëert een intieme verbinding van geest, lichaam en ziel en brengt harmonie, gezondheid en vreugde in je leven.

Dit artikel is geschreven door Maarten Noteboom, gastschrijver vanuit opleidingscentrum Arhanta Yoga Ashrams.

Alles over yoga?

Reageer op artikel:
Hatha yoga: wat is het precies?
Sluiten