Fake News Media – wat er met een land gebeurt als feiten niet meer tellen

Amerika is opgericht op basis van het principe dat goed geïnformeerde burgers prima in staat zijn om hun eigen keuzes te maken. Om die reden moet de Staat zo min mogelijk regelen en zoveel mogelijk aan de vrije keuze van het individu overlaten. Klinkt mooi. Maar is dat founding principle in de Age of Trump nog vol te houden?

Wist je dat Hillary Clinton op sterven na dood is omdat ze aan levercirrose lijdt? Of dat ze jarenlang een kinderpornonetwerk heeft gerund vanuit de kelder van een pizzeria?

Nee, dit zijn geen conspiracy theories die ergens in de diepe krochten van het internet circuleren: dit is wat de gemiddelde Amerikaan de hele dag te horen krijgt via het reguliere mediacircuit. Hij ziet dit soort verhalen op Fox News, leest het in de tabloids bij de supermarkt, hoort dit als hij de radio aanzet. De hele dag, overal.

Nieuws is hier big business en draait volledig op advertentie-inkomsten. De schaalgrootte is enorm en dat geldt dus ook voor de hoeveelheid geld die ermee gemoeid is.

Real news en fake news hebben in ieder geval een ding met elkaar gemeen: het wordt gepresenteerd met agressieve sensatielust die wij in Nederland eigenlijk niet kennen, zelfs niet van zenders als PowNed of GeenStijl. KellyAnne Conway, de strategisch adviseur van Trump, zei het eerder dit jaar letterlijk op CNN: “Look! Facts don’t matter!” Het was vloeken in de kerk, maar ze had ergens wel een punt.

Feit, opinie, of fictie?

Het Pizzagate-verhaal werd door liberale netwerken als CNN, enigszins lacherig afgedaan. Totdat iemand die het verhaal wel geloofde de bewuste pizzeria aan flarden schoot.

De gemiddelde Amerikaan snapt zelf ook wel dat hij niet alles moet geloven wat hij ziet of hoort. Dat neemt niet weg dat hij ook via de reguliere mediakanalen – dag in dag uit – op zoveel misinformatie wordt getrakteerd, dat hij niet langer goed in staat is om het onderscheid te maken tussen feit, opinie en fictie.

Veel Amerikanen hebben daar ook geen zin meer in. Ze hebben een besluit genomen omtrent hun versie van de waarheid. Dat biedt houvast: daar wijken ze niet meer vanaf. Ook niet als ze met overweldigend bewijs van het tegendeel worden geconfronteerd.

Trump heeft dit probleem niet veroorzaakt; hij heeft het alleen maximaal uitgebuit

Het Amerikaanse woord voor dit fenomeen is bigotry. De media is niet de enige schuldige; je ziet het overal in de maatschappij terug. Bijvoorbeeld bij politici die, zonder enige schaamte, glashard liegen over feiten die niet binnen hun ideologie passen. Dat is iets anders dan de feiten een beetje aandikken of kleuren: die fase zijn veel politici ruimschoots gepasseerd.

Hoe ik dat weet? Ze liegen ook over Nederland. Bijvoorbeeld over ons zorgstelsel. Stuur je oma bijvoorbeeld maar niet naar het ziekenhuis, want in Nederland wordt iedereen boven een bepaalde leeftijd automatisch “ge-euthanaseerd”. Dat je het effe weet.

Wat maakt het uit?

Heel veel. Om een democratie te kunnen laten functioneren moet je het in ieder geval met elkaar eens kunnen zijn over de feiten, ongeacht of die feiten je nu wel of niet bevallen. Als dat niet meer kan, dan loopt de samenleving op alle niveaus vast. Dan kun je nergens meer vanuit gaan en is ook niemand meer te vertrouwen. Of verantwoordelijk.

Trump heeft dit probleem niet veroorzaakt; hij heeft het alleen maximaal uitgebuit. Dat doet hij – bewust of onbewust – door zo absurd opzichtig te liegen, dat niemand meer kan doen alsof het probleem niet al jaren bestaat.

En ik? Ik volg het allemaal. In de hoop dat ik uit het samenstel van meningen ergens mijn eigen waarheid kan destilleren. Ondertussen heb ik mijn Nederlandse persabonnementen weer geactiveerd, zodat ik af en toe nog een beetje real news meekrijg. Ja toch. Toch?

Trump

Volg Femke op Twitter via @jongfemke.

Meer lezen

Hoe maak je Amerika ‘great again’? Begin bij de A van abortus.

Reageer op artikel:
Fake News Media – wat er met een land gebeurt als feiten niet meer tellen
Sluiten