Durf kritiek te hebben op je geliefde

De liefde als leerschool

Ik zit regelmatig in cafeetjes te schrijven. In eerste instantie alleen omdat mijn woon- slaap- en werkkamer dezelfde ruimte zijn en de muren na een dag thuiswerken op mij af komen, maar al snel ontdekte ik een ander voordeel van schrijven in het café: het is de ideale plek om gesprekken af te luisteren en zo een inkijkje in vreemde levens te krijgen. Je hoeft alleen maar achter je laptop te gaan zitten en je oren open te zetten: niemand verdenkt de eenzame ZZP’er in de hoek van spionage.

Als kind wilde ik niets liever dan detective worden en dit is de manier waarop ik die onvervulde fantasie toch nog kan botvieren. Veilig met een kopje koffie en een plankje tafelbrood.

Laatst zat ik naast een stelletje van een jaar of twintig: een jongen en een meisje. Volgens mij hadden ze het prima naar hun zin met elkaar. Er werd gelachen, koffie gedronken en af en toe werd er een rug van een hand gestreeld. Ze bestelden de dagsoep en tot op dat moment was er niets aan de hand. Tot de soep op tafel werd gezet.
Het meisje bedankte de serveerster netjes, maar de jongen schonk haar geen aandacht. Toen ze wegliep vroeg het meisje aan hem: “Waarom zeg je geen dankjewel?’
De jongen fronste zijn wenkbrauwen. ‘Wat?’

‘Je zegt nooit dankjewel als je iets geserveerd krijgt.’
‘Tuurlijk wel.’
‘Nee, echt niet.’
De jongen leunde met een zucht achterover.
‘Het is toch hun werk?’
‘Dan kan je toch nog wel een beetje beleefd zijn.’
De jongen rolde met zijn ogen. Even keek hij naar mij, of ik niet stiekem meeluisterde, maar ik staarde stoïcijns voor me uit en gaf geen kik. Hij doopte zijn broodje tot onder in zijn soepkom en nam een hap.

‘Ja, Jezus. Moeten we het daar nu over hebben?’
Het meisje haalde haar schouders op. Zwijgend at het tweetal verder.

Hoe komt het toch dat we het commentaar van degene die het dichtstbij ons staat, onze liefdesrelatie, ons het meest laten kwetsen?

Een tijdje geleden ontdekte ik per toeval ‘The Book of Life’, een spin-off van het bekende ‘The School of Life’ waar artikelen over essentiële levensvragen duidelijk gecategoriseerd terug te vinden zijn.

Ik heb The Book of Life nageslagen op dit onderwerp en kom tot interessante inzichten. Volgens het artikel zijn we in een begin van een relatie geneigd vrijwel alles aan iemand leuk te vinden, ook dingen die anderen als onaantrekkelijk zouden beschouwen: Haar flaporen zijn charmant, zijn zwijgzaamheid is mysterieus aantrekkelijk en het feit dat ze nog altijd duimt tijdens het slapen heeft ook wel iets aandoenlijks.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Dit is natuurlijk leuk en helemaal prima, maar het schept ook een onrealistische verwachting: namelijk dat we altijd álles leuk moeten vinden aan onze liefde. Er ontstaat een geloof dat, als er iets toch niet zo leuk blijkt aan de ander, het geen echte liefde zal zijn. Andersom ontstaat er het geloof dat ‘als iemand je wil veranderen, diegene niet echt van je houdt.’ Opbouwende kritiek hoort voor ons gevoel niet in het heilige domein van de liefde.

Als je geliefde dus kritiek op je uit (ze wijst je erop dat je vaak onbeleefd bent tegen horeca-personeel) zie je dat dus snel als een aanval op die liefde zelf. Ongelofelijk zonde, want als iemand je op je zwakke punten kan wijzen en je kan helpen om jezelf tot een beter mens te maken is het je vriend/vriendin wel.

De oude Grieken hadden dat klaarblijkelijk veel beter door dan wij. Zij hadden een totaal andere filosofie als het op de liefde aankwam.

Volgens de Grieken is het hele punt van een relatie om elkaars beste eigenschappen naar boven te halen. In de relatie helpen de twee mensen elkaar om de beste versie van zichzelf te kunnen worden. Ze zijn daarbij omstebeurt mentor én leerling. Natuurlijk moet je tolerant en begripvol zijn tegenover andermans tekortkomingen, maar je wordt niet geacht de negatieve aspecten toe te dekken en er onvoorwaardelijk van te houden.

We moeten beter worden in het geven en krijgen van kritiek

De Grieken begrepen dat juist je liefdespartner degene is die je van dichtbij en in een grote verscheidenheid van situaties meemaakt. Hij/zij maakt je mee op je onbewaakte momenten en heeft dus een perfect inzicht in hoe jij je gedraagt. Hij/zij is dus op dat vlak de ideale mentor. Zodra we dat begrijpen en omarmen kunnen we misschien net als de Grieken blij zijn om het feit dat we in de veilige en liefdevolle omstandigheden van een relatie kritiek kunnen geven en ontvangen om zodoende betere mensen te kunnen worden.

Om dit te kunnen doen zullen we wel beter moeten worden in het geven en ontvangen van kritiek. Als je bij de ander iets bespeurt waar je je aan stoort voel je je vaak al schuldig (want je hebt het idee dat je dit niet mag voelen), krop je het vaak nog even op, en dan schiet de kritiek er als een hagelschot van beschuldigingen uit: ‘Waarom bedank jij mensen nooit!?’ De ander schiet hierdoor meteen in een defensieve houding en het gesprek loopt of stuk, of er ontstaat ruzie.

Maar zodra je openstaat voor het idee van ‘de liefde als leerschool’ en je iemand op een eerlijke en respectvolle manier op iets wijst wat jij als negatief ervaart, hoeft het niet in een ruzie uit te monden. Sterker nog: het kan een hele belangrijke zelfinzicht teweegbrengen. Dit vergt wel de overtuiging van beide mensen dat dit is hoe jullie met elkaar omgaan in de liefde, iets wat niet iedereen als vanzelfsprekend acht. Veel mensen hebben toch nog het idee dat je op je lief geen kritiek mag hebben. Maar als je van iemand houdt en achter iemand staat wil het toch niet zeggen dat diegene niet op fouten gewezen mag worden?

Open, eerlijke en liefdevolle kritiek kan ervoor zorgen dat de jongen in het café voortaan wél netjes dankjewel zegt als hij zijn dagsoepje voorgeschoteld krijgt. Of om af te sluiten met een citaat uit The Book of Life:

Teaching and learning doesn’t symbolise an abandonment of love; it’s the very basis upon which we can develop into better lovers and, more broadly, better people.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.