Doe het licht uit: ‘s nachts moet het donker zijn

Het was nacht en we reden door de donkere bossen aan de rand van de Veluwe. De weg werd verlicht door een groene waas die nogal buitenaards aandeed. De oorzaak: lantarenpalen met groene LED-verlichting. Blijkbaar allang een bekend fenomeen, maar aangezien ik geen auto heb en er dus ook vrijwel nooit in zit, was het voor mij totaal nieuw.

De groene verlichting maakt het nachtelijke bos extra magisch en mysterieus, maar dat is helaas vast niet de reden waarom de gemeente deze nieuwe lampen heeft laten installeren.

Bedrijven die de LED-lampen verkopen en de gemeenten hebben verschillende verklaringen: zo zouden wij mensen beter kunnen kijken bij het groene licht (omdat onze ogen makkelijker aan het omliggende donker wennen) en zou het dag- en nachtritme van dieren niet verstoord worden door groen in plaats van wit licht te gebruiken.

Dit klinkt allemaal vrij aannemelijk, maar toch is er ook kritiek. Ecoloog Kamiel Spoelstra vertelt tegen het AD dat het juist voor dieren niet per se wenselijk is om groen licht te gebruiken:

“Het is wetenschappelijk aangetoond dat de activiteiten van vleermuizen en bosmuizen daardoor sterk veranderen. Ook voor insecten is het niet goed. Die worden aangetrokken door groen licht, waardoor ze rechtstreeks in spinnenwebben vliegen. En ze blijven fladderen, waardoor ze uitgeput raken. De verwachting is dat dat effect heeft op hun populatie.”

Er zijn beesten die ’s nachts actief zijn, en dieren die ’s nachts slapen. Daar heb je rust voor nodig, en rust is: geen geluid en geen licht

Een beetje ge-google verder lijkt het groene licht toch ook een positief effect te hebben: het zou namelijk lichtvervuiling tegengaan (de oranje gloed die je ziet boven steden en dorpen). Terwijl ik dit lees moet ik denken aan de podcast ‘twee keer zo donker’ van VPRO Dorst. In deze aflevering vertelt sterrenkundige Wim Schmidt op overtuigende wijze (hij slaat net niet met zijn vuist op tafel) waarom lichtvervuiling zo’n groot probleem voor ons is.

“Dat een stad dit kan toestaan. Ik word er gewoon boos over! ’s Nachts moet het donker wezen. Dat is niet voor niets: wij slapen niet voor niets. Er zijn beesten die ’s nachts actief zijn, en dieren die ’s nachts slapen. Daar heb je rust voor nodig, en rust is: geen geluid en geen licht. Dat zijn basisdingen die bij ons horen en daar voelen wij ons verreweg het lekkerste bij.”

Wat Wim hier betoogt lijkt ook door de wetenschap bevestigd te worden. In verschillende onderzoeken zijn er relaties gelegd tussen lichtvervuiling en borstkanker, slaapstoornissen en stress. Maar ook over de natuur maakt Wim zich zorgen:

“Ik vind eigenlijk dat de kikkers in mijn tuin en de lindebomen hier voor mijn huis evenveel recht hebben. Dat wij dan die hele nacht zo domineren met ons licht, terwijl het de omgeving van al die andere levende dingen beïnvloedt, vind ik eigenlijk een beetje schandelijk. Ik kan ook niet ‘s nachts door Nederland rijden zonder te huilen.”

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Ik moet denken aan een vakantie in Frankrijk, waarin ik ’s nachts op het veld voor de tent stond, naar de hemel keek en de sterren zo helder zag en mij zo nietig voelde. Een nietigheid die geen angst aanjaagde, maar relativeerde. Kijken naar de sterren is één van de beste medicijnen tegen onze collectieve grootheidswaan. Gelukkig valt Wim mij daarin bij:

“Wie zijn we en waar komen we vandaan, en waar gaan we heen? Dat is de grondslag van de sterrenkunde en de grondslag van ons zijn. Je moet een soort fantasie hebben over dat die werelden zo ver weg zijn en dat je dat zomaar kunt zien, en dat dat fascinerend is. Dat er objecten zijn, groter dan de aarde, die daar zomaar in de ruimte om elkaar heen aan het draaien zijn.”

Los van de gezondheidsnadelen voor mens en dier zou je met een beetje goede wil kunnen stellen dat, als het ’s nachts zo licht wordt dat wij die immense grootheid van het heelal niet meer op ons in kunnen laten werken, we een stukje intimidatie gaan missen die wij mensen hard nodig hebben.

“Gelukkig,” zegt Wim Schmidt “lijkt Nederland niet meer lichter te worden. We hebben ooit gezegd: Nederland twee keer zo donker. Dat gaat niet meer lukken. Maar we zien op het ogenblik eigenlijk geen achteruitgang meer. Daar ben ik wel tevreden over.”

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Reageer op artikel:
Doe het licht uit: ‘s nachts moet het donker zijn
Sluiten