Een gegarandeerd basisinkomen dé oplossing voor armoede: het proberen waard

Lisanne de Vaan 18 jul 2017 Mind

‘Armoede is geen gebrek aan kennis, het is een gebrek aan geld’, zegt historicus Rutger Bregman tijdens de TedTalk die hij eerder dit jaar hield in Vancouver. Hierin pleit hij voor een gegarandeerd basisinkomen.

Ja je leest het goed, geld voor iedereen! Dat is volgens Rutger dé manier waarop we het armoedeprobleem voorgoed de wereld uit kunnen helpen. Hij legt uit hoe dit idee tot stand is gekomen:

“Het begon met de ontdekking van een paper van Amerikaanse psychologen, die naar India waren gereisd voor een fascinerend experiment met suikerrietboeren. Deze boeren verdienen zo’n 60 procent van hun jaarlijkse inkomen op één moment, direct na de oogst, wat betekent dat een een deel van het jaar relatief arm zijn en een deel rijk. De onderzoekers vroegen hun een IQ-test te doen, voor en na de oogst, en ontdekten dat de boeren vóór de oogst veel slechter scoorden op de test. Een leven in armoede blijkt je 14 punten te kosten aan IQ.”

De conclusie die Rutger hieruit trok is de volgende: mensen gaan zich anders gedragen wanneer ze iets als schaars ervaren. Wat datgene is, zegt hij, doet er minder toe. Het kan onvoldoende tijd, geld of eten zijn. Om het te verduidelijken geeft hij een voorbeeld: “denk maar eens aan het gevoel dat je krijgt als je veel te doen hebt, of als je de lunch hebt uitgesteld en je bloedsuiker daalt. Het enige waar je dan nog aan kunt denken is de boterham die je nu nodig hebt, de vergadering die over vijf minuten begint of de rekeningen die morgen betaald moeten zijn. Het langetermijnperspectief delft dan het onderspit.

“Opeens begreep ik ook waarom zoveel van onze armoedebestrijding programma’s falen. Investeringen in onderwijs bijvoorbeeld, zijn vaak volledig ineffectief. Armoede is geen gebrek aan kennis. Het is een gebrek aan geld.”

Een gegarandeerd basisinkomen

Zo ontstond het idee voor een onvoorwaardelijk basisinkomen: een maandelijkse toelage die toereikend is voor basisbehoeften als eten, huisvesting en onderwijs. “Het is volledig onvoorwaardelijk, dus niemand die je vertelt wat je ervoor moet doen en niemand die je vertelt wat je ermee moet doen”, stelt Rutger. “Het basisinkomen is geen gunst, maar een recht.”

Het invoeren ervan is al eerder effectief gebleken. Rutger wijst op een Canadees stadje, Dauphin, waar in 1974 een basisinkomen gegarandeerd werd. “Alles liep gesmeerd, maar na vier jaar trad er een nieuwe regering aan die het experiment stopzette. De onderzoekers stopten hun documenten in dozen omdat er geen geld was voor analyse van de resultaten. Vijfentwintig jaar later – toen Evelyn Forget (een Canadese hoogleraar) de documentatie vond – gebeurde dit alsnog. Drie jaar lang onderwierp ze de data aan allerlei statistische analyses en wat ze ook probeerde, de resultaten waren elke keer hetzelfde: het experiment was een klinkend succes geweest.”

Zorgen over het feit waar dat geld voor een basisinkomen vandaan moet komen heeft Rutger niet echt. “Het is veel goedkoper dan je wellicht denkt,” zegt hij. “In Dauphin financierden ze het met een negatieve inkomstenbelasting. Je inkomen wordt dan aangevuld zodra je onder de armoedegrens valt. In dat scenario kun je – in het geval van Amerika – alle behoeftige Amerikanen boven de armoedegrens tillen.”

Daarbij, stelt hij, is armoede peperduur. “Kijk alleen al naar de kosten van kinderarmoede in de VS. Die worden geschat op 445 miljard euro per jaar vanwege hogere ziektekosten, meer afgebroken studies en meer criminaliteit. Dat kost niet alleen veel geld, het is ook een ongelofelijke verspilling van menselijk potentieel.”

Je bekijkt hier de volledige TedTalk:

Meer lezen?

Kan een degrowth economie onze planeet redden?

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Reageer op artikel:
Een gegarandeerd basisinkomen dé oplossing voor armoede: het proberen waard
Sluiten