Een pleidooi om elkaar vaker aan te raken

Voor meer vertrouwen en verbinding

Elkaar aanraken lijkt langzaam uit te sterven. Goed, ik overdrijf. Niet overdreven: we worden steeds voorzichtiger met lichamelijk contact. Recente zaken hebben ons angst ingeboezemd. Ik zeg: laten we elkaar weer (goed geplaatst, maar dat spreekt voor zich) gaan aanraken en de vruchten daarvan plukken.

Hoewel ik het snap, vind ik het zonde dat er een taboe heerst op elkaar aanraken. Echt zonde. Na jarenlang (écht jarenlang) onderzoek is het namelijk duidelijk dat aanraken thuishoort in het rijtje van eten, drinken, slapen. Allemaal eerste levensbehoeften. Net als aanraken. Onze huid is een gigantisch ontvangststation waarmee we informatie uit de buitenwereld binnenkrijgen. Zo hebben we sensoren die strelingen waarnemen en die erotische signalen naar ons brein zenden als we tijdens seks worden aangeraakt. Worden we te lang niet aangeraakt, dan is dat slecht voor onze gezondheid en ons welbevinden, aldus onderzoek van het Touch Research Institute in Miami.

Shaking hands

Mijn vriend geeft les op een middelbare school in het Noorden van het land. Zijn lessen beginnen allemaal hetzelfde: hij geeft iedere leerling een hand. Dag in, dag uit. Elke les weer. Dat is daar de normale gang van zaken, al jaren, en zowel de leraren als leerlingen vinden dat prettig. Het geeft erkenning en schept een vertrouwensband. Het is een belangrijk eerste contact. Bovendien: de manier waarop een leerling een hand geeft, zegt iets over hoe hij of zij zich voelt. Toch is dit beeld zeldzaam. Zeker instanties als scholen, de gezondheidszorg, opvangtehuizen en sportverenigingen wagen zich er niet aan. Een aanraking kan verkeerd worden opgevat. En dus gaan we het uit de weg.

En daar gaan we de mist in. Een goed geplaatste aanraking is prettig en heeft een diep, positief effect op ons. Uit veelvuldig onderzoek blijkt dat lichamelijk contact ons niet alleen gezonder en minder gestrest maakt, het is ook een belangrijke manier om ons te verbinden. Het stimuleert vertrouwen en samenwerking en het is de meest effectieve manier om dankbaarheid en sympathie uit te drukken.

Aanraken beter dan praten?

Sterker nog, aanraken zou beter zijn voor je sociale contacten dan praten. Het wordt gezien als betrouwbaarder signaal, omdat een aanraking iemands ware identiteit onthult en een aanraking moeilijker is te faken. Ik verzin het niet. Het komt allemaal uit onderzoek. Zo schatten onderzoekers in dat het effect van een aanraking tien keer sterker is dan dat van woorden. Sportteams winnen een groter aantal wedstrijden wanneer de teamleden elkaar vaak aanraken, een welgemeend klopje op de schouder van een collega versterkt de onderlinge band.

Ik wil nog twee onderzoeken aanhalen, gedaan met dieren. Hoewel de onderzoekswijze not done is naar mijn mening (het waren de jaren vijftig), is de conclusie interessant. De eerste is van psycholoog Harry Harlow. Hij startte in de jaren vijftig met onderzoek naar aanraking. Zijn ontdekking: aapjes die de eerste zes maanden van hun leven niet waren aangeraakt, konden in hun latere leven niet goed omgaan met andere apen, maakten meer ruzie en konden amper aan een partner komen. Lukte dat laatste wel? Dan werden de meeste apen slechte ouders; ze verwaarloosden elkaar en de nakomelingen.

Niet alleen bij apen werden interessante ontdekkingen gedaan. De Duke University in North Carolina deed onderzoek met babyratjes. Pasgeborenen werden weggehaald bij hun moeder en er gebeurde iets bizars. In alle lichaamscellen van de babyratjes stopte de werking van het deel van het genoom dat verantwoordelijk is voor de productie van groei-enzymen. Het lichaam was in winterslaap gegaan. Streelden de studenten de rug zachtjes met een vochtige kwast – wat het likken van een moederrat nabootst – dan kwam de enzymproductie weer op gang en groeiden de kleine ratjes weer.

Vuistregels bij aanraken

Aanraken is helaas niet meer iets onschuldigs. Volgens mij kan iedereen meerdere zaken voor zich halen die de afgelopen jaren het nieuws haalde. Kleine zaken, maar ook grote zaken. En allemaal even ingrijpend. Ik hoef ze niet bij naam te noemen. Ze maken mij terughoudend in het aanraken van mensen, hoewel ik dat niet wil. Of een aanraking goed is, hangt volgens onderzoekers af van diverse factoren. De cultuur waarin je leeft, bijvoorbeeld. Maar ook het geslacht van de ander, de situatie waarin je je bevindt, hoe ‘aanraakbehoeftig’ de ander is en ook wat diegene zijn verwachtingen zijn.

Al die aspecten komen samen in iemands brein en bepalen uiteindelijk hoe de aanraking overkomt. Met aanraakbehoefte wordt bedoeld of iemand anders het prettig vindt om te worden aangeraakt. Hoe groot die behoefte is, ontstaat al in de kindertijd. Aanraken is eigenlijk de eerste taal die we leren. Een zuigeling wil worden aangeraakt omdat het een veilig gevoel geeft. Het voelt warm, prettig. De ervaringen die we als kind opdoen – positief en negatief -, hebben een grote invloed op hoe ‘aanrakerig’ we zijn als volwassene en hoe fijn we het vinden om aangeraakt te worden.

Maar onthoud: spontane, terloopse aanrakingen zonder bijbedoelingen worden bijna altijd gewaardeerd. En als dat zo is, hebben ze nog talloze andere voordelen die jou, de ander en jullie relatie verbetert en versterkt.

Meer lezen

Dit is waarom er meer geknuffeld moet worden.