We leven in een Grote Wedstrijd. Tijd om dat te veranderen

De komende week deelt de Correspondent's Ernst-Jan Pfauth elke dag zijn kijk op dankbaarheid

In media en in reclames worden we telkens aangemoedigd om nóg succesvoller, rijker, populairder en mooier te worden. Maar dat zijn allemaal doelen waar we nooit genoeg van hebben, en dus nooit gelukkig van worden. Daarom deel ik de komende week op Bedrock de belangrijkste lessen die ik leerde over hoe we wél kunnen streven naar voldoening.

Misschien herken je het wel: of we nu in de zorg, financiële wereld, horeca, communicatie of het onderwijs werken: overal worden we aangemoedigd te streven naar het perfecte cv. Hoe we ons werk doen, en hoe succesvol we erin zijn, is onderdeel geworden van ons imago.

Daarom ervaren we een enorme prestatiedruk. We leggen onszelf méér werk op, zodat we succesvoller lijken. We beginnen nog eerder dan anderen met werken en gaan het liefst ook langer door. Onze telefoons trillen de hele dag, en wie ‘s nachts nog een presentatie voor de volgende dag verstuurt, is een echte achiever. Hard werken is een doel op zich geworden.

Ook in ons privéleven moeten we shinen. We moeten gezond en Instagram-waardig eten op tafel zetten, veel sporten, alle juiste series kijken, vrijwilligerswerk doen én vaak op exotische en originele reizen. Op Facebook en Instagram laten we de hoogtepunten aan elkaar zien. Ook buiten ons werk lijden we aan constante prestatiedruk en moeten we succesvol zijn.

So what, denk je misschien, ik houd van hard werken. Door die prestatiedruk word ik alleen maar succesvoller.

Maar het erge is: het behalen van succes heeft weinig invloed op ons geluksgevoel. We krijgen een korte kick en daarna willen we meer. Daardoor denken we altijd aan wat er morgen beter kan, zonder van vandaag te genieten.

Waarom worden we niet gelukkig van succes? Omdat we snel wennen aan nieuwe situaties. In een inmiddels klassiek geworden onderzoek werden mensen die net de loterij hadden gewonnen én mensen die net invalide waren geraakt naar hun geluk gevraagd. In het begin was de eerste groep gelukkiger dan voorheen en de tweede ongelukkiger. Maar na een paar maanden waren zowel de loterijwinnaars als de invaliden terug op hun oorspronkelijke geluksniveau. We wennen dus aan gebeurtenissen.

Willen we echt gelukkiger worden, dan moeten we niet naar gebeurtenissen kijken, maar naar hoe we het leven ervaren.

In de prestatiemaatschappij ervaren we het leven als één grote wedstrijd

We streven naar succes en meten onze beloningen af aan anderen. We willen méér macht dan onze collega’s, méér aanzien dan onze buren en méér Instagramvolgers dan onze vrienden. Ik trap zelf ook vaak in die val.

Als we voorsprong op anderen belangrijk vinden, gaat er iets mis. Die wedstrijd kunnen we namelijk niet winnen. Er is altijd wel iemand die het beter voor elkaar lijkt te hebben.

Neem een beginnend rapper. Die is misschien jaloers op een rapper uit de buurt die al een paar optredens heeft gedaan. Die is op zijn beurt weer jaloers op Ronnie Flex, omdat ‘ie een nummer 1 hit heeft gehad. Is Ronnie dan tevreden? Hm.., die wil vast nog meer, en droomt van een carrière als Jay Z die heeft. Jay Z dan? Die zal toch wel tevreden zijn? Nee, die is weer stiekem jaloers op Kanye, want die wordt altijd als het grotere talent gezien. En Kanye dan? Die ziet weer scheel van jaloezie omdat Jay Z een groter imperium heeft. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Omdat er altijd iemand is die het beter voor elkaar lijkt te hebben, zullen we nooit een punt bereiken waarop we tevreden zijn met wat we hebben. Hoe succesvol ook, er is altijd wel iemand om jaloers op te zijn.

Streven naar succes is dus een hopeloze weg. We zullen dan altijd ontevreden blijven. Combineer dus de vermoeidheid van het harde werken met de lege belofte van succes en je hebt het recept voor burn-outs. Geen wonder dat zoveel Nederlanders deze wedstrijd niet volhouden en meer dan 1 miljoen van hen burn-out verschijnselen hebben.

Waar worden we dan wel gelukkig van?

Daar zijn gedragswetenschappers, neurologen, psychologen en ervaringsdeskundigen het in grote lijnen over eens.

We kunnen volgens hen veel beter streven naar iets wat ik denk ik het beste ‘dagelijkse voldoening’ kan noemen. Dat is het ervaren van geluk door de betekenis van de dingen die we dagelijks doen. En dus niet door de beloning die ze eventueel kunnen opleveren. Dan zijn we intrinsiek gemotiveerd, en hoeven we ons niet aan anderen af te meten. Om even terug te gaan naar die rappers: ze maken dan muziek om het plezier dat dat geeft, in plaats van het succesvoller zijn dan anderen. Die houding leidt tot veel meer plezier en een beter gevoel over onszelf.

De komende vier dagen zal ik op Bedrock vier strategieën delen voor het vinden van die dagelijkse voldoening.

Dat geen zijn tips die je makkelijk even toepast. Nee, dat zijn strategieën waar je je hele leven mee bezig kunt zijn. Maar ik beloof je, je zult er al heel snel de voordelen van merken. Vroeger was ik een chronisch ontevreden productiviteitsmachine, nu zie ik veel beter waar ik dankbaar voor kan zijn en haal ik veel meer voldoening uit mijn werk.

Morgen meer!

De komende week verschijnt er elke dag een artikel van de Correspondent’s Ernst-Jan Pfauth over dankbaarheid op Bedrock. Nu al zelf uitproberen? Het ‘Dankboek’ is sinds deze maand verkrijgbaar. Meer informatie vind je op dankboek.nl.

Meer lezen

Gisteren ging Ernst-Jan in gesprek met Nina over dankbaarheid.